El mensaje del comit\u00e9 Van Rijn a la emisora \u200b\u200bp\u00fablica es claro: act\u00faen con normalidad unos con otros. Pero esto requiere un cambio cultural y eso no se puede lograr de la noche a la ma\u00f1ana. “Si sigues impulsando a los mismos l\u00edderes, nunca lograr\u00e1s el cambio”.<\/p>\n
Dit artikel is afkomstig uit de Volkskrant. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.<\/em><\/p>\n<\/div>\n “Meteen morgen mee beginnen”, zei Martin van Rijn, oud-minister en voorzitter van de Onderzoekscommissie Gedrag en Cultuur Omroepen, donderdag over de vijftien aanbevelingen uit het rapport met de heldere titel Niets gezien, niets gehoord, niets gedaan<\/em>. De belangrijkste en verbazingwekkend simpele boodschap was: “Doe normaal tegen elkaar.”<\/p>\n<\/div>\n Hoe moeilijk dat kennelijk is, blijkt uit het breed voorkomende gedrag dat in veel gevallen nog erger was dan gedacht. Normaal doen vergt, kortom, een cultuurverandering bij de NPO. Hoewel het rapport niet gaat over de vraag wie schuldig is, bestaat een cultuur wel uit mensen – en een deel van de verantwoordelijke personen zit nog op zijn plek.<\/p>\n<\/div>\n Dat roept de vraag op: biedt dit rapport genoeg houvast om een cultuurverandering te bewerkstelligen? Of moeten daarvoor meer mensen hun verantwoordelijkheid nemen?<\/p>\n<\/div>\n “Het is na zo’n rapport belangrijk om te laten zien dat er consequenties aan zitten”, zegt Mijntje L\u00fcckerath, hoogleraar corporate governance aan de Universiteit van Tilburg. “Dat gaat niet per se om iemand wegsturen, maar om het positief uitdragen van normen en waarden.” Met die normen en waarden moet je niet alleen mooie sier maken, zegt L\u00fcckerath. “Je moet het goede gedrag belonen en het slechte sanctioneren. Anders zijn het holle frasen.”<\/p>\n<\/div>\n Een moreel dilemma betekent het afwegen van twee conflicterende normen, zegt L\u00fcckerath. “Hier gaat het om een keuze tussen rechtvaardigheid en barmhartigheid. Wil je slachtoffers genoegdoening geven door daders te straffen? Of wil je mensen een tweede kans geven? Dan moeten ze erkennen wat er mis is gegaan en daarop reflecteren.”<\/p>\n<\/div>\n Over Matthijs van Nieuwkerk, die onlangs een contract tekende bij RTL, zegt ze: “Hij vindt zelf in ieder geval dat hij genoeg inzicht heeft getoond. Ik kan niet beoordelen of dat klopt.”<\/p>\n<\/div>\n “De figuren die in de tv-wereld komen bovendrijven, vinden het heerlijk om in de spotlights te staan”, zegt hoogleraar Annebel de Hoogh, die onderzoek deed naar machtsmisbruik. “Daar horen vaak narcistische kenmerken bij. We moeten veel beter opletten wie we waar neerzetten, ze niet te machtig maken \u00e9n ze in de gaten houden.”<\/p>\n<\/div>\n Begeleid presentatoren en neem in hun contract op wat voor gedrag van hen verwacht wordt, raadt de commissie aan. “Mensen die een machiavellistische persoonlijkheid hebben, zijn manipulatief en geneigd tot woede-uitbarstingen”, zegt De Hoogh. “In een klimaat waar iedereen weet welk gedrag wel en niet wordt gewaardeerd, zijn zij minder geneigd om zich rottig te gedragen.”<\/p>\n<\/div>\n Hoe cre\u00eber je zo’n klimaat van gedeelde waarden? “Een kwestie van trainingen, teambuilding, veel samenkomen en praten met elkaar over waar je voor staat”, aldus De Hoogh. “Toevallig heb ik Frederieke Leeflang (NPO-voorzitter, red<\/em>.) laatst gesproken en weet ik dat zij hier al veel mee bezig is.”