Büyük Yıldızlardan Gelen Radyasyon – Güneşten 100.000 Kat Daha Parlak – Gezegen Sistemlerini Şekillendiriyor

Uluslararası bir ekip kullandı James Webb Uzay Teleskobu Orion Bulutsusu’ndaki proto-gezegensel diski incelemek, büyük yıldızların gezegen sistemlerinin oluşumunu ne kadar önemli ölçüde etkilediğini ortaya çıkarmak. Bu yıldızlardan gelen yoğun ultraviyole radyasyonun oluşumunu engelleyebileceğini keşfettiler. Jüpiterd203-506 gibi sistemlerdeki benzer gezegenler, gezegen sistemlerinin nasıl geliştiğine dair karmaşıklıklara dair yeni bilgiler sağlıyor.

Güneş Sistemi gibi gezegen sistemleri nasıl oluşur? Bunu öğrenmek için CNRS bilim insanları uluslararası bir araştırma ekibinde yer alıyor.^[1] James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanarak bir yıldız doğumevi olan Orion Bulutsusu’nu inceledi.^[2] d203-506 adlı bir proto-gezegen diskini gözlemleyerek, bu tür yeni oluşan gezegen sistemlerinin oluşumunda büyük kütleli yıldızların oynadığı anahtar rolü keşfettiler.^[3]

Orion Bulutsusu’nun Hubble görüntüsü ve James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ile çekilen d203-506 protogezegen diskinin yakınlaştırılmış hali. Katkıda bulunanlar: NASA/STScI/Rice Univ./C.O’Dell ve diğerleri / O. Berné, I. Schrotter, PDRs4All

Güneş’ten yaklaşık 10 kat daha büyük kütleye ve daha da önemlisi 100.000 kat daha parlaklığa sahip olan bu yıldızlar, yakın çevrelerinde oluşan bu tür sistemlerde oluşan gezegenleri çok yoğun ultraviyole ışınımına maruz bırakmaktadır. Gezegen sisteminin merkezindeki yıldızın kütlesine bağlı olarak, bu radyasyon ya gezegenlerin oluşmasına yardımcı olabilir ya da alternatif olarak içindeki maddeleri dağıtarak gezegenlerin oluşmasını engelleyebilir. Bilim adamları, Orion Bulutsusu’nda, büyük yıldızlardan gelen yoğun ışınım nedeniyle, d203-506 gezegen sisteminde Jüpiter benzeri bir gezegenin oluşamayacağını keşfettiler.

Derginin ön sayfasını oluşturan bu makale Bilim 1 Mart’ta^st2024, büyük yıldızların gezegen sistemlerini şekillendirmede oynadığı belirleyici rolü benzeri görülmemiş bir hassasiyetle gösteriyor ve bu tür sistemlerin nasıl oluştuğuna dair yeni perspektifler açıyor.

Bu keşif hakkında daha fazla bilgi için:

Notlar

1. Bu çalışmaya katılan başlıca Fransız laboratuvarları şunlardır: Institut de Recherche en Astrophysique et Planétologie (CNES/CNRS/Université Toulouse Paul Sabatier), Institut d’Astrophysique Spatiale (CNRS/Université Paris-Saclay), Laboratoire d’Etudes du Rayonnement et de la Matière en Astrophysique et Atmosphères (CNRS/Université Cergy Paris/Observatoire de Paris-PSL/Sorbonne Université/) ve Institut des Sciences Moléculaires d’Orsay (CNRS/Université Paris Saclay). Çalışma uluslararası çalışmanın bir parçası PDR’ler4Tümü ‘ projesi.
2. James Webb Kızılötesi Uzay Teleskobu toz bulutlarının arasından bakabilir ve böylece Dünya’dan 1400 ışıkyılı uzaklıktaki Orion Bulutsusu gibi uzaktaki gök cisimlerini benzersiz bir netlikle ortaya çıkarabilir.
3. Bir milyon yıldan daha eski sistemler.

