Chandra X-ray Gözlemevi, gezegenler için yeni yıldız tehlikesini belirledi

NASA’nın Chandra X-ray Gözlemevi ve diğer teleskoplardan gelen verileri kullanan gökbilimciler, Dünya gibi gezegenlerde yaşam için yeni bir tehdit belirlediler: patlayan yıldızlardan gelen yoğun X-ışınlarının 100 ışık yılı uzaktaki gezegenleri etkileyebildiği bir aşama. En son basın bültenimizde ana hatlarıyla belirtildiği gibi bu sonuç, ötegezegenler ve onların yaşanabilirliği üzerine yapılan çalışmalar için çıkarımlara sahiptir.

Bu yeni bulunan tehdit, sanatçımızın izleniminin sağ üst köşesinde gösterildiği gibi, bir süpernovanın patlayan yıldızı çevreleyen yoğun gaza çarpan patlama dalgasından geliyor. Bu etki meydana geldiğinde, patlamadan aylar veya yıllar sonra Dünya benzeri bir gezegene ulaşan (sol altta gösterilen, ev sahibi yıldızı tarafından sağda görünmeyecek şekilde aydınlatılan) yüksek dozda X-ışınları üretebilir ve sürebilir. onlarca yıl. Bu kadar yoğun maruz kalma, gezegende bir yok olma olayını tetikleyebilir.

Bu tehdidi bildiren yeni bir çalışma, çoğunlukla NASA’nın Chandra X-ray Gözlemevi, Swift ve NuSTAR misyonları ve ESA’nın XMM-Newton’undan gelen 31 süpernova ve sonrasındaki X-ışını gözlemlerine dayanmaktadır ve gezegenlerin ölümcül dozlara maruz kalabileceğini göstermektedir. yaklaşık 160 ışıkyılı uzaklıkta yer alan radyasyon. Çalışmadaki süpernovalardan dördü (SN 1979C, SN 1987A, SN 2010jl ve SN 1994I), ek görüntüde Chandra verilerini içeren bileşik görüntülerde gösterilmektedir.

Bu sonucu açıklayan makale, 20 Nisan 2023 sayısında yayınlandı. Astrofizik Dergisi.

Bundan önce, süpernova patlamalarının etkileri üzerine yapılan araştırmaların çoğu iki dönemdeki tehlikeye odaklanmıştı: bir süpernovanın patlamadan sonraki günler ve aylarda ürettiği yoğun radyasyon ve yüz binlerce yıl sonra gelen enerji yüklü parçacıklar.

Bir X-ışınları seli yakındaki bir gezegenin üzerinden geçerse, radyasyon gezegenin atmosferik kimyasını ciddi şekilde değiştirebilir. Dünya benzeri bir gezegen için bu süreç, nihayetinde yaşamı ev sahibi yıldızın tehlikeli ultraviyole radyasyonundan koruyan ozonun önemli bir bölümünü yok edebilir. Ayrıca, çok çeşitli organizmaların, özellikle de besin zincirinin temelindeki deniz canlılarının yok olmasına yol açarak bir yok olma olayına yol açabilir.

Süpernova etkileşiminden ve Dünya benzeri bir gezegenin ev sahibi yıldızından gelen ultraviyole radyasyonun etkisinden yıllarca süren ölümcül X-ışınlarına maruz kaldıktan sonra, büyük miktarda nitrojen dioksit üretilebilir ve bu da atmosferde kahverengi bir pus oluşmasına neden olabilir. illüstrasyon. Bitkilerin zarar görmesi nedeniyle kara kütlelerinin “yeşillenmesi” de meydana gelebilir.

Ayrı bir sanatçı izlenimi (panel 1), aynı Dünya benzeri gezegenin, X-ışınının etkilerinin çoğu hissedilmeden yıllar önce, yakındaki süpernova sırasında yaşamla dolu olduğunu gösteriyor (panel 2).

Görüntü setindeki dört süpernova arasında en fazla X-ışını üreten SN 2010jl. Yazarlar, yaklaşık 100 ışıkyılı uzaklıkta bulunan Dünya benzeri gezegenler için öldürücü dozda X-ışını yaydığını tahmin ediyor.

Dünyanın farklı yerlerinde radyoaktif bir demir türünün tespit edilmesi de dahil olmak üzere, süpernovaların yaklaşık 2 ila 8 milyon yıl önce Dünya’nın yakınında meydana geldiğine dair güçlü kanıtlar var. Araştırmacılar, bu süpernovaların Dünya’dan yaklaşık 65 ila 500 ışıkyılı uzaklıkta olduğunu tahmin ediyor.

Dünya ve güneş sistemi şu anda potansiyel süpernova patlamaları açısından güvenli bir alanda olsa da, Samanyolu’ndaki diğer birçok gezegen öyle değil. Bu yüksek enerjili olaylar, Samanyolu galaksisindeki Galaktik Yaşanabilir Bölge olarak bilinen ve koşulların bildiğimiz yaşam için elverişli olacağı alanları etkili bir şekilde küçültecektir.

Süpernovaların, özellikle de çevreleriyle güçlü bir şekilde etkileşime giren çeşitlerin X-ışını gözlemleri seyrek olduğundan, yazarlar, patlamadan sonra aylar ve yıllar boyunca etkileşen süpernovaların takip gözlemlerini teşvik ediyor.