<\/p>\n<\/div>\n Juist de mensen aan de top moeten voorbeeldgedrag vertonen, is een andere aanbeveling. “Als mensen zich misdragen aan de top, dan is de laag daaronder ook geneigd zich zo te gedragen naar ondergeschikten”, zegt De Hoogh. “Ze besmetten elkaar. Dat wil niet zeggen dat iedereen aan de top verkeerd is en weg moet.”<\/p>\n<\/div>\n Vriendjespolitiek en het ‘kopen’ van loyaliteit waren bij de publieke omroep een serieus probleem, schreef de commissie. Er was sprake van ‘een beschermende rol’ vanuit het NPO-bestuur richting DWDD<\/em> en Van Nieuwkerk. De commissie beveelt aan om bij alle omroepen een maximale zittingstermijn voor bestuurders in te stellen.<\/p>\n<\/div>\n “Hier kunnen omroepen iets mee”, zegt directeur Marjan Olfers van onderzoeksbureau Verinorm, die vindt dat andere aanbevelingen van het rapport – ‘vertoon voorbeeldgedrag’, ‘geef de NPO een verbindende rol’, ‘doe normaal’ – niet concreet genoeg zijn. “Als je dezelfde leiders blijft rondpompen, dan kom je nooit tot een cultuurverandering.”<\/p>\n<\/div>\n Volgens haar is het legitiem om de vraag te stellen of bepaalde sleutelfiguren uit het afgelopen mediatijdperk, zoals Van Nieuwkerk, voormalig NPO-baas Frans Klein of voormalig BNNVARA-directeur en huidige NOS-baas Gerard Timmer, nog een leidinggevende rol kunnen behouden: of het nou om de publieke omroep of om de commerci\u00eble zenders gaat.<\/p>\n<\/div>\n “Ik ga niet over het vervangen of het cancelen van mensen”, zegt Olfers. “Maar als je dit rapport leest en je wilt als omroep bepaalde waarden uitdragen, dan is het volgens mij normaal om na te denken welke mensen er nou precies bij die waarden passen.”<\/p>\n<\/div>\n Een andere aanbeveling is dat het toezicht sterker moet. “Als commissaris sta je op afstand maar ben je wel degelijk verantwoordelijk voor de cultuur”, zegt L\u00fcckerath. “De processen moeten goed zijn: klokkenluidersregelingen, vertrouwenspersonen. Ik hoorde de afgelopen dagen nog een omroepbaas zeggen: bij ons zijn er nul meldingen, dus is alles goed. Zo werkt het niet.”<\/p>\n<\/div>\n Daarnaast moeten commissarissen en toezichthouders zich veel meer op de werkvloer begeven, zegt L\u00fcckerath. “The smell of the place<\/em>, noem ik dat. Je moet echt met mensen gaan praten. Ook met mensen die weggaan bijvoorbeeld, die vaak meer willen vertellen. Je moet niet gaan hengelen naar schandaaltjes, maar een goed gevoel krijgen van wat er leeft.”<\/p>\n<\/div>\n Het rapport is het voorlopige sluitstuk van een maatschappelijke discussie die al langer loopt, in ieder geval sinds de Boos<\/em>-uitzending over The Voice<\/em> begin 2022. “Grensoverschrijdend gedrag wordt al veel minder goedgepraat, behalve wellicht door Jan Slagter en Johan Derksen”, zegt Olfers. “De cultuurverandering \u00eds al ingezet.”<\/p>\n<\/div>\n Deze inhoud kan helaas niet worden getoond <\/span> Wij hebben geen toestemming voor de benodigde cookies. Aanvaard de cookies om deze inhoud te bekijken. <\/span><\/p>\n Niet alleen mooie sier maken <\/h2>\n
Machiavellistische persoonlijkheid <\/h2>\n
Besmetting <\/h2>\n
Sterker toezicht <\/h2>\n
Niet naar schandaaltjes hengelen <\/h2>\n