Çin, Dünya uydusunun yüzeyinin ayrıntılı bir haritası olan dünyanın ilk tam jeolojik Ay atlasını yayınladı. Çince ve İngilizce dillerinde mevcut olan bu devasa çalışma, yalnızca ayın topografyasını benzeri görülmemiş ayrıntılarla göstermekle kalmıyor, aynı zamanda gelecekteki keşifler ve olası kolonileştirme için değerli bir kaynak olarak da hizmet ediyor.
Atlas, Ay’ın çeşitli boyut ve yaşlardaki çarpma kraterleri gibi çok sayıda jeolojik özelliğini tasvir ediyor. Çin Bilimler Akademisi (IGCCAS) Jeokimya Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olan Liu Jianzhong, bu yapıların önemini Çin Merkezi Televizyonu’na (CCTV) şöyle açıkladı: “Küçük halkalar çarpma kraterleridir ve daha büyük olanlar ise darbe kraterleridir. Çapı 200 kilometrenin üzerinde olanlara çarpma havzaları adı veriliyor. Kraterlerin yaş grupları farklı renklerle gösteriliyor; mor ise en eski oluşumları gösteriyor.”
Atlas üzerindeki çalışmalar 2012 yılında başladı; oluşumuna Çin’den bilim adamları ve haritacılar katıldı. Projenin verileri Chang’e’ye gerçekleştirilen bir dizi başarılı ay görevinden elde edildi. Chang’e 1 ve Chang’e 2 yörünge araçları ay yüzeyinin ilk ayrıntılı haritalarını üretti ve Chang’e 3 ve Chang’e 4 misyonlarının iniş araçları ve gezicileri sırasıyla Ay’ın yakın ve uzak taraflarını keşfettiler. Ayrıca 2020 yılında Chang’e-5 misyonu, uydunun görünen tarafından Dünya’ya ay toprağı örnekleri gönderdi.
Tanınmış Çinli selenolog Ouyang Ziyuan, Ay’ın oluşum tarihine, kaynaklarının dağılımına ışık tutan ve gelecekteki araştırmalar için değerli bir yardım görevi gören yeni atlasın önemini vurguladı. Çin, Ay keşfinin bir sonraki aşamasına aktif olarak hazırlanıyor: Dünya uydusunun yüzeyindeki ilk kalıcı üs olan Uluslararası Ay Araştırma İstasyonunun (ILRS) kurulması. Planlara göre ILRS’nin inşaatı 2030’larda başlayacak ve ilk taikonotlar bu on yılın sonundan önce Ay’a inecek.
Çin şu anda amacı Ay’ın uzak tarafından Dünya’ya numune göndermek olacak Chang’e-6 misyonuna hazırlanıyor. Fırlatmanın bu yılın mayıs ayı başlarında yapılması planlanıyor ve bu, bilim adamlarının uydunun az çalışılan alanı hakkında yeni veriler elde etmesine olanak sağlayacak.
Ay’ın ayrıntılı bir atlasının yayınlanması, yalnızca Çin uzay programının başarılarını göstermekle kalmıyor, aynı zamanda uydumuzun gelecekte keşfedilmesi ve olası kolonileştirilmesi konusunda da yeni bir sayfa açıyor.
