Önümüzdeki on yıl içinde araştırmacılar, Dünya büyüklüğündeki gezegenlerin ve yakın yıldızların yörüngesinde dönen Venüs’ün atmosferlerini incelemeye başlamayı planlıyorlar. Bu iki güneş sistemi gezegeni boyut ve yoğunluk bakımından benzer olmasına rağmen atmosferleri önemli ölçüde farklıdır. Astrofizik ve Uzay Bilimleri Enstitüsü (IA) liderliğindeki bir bilim insanı ekibi, ışık yılı uzakta olsalar bu gezegenleri birbirinden ayırıp ayıramayacaklarını merak etti.
Atmosfer dergisinde yayınlanan çalışma, büyük, sıcak ötegezegenleri incelemek için kullanılan tekniklerin, çapı 10 kat daha küçük olan gezegenlere etkili bir şekilde uygulanabileceğini gösteriyor. Bu, Dünya’nınki gibi nitrojen ağırlıklı atmosferler ile Venüs’ün sıcak ve fırtınalı atmosferi gibi çoğunlukla karbondioksitten oluşan atmosferler arasında ayrım yapabilecek işaretleyicilerin belirlenmesinin yolunu açıyor.
“Şu anda dış gezegenlerin atmosferlerini incelemek için kullanılan yöntemler, yıldızlarına yakın bulunan dev gezegenler için etkilidir. Ancak, Dünya veya Venüs gibi küçük cisimlerin atmosferini incelemek zordur,” diyor Lizbon Üniversitesi (Ciências ULisboa) IA ve Fen Fakültesi’nde yüksek lisans öğrencisi olan baş yazar Alexandre Branco.
Ekip, Venüs’ü bir ötegezegen olarak gözlemlemek için, Venüs’ün bu yüzyılda güneş diskinden en son geçtiği 2012 yılında toplanan nadir bir veri kümesini analiz etti. Araştırmacılar, ötegezegenleri incelemek için kullanılan yöntemlerin aynısını kullanarak bulgularını doğrulayabildiler ve güneş sistemi cisimlerinin atmosferlerinin de uzak atmosferler için aynı yöntemler kullanılarak incelenebileceğini gösterdiler.
“Çok daha uzakta bulunan gezegenlerin atmosferlerini incelemek için kullanılan yöntemleri güneş sistemine uyarladık. Geçişlerin Güneş Sistemimizin atmosferindeki küçük kimyasal bileşenleri tespit etmek için de kullanılabileceğini kanıtladık” diyor çalışmanın ortak yazarı IA ve Ciências ULisboa’dan Pedro Machado.
Araştırmacılar Venüs’ün atmosferindeki karbon dioksit ve karbon monoksit moleküllerinde karbon ve oksijen izotoplarının açık izlerini keşfettiler. İzotopların göreceli bolluğunu tahmin etmek, bilim adamlarının Venüs’ün evrimsel tarihini çıkarmasına olanak tanır.
Machado, “Bu çalışmanın net bir katkı sağladığı şey budur ve bu aynı zamanda Avrupa Uzay Ajansı’nın Portekiz ve IA’nın işbirliği yaptığı bir sonraki Venüs misyonu olan EnVision’ın hedeflerinden biri: Venüs’ün evrimini incelemek” diye ekliyor.
ESO’nun ELT ANDES spektrografı ve IA Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’nün de katkıda bulunduğu ESA’nın Ariel uzay misyonu, diğer dünyaların keşfedilmesine katkıda bulunacak ve ekibin çalışmalarının bir parçası olarak yürütülen araştırmalardan yararlanacak iki tesistir. Ariel, ekibin bu çalışmada kullandığı gözlem ve analiz tekniklerinin aynısını kullanarak halihazırda bilinen yaklaşık 1000 ötegezegenin atmosferlerini inceleyecek.
