Tozlu, element bakımından zengin bir nebula ile örtülen ikili sistemin incelenmesinden elde edilen yeni verilere göre, büyük yıldızlar manyetik alanlarını diğer yıldızlarla çarpışmalar ve birleşmeler yoluyla elde ediyorlar.
NGC 6164/6165 olarak bilinen bu bulutsunun ortasında, HD 148937 yıldız sistemi yer alır. Yaklaşık 3.800 ışıkyılı uzaklıkta, güney yarımküre takımyıldızı Norma’da yer alan sistem, ortak bir kütle merkezinin etrafında dönen iki büyük yıldız içerir. Bu yıldızlardan en parlak ve en sıcak olanı manyetik alana sahiptir. Bu, bilim adamlarının ilgisini çekmektedir çünkü yıldızların iç yapısına ilişkin mevcut anlayışa göre, büyük yıldızların manyetik alanları olmamalıdır.
Güneş’i genellikle güneş lekeleri, patlamalar ve güneş rüzgarı gibi olaylarla karakterize edilen tipik bir manyetik yıldız olarak görürüz. Güneş’in manyetik alanı, iç radyasyon katmanı ile dış konveksiyon katmanı arasındaki sınırda üretilir. Işınımsal katmanda, enerji çekirdekten gama ışınım kaynakları tarafından aktarılır ve konvektif katmanda bu enerji, enerjinin Güneş’in görünür yüzeyine yükseldiği bir sıcak plazma akışına dönüştürülür. ışık ve ısı şeklindedir.
Ancak yıldızın kütlesi arttıkça konvektif katmanlar küçülerek manyetik alanların oluşmasını zorlaştırır. Kırmızı cüceler neredeyse tamamen konvektiftir ve manyetik olarak aktiftir. Ancak yıldızın kütlesi ne kadar büyük olursa konvektif katman da o kadar küçük olur. Bu, konvektif katmanı olmayan en büyük yıldızların manyetik alan oluşturamayacağı anlamına gelir.
Ancak gözlemler, en büyük yıldızların yaklaşık %7’sinin manyetik alanlara sahip olduğunu gösteriyor ve bu da gökbilimciler için bir gizem teşkil ediyor. Bu olgunun cevabı muhtemelen HD 148937 yıldızında yatıyor.
Belçika’daki Leuven Üniversitesi’nden Frost ve Hugues Sana liderliğindeki bir araştırmacı ekibi, Şili’deki ESO teleskop interferometresi tarafından toplanan dokuz yıllık verileri kullanarak HD 148937 üzerinde kapsamlı bir çalışma gerçekleştirdi.
Analizleri, iki yıldızdan daha büyük olanının, arkadaşından önemli ölçüde daha genç göründüğünü ortaya çıkardı; bu, her iki yıldızın da aynı anda oluşması gerektiğinden beklentilerin aksine. İki yıldızdan büyük olanı 50-60 güneş kütlesi kadar bir kütleye ve bir manyetik alana sahiptir. Bununla birlikte, yoldaşından 1,5 milyon yıl daha genç gibi görünüyor; bu, süpernovaya dönüşmeden yalnızca birkaç milyon yıl önce yaşayan büyük yıldızlar için önemli bir fark.
Ayrıca bilim insanları, HD 148937 sistemini çevreleyen bulutsuya da dikkat çekti. Bulutsunun şekli, bu sistemdeki yıldızlardan birinin bundan 7500 yıl önce patlaması sonucu ortaya çıktığını gösteriyor. Bulutsu yüksek konsantrasyonlarda karbon, nitrojen ve oksijen içerir; elementler genellikle yıldızların içinde bulunur ancak dışarıda bulunmaz.
Frost ve Sana’nın gözlemleri, HD 148937 sistemi için bu yıldız bulmacasının parçalarını bir araya getirmeyi başardı. Bu ikili sistemdeki yıldızlardan birinin yoldaşından daha genç görünmesi, bu sistemde son birkaç bin yılda bir birleşmenin gerçekleşmiş olabileceğini akla getiriyor.
“Başlangıçta bu sistemde en az üç yıldızın olduğunu varsayıyoruz. Bilim adamları, bunlardan ikisinin birbirine yakın olduğunu, üçüncü yıldızın ise çok daha uzakta olduğunu kaydetti.
Bu teoriye göre HD 148937, bir zamanlar etrafında üçüncü bir yıldız bulunan kompakt bir ikili sistemdi. Yakındaki iki yıldız birleşerek tek bir yıldız haline geldi ve fazla malzemeyi yeni dönme eksenleri boyunca fırlatarak bir bulutsunun oluşmasına neden oldu. Yalnızca yeni yıldızın içinde değişiklikler hâlâ gerçekleşmektedir: iki yıldızın yıldız malzemesi karışarak yeni yıldıza daha genç bir görünüm kazandırır ve iç kısmındaki türbülanslı ve konvektif ortam, 1 kilogauss (Güneşin manyetik alanı ortalama 1 Gauss’tur) .
Manyetik alan uzun süre devam etmeyecek; yıldızın iç bölgeleri sonunda tamamen karışacak ve ardından manyetik alan “kapanacak”. Bu sadece yıldız birleşmesinin nispeten yakın zamanda gerçekleşmiş olması gerektiğini göstermekle kalmıyor, aynı zamanda manyetik alana sahip büyük kütleli yıldızların %7’sini yakın ikili sistemlerdeki birleşme oranları bağlamına sokuyor.