Referans: Olivier Berné, Emilie Habart, Els Peeters, Ilane Schroetter, Amélie Canin, Ameek Sidhu, Ryan Chown, Emeric Bron, Thomas J. Haworth, Pamela Klaassen, “Öngezegensel bir diskte gözlemlenen uzak ultraviyole güdümlü fotobuharlaşma akışı”, Boris Trahin, Dries Van De Putte, Felipe Alarcón, Marion Zannese, Alain Abergel, Edwin A. Bergin, Jeronimo Bernard-Salas, Christiaan Boersma, Jan Cami, Sara Cuadrado, Emmanuel Dartois, Daniel Dicken, Meriem Elyajouri, Asunción Fuente, Javier R Goicoechea, Karl D. Gordon, Lina Issa, Christine Joblin, Olga Kannavou, Baria Khan, Ozan Lacinbala, David Languignon, Romane Le Gal, Alexandros Maragkoudakis, Raphael Meshaka, Yoko Okada, Takashi Onaka, Sofia Pasquini, Marc W. Pound, Massimo Robberto, Markus Röllig, Bethany Schefter, Thiébaut Schirmer, Thomas Simmer, Benoit Tabone, Alexander GGM Tielens, Sílvia Vicente, Mark G. Wolfire, PDRs4All Team†, Isabel Aleman, Louis Allamandola, Rebecca Auchettl, Giuseppe Antonio Baratta, Clément Baruteau, Salma Bejaoui, Partha P. Bera, John H. Black, Francois Boulanger, Jordy Bouwman, Bernhard Brandl, Philippe Brechignac, Sandra Brünken, Mridusmita Buragohain, Andrew Burkhardt, Alessandra Candian, Stéphanie Cazaux, Jose Cernicharo, Marin Chabot, Shubhadip Chakraborty, Jason Şampiyon, Sean WJ Colgan, Ilsa R. Cooke, Audrey Coutens, Nick LJ Cox, Karine Demyk, Jennifer Donovan Meyer, Cécile Engrand, Sacha Foschino, Pedro García-Lario, Lisseth Gavilan, Maryvonne Gerin, Marie Godard, Carl A. Gottlieb, Pierre Guillard, Antoine Gusdorf, Patrick Hartigan, Jinhua He, Eric Herbst, Liv Hornekaer, Cornelia Jäger, Eduardo Janot-Pacheco, Michael Kaufman, Francisca Kemper, Sarah Kendrew, Maria S. Kirsanova, Collin Knight, Sun Kwok, Álvaro Labiano, Thomas S.-Y. Lai, Timothy J. Lee, Bertrand Lefloch, Franck Le Petit, Aigen Li, Hendrik Linz, Cameron J. Mackie, Suzanne C. Madden, Joëlle Mascetti, Brett A. McGuire, Pablo Merino, Elisabetta R. Micelotta, Jon A. Morse , Giacomo Mulas, Naslim Neelamkodan, Ryou Ohsawa, Roberta Paladini, Maria Elisabetta Palumbo, Amit Pathak, Yvonne J. Pendleton, Annemieke Petrignani, Thomas Pino, Elena Puga, Naseem Rangwala, Mathias Rapacioli, Alessandra Ricca, Julia Roman-Duval, Evelyne Roueff , Gaël Rouillé, Farid Salama, Dinalva A. Sales, Karin Sandstrom, Peter Sarre, Ella Sciamma-O’Brien, Kris Sellgren, Matthew J. Shannon, Adrien Simonnin, Sachindev S. Shenoy, David Teyssier, Richard D. Thomas, Aditya Togi, Laurent Verstraete, Adolf N. Witt, Alwyn Wootten, Nathalie Ysard, Henning Zettergren, Yong Zhang, Ziwei E. Zhang ve Junfeng Zhen, 29 Şubat 2024, Bilim.
DOI: 10.1126/science.adh2861