Portekiz’e hoş geldiniz, 1968! António de Oliveira Salazar’ın siyasi hayatı, Portekiz’in askeri rejimi başkanı olarak on yıllar sonra sona erdi. Bu gerçek, diktatörün kendisi dışında herkes tarafından bilinir ve kabul edilir… bu başlangıç noktasıdır. Babamız – bir diktatörün son günleriPortekiz yönetmeni José Filipe Costa’dan yeni film (Bir zevk, yoldaşlar!; Kırmızı çizgi). Rotterdam Uluslararası Film Festivali’nin (IFFR) büyük ekran rekabet programında dünya prömiyeri olan karakter çalışması, izleyicileri geçmiş, şimdiki ve geleceğe yansıtacak.
“Dünyanın en uzun süre hizmet veren faşist diktatörü, ülkesi ve genişleyen kolonileri üzerinde 36 yıl boyunca hüküm sürdü” diye açıklıyor bir özet. “Ama bir sonbahar onu zayıf ve aciz bir şekilde bıraktıktan sonra Salazar, resmi ikametgahı Palacete de São Bento’ya iyileşmek için gönderilir. Ona göre, güç zaten kavrayışından kaymıştı ve kuralı sona erdi. Yine de etrafındaki kişiler – sadık hizmetçisi, sadık hizmetçiler ve ara sıra ziyaret eden doktor – otoritesinin yanılsamasını desteklemeye devam ediyor. Salazar odadan odaya sürüklenirken, hala imparatorluğunu kontrol ettiğine ikna olurken, zamanında kaybedilen trajik bir figür haline gelir ve kendi kötüleşen zihninin sınırlarında hapsolur. ”
Jorge Mota diktatör olarak rol alırken, Vera Barreto Letícia Simões ve Daniel Tavares ile birlikte yazdığı filmde sadık hizmetçisini tasvir ediyor.
Buradaki film için bir fragmana göz atın.
Costa konuştu ThrGeorg Szalai, filmdeki dini referanslar, Portekiz’in geçmişiyle nasıl başa çıktığı, sağcı politikacıların ve faşizmin yeniden canlanması ve onun için sırada ne olduğunu.
Filminizde, geçmişin sadece karanlık bir kısmını değil, aynı zamanda Salazar’ın zaten değiştirildiğini fark etmediğine kadar tuhaf bir şey alıyorsunuz. Hikayenin bu yönü Portekiz’de bilinen veya tartışılmaktadır?
Portekiz’deki birçok insan bunu bilmiyor. Örneğin, okulda öğreten bir öğretmen gören bir şey değil.
Palacete de São Bento’dan biraz bahseder misin Salazar nerede yaşadı ve gerçekten orada film çektin mi?
Hala başbakanın resmi ikametgahı. İç mekanlar farklı bir evde veya küçük sarayda (vurulur). Ama dış mekanlar gerçekten são Bento.
Filmi izlerken, sadece Salazar hakkında değil, aynı binada onun için çalışan “ekibinin” ne kadar olduğunu fark ettim, bu da onları garip bir topluluk haline getiriyor.
Tamamen haklısın. Bu alan ve içindeki