Avrupa, teknolojik düzenlemede öncü bir rol oynamaktadır (GDPR, DMA, DSA ve Yapay Zeka Yasasının gösterdiği gibi), ancak henüz yeni teknolojilerin büyük ölçekte geliştirilmesi ve uygulanmasında öncü bir rol oynamamaktadır. Avrupa’nın düzenleyici karmaşıklığı ve farklı üye devletlerdeki kanunların düzensizliği çoğu zaman şirketleri Avrupa’da yeni ürünler piyasaya sürmekten caydırıyor. Meta, Google ve diğerleri yapay zeka asistanlarının Avrupa’da piyasaya sürülmesini ertelediler ve hatta Volkswagen gibi başarılı Avrupalı şirketler bile yapay zeka ürünlerini Amerika Birleşik Devletleri’nde geliştirmek ve piyasaya sürmek için giderek daha fazla uzaklaşıyor. Yapay zekanın ABD ve Çin’de hızla yayılmasıyla birlikte bu süper güçler ile AB arasındaki uçurum giderek artıyor.
Avrupa rotayı nasıl değiştirebilir?
Temel yapay zeka modellerinin temelini oluşturan altyapı son derece pahalı ve enerji yoğundur. Ancak yapay zeka modellerinin, özellikle de açık kaynaklı modellerin dağıtılması ve özelleştirilmesi, Avrupalı işletmelere, yeni kurulan şirketlere ve araştırmacılara, normalde kendi başlarına geliştiremeyecekleri araçlara erişim olanağı sağlayacak. Avrupa’da birinci sınıf yetenekler üreten üniversitelerin yüksek standartları ve büyük araştırma ve geliştirme kapasitemiz sayesinde, insanların bu yeni ve güçlü teknolojiyi deneyimleyebilecekleri uygulamalar ve hizmetler yaratarak yapay zeka uygulamasında dünya liderleri haline gelebiliriz.
Avrupa en büyük gücünden yararlanmıyor: 450 milyon tüketiciden oluşan tek pazar. Avrupalı liderler, ana hedeflerinden birinin Avrupa’nın teknoloji sektöründe ABD ve Çin ile rekabet edebilmesi olduğunu defalarca vurguladılar; arzuları bir sonraki Silikon Vadisi’nin Avrupa topraklarında doğması. Bu tutkuyu paylaşıyorum. Gururlu bir Avrupa vatandaşı olarak, bir sonraki Meta’nın, Alibaba’nın veya Google’ın kıtamızda doğduğunu görmeyi çok isterim. Gerekli tüm bileşenlere sahibiz: büyük bir tüketici pazarı, harika üniversiteler, birinci sınıf yetenek ve deney ve yenilik geçmişi.
Dijital tek pazar yetersiz
Ancak tüm düzenleyici aktivizme rağmen (2019’dan bu yana 77 yeni AB dijital mevzuatı kabul edildi) Dijital Tek Pazar’ı yeterince sunma konusundaki başarısızlığımız nedeniyle geride kaldık. Örneğin, Amsterdam’daki bir dijital startup’ın dünya kıtasında faaliyet gösterebilmesi için hâlâ 27 farklı fikri mülkiyet kanunu, çeşitli içerik lisanslama düzenlemeleri, veri koruma yetkilileri ve diğer engelleri aşması gerekmesi şaşırtıcıdır.
1990’larda genç bir insan olarak Brüksel’de geçirdiğim yıllar boyunca, tek pazar büyük bir iyimserlik kaynağıydı. Eşim Miriam’la tanıştığım College of Europe’da okudum ve küreselleşmenin ve Avrupa entegrasyonunun en parlak döneminde Avrupa Komisyonu’nda görevli oldum. Berlin Duvarı yıkılmıştı, Avrupa Tek Senedi konsolide ediliyordu, Maastricht Antlaşması yeni imzalanıyordu ve DTÖ (Dünya Ticaret Örgütü) faaliyete geçmişti. Dünyanın bir araya geldiği 1990’ların sonu ve 2000’lerin başında Avrupa Parlamentosu üyesiydim ve işbirliği, açıklık ve katılım konusundaki bu olağanüstü deneyim olan AB, bu iyimserliğin simgesiydi.
