ESA’nın 2029’daki Apophis asteroitine yapacağı Ramses görevi tanıtılıyor

Otuz yıl önce, 16 Temmuz 1994’te, gökbilimciler Shoemaker-Levy 9 kuyruklu yıldızının ilk parçasının inanılmaz bir güçle Jüpiter’e çarpmasını hayranlıkla izlediler. Bu olay, gezegen savunması alanında yoğun bir ilgi uyandırdı; insanlar “Dünya’nın başına bunun gelmesini önlemek için bir şey yapabilir miyiz?” diye sordular.

Bugün, ESA’nın Uzay Güvenliği programı bu soruyu yanıtlamak için bir adım daha attı. Program, bir sonraki gezegen savunma görevi olan Uzay Güvenliği için Hızlı Apophis Görevi (Ramses) için hazırlık çalışmalarına başlama izni aldı.

Ramses, 2029’da 99942 Apophis asteroitiyle buluşacak ve ona Dünya’nın yanından güvenli ama son derece yakın geçişinde eşlik edecek. Araştırmacılar, Dünya’nın yer çekimi fiziksel özelliklerini değiştirirken asteroit üzerinde çalışacaklar. Bulguları, gelecekte çarpışma rotasında bulunan benzer bir nesneden gezegenimizi savunma yeteneğimizi geliştirecek.

Apophis

Yaklaşık 375 metre çapında ve bir yolcu gemisinin büyüklüğünde olan Apophis asteroiti, 13 Nisan 2029’da Dünya yüzeyinden 32.000 km mesafeden geçecek. Kısa bir süre için Avrupa ve Afrika’nın büyük bir bölümünde ve Asya’nın bazı bölgelerinde yaklaşık 2 milyar kişi tarafından açık ve karanlık gökyüzünde çıplak gözle görülebilecek.

Apophis Dünya’yı ıskalayacak: Gökbilimciler, asteroitin gezegenimize en azından önümüzdeki 100 yıl boyunca çarpma ihtimalini dışladılar. Ancak Apophis’in Nisan 2029’daki geçişi son derece nadir görülen bir doğa olayıdır.

Gökbilimciler, bilinen tüm asteroitlerin boyutlarını ve yörüngelerini analiz ederek, bu kadar büyük bir cismin Dünya’ya bu kadar yaklaştığını ve bunun 5.000 ila 10.000 yılda bir gerçekleştiğine inanıyorlar. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Dünya’nın bir yerinde yaklaşık 18 ayda bir tam güneş tutulması meydana gelir ve Halley Kuyruklu Yıldızı Dünya semalarına her 76 yılda bir geri döner.

Apophis’in 2029’daki yakın geçişi tüm dünyanın dikkatini çekecek ve bilim, gezegen savunması ve kamuoyu katılımı açısından eşsiz bir fırsat sunacak.

Ramses

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Ramses uzay aracı, Apophis Dünya’nın yanından geçmeden önce onunla buluşacak ve yakın geçiş sırasında asteroitin gezegenimizin yerçekimi tarafından nasıl çarpıtıldığını ve değiştiğini gözlemleyecek.

Nice’deki Côte d’Azur Gözlemevi’nde CNRS Araştırma Müdürü olan Patrick Michel, şunları söylüyor: “Asteroitler hakkında henüz öğrenmemiz gereken çok şey var, ancak şimdiye kadar onları incelemek için güneş sisteminin derinliklerine seyahat etmek ve yüzeyleriyle etkileşime girmek için kendimiz deneyler yapmak zorunda kaldık.”

“Doğa ilk kez bir tanesini bize getiriyor ve deneyi kendisi gerçekleştiriyor. Tek yapmamız gereken Apophis’in heyelanları ve diğer rahatsızlıkları tetikleyebilecek ve yüzeyin altından yeni materyaller ortaya çıkarabilecek güçlü gelgit kuvvetleri tarafından gerildiğini ve sıkıştırıldığını izlemek.”

Ramses’in, yakın yaklaşmadan iki ay önce Şubat 2029’da Apophis’e varabilmesi için Nisan 2028’de fırlatılması gerekiyor. Bu son tarihi karşılamak için ESA, mevcut kaynakları kullanarak mümkün olan en kısa sürede göreve hazırlık çalışmalarına başlamak için izin istedi. Bu izin Uzay Güvenliği program kurulu tarafından verildi. Göreve tam olarak bağlı kalıp kalmama kararı, ESA’nın Kasım 2025’teki Bakanlar Konseyi Toplantısında verilecek.

Bir dizi bilimsel araç kullanarak uzay aracı, asteroitin şekli, yüzeyi, yörüngesi, dönüşü ve yönelimi hakkında kapsamlı bir öncesi ve sonrası araştırması gerçekleştirecek. Bilim insanları, Apophis’in yakın geçiş sırasında nasıl değiştiğini analiz ederek, bir asteroitin dış kuvvetlere tepkisi ve asteroit bileşimi, iç yapısı, kohezyonu, kütlesi, yoğunluğu ve gözenekliliği hakkında çok şey öğrenecekler.

Bunların hepsi tehlikeli bir asteroitin Dünya ile çarpışma rotasından nasıl çıkarılacağının en iyi şekilde değerlendirilmesi için çok önemli özelliklerdir. Asteroitler aynı zamanda dört milyar yıl önce oluşmuş zaman kapsülleri olduğundan, Ramses’ten gelen veriler güneş sisteminin oluşumu ve evrimi hakkında yeni bilimsel içgörüler de sunacaktır.

Bu arada NASA, OSIRIS-REx uzay aracını Apophis’e doğru yönlendirdi. Yörüngesel mekaniğin sınırlamaları nedeniyle, yeni ismi OSIRIS-APEX olan araç, asteroitin Dünya’ya yakın geçişinden yaklaşık bir ay sonra Apophis’e varacak.

Araştırmacılar, Dünya’nın gelgit kuvvetlerinin asteroitin dönüş durumunu değiştireceğini ve muhtemelen depremleri ve heyelanları tetikleyeceğini öngörüyor. Ramses’in önceden orada olması, Apophis’in yakın karşılaşmasıyla nasıl değiştiğine dair ayrıntılı bir ‘öncesi ve sonrası’ görünümü sağlayacaktır. Daha sonra, uçuştan sonra Apophis’te iki yüksek kapasiteli uzay aracının olması, ek bilimsel araştırmalara ve uzun vadeli etkilerin ölçülmesine olanak tanıyacaktır.

Hızlı keşif: Gezegen savunmasının temel taşı

NASA’nın DART asteroit çarpma aracı ile ESA’nın Hera asteroit dedektifi arasındaki uluslararası işbirliği, prensipte insanlığın gerektiğinde bir asteroiti yönlendirebileceğini gösteriyor. Ancak gerçek bir tehlikeye tepki vermek için, hızlı bir şekilde bir yanıt oluşturup konuşlandırabilmemiz gerekiyor.

ESA’nın Gezegen Savunma Ofisi’nin başında bulunan Richard Moissl, “Ramses, insanlığın sadece birkaç yıl içinde yaklaşan bir asteroitle buluşmak için bir keşif görevi düzenleyebileceğini gösterecek. Bu tür bir görev, insanlığın tehlikeli bir asteroite verdiği tepkinin temel taşıdır. Gelen asteroitin yörüngesini ve yapısını analiz etmek için önce bir keşif görevi başlatılacak. Sonuçlar, pahalı bir saptırıcı görevi geliştirilmeden önce asteroitin yönünü en iyi şekilde nasıl değiştireceğimizi veya çarpmama durumlarını nasıl eleyeceğimizi belirlemek için kullanılacak.” şeklinde açıklıyor.

ESA’nın Ramses çabalarına liderlik eden Paolo Martino, “Ramses misyonu konsepti, Hera misyonu için geliştirilen teknolojinin, uzmanlığın ve endüstriyel ve bilim topluluklarının çoğunu yeniden kullanıyor. Hera, ESA ve Avrupa endüstrisinin sıkı teslim tarihlerine nasıl uyabileceğini gösterdi ve Ramses de onun örneğini izleyecek.” diye ekliyor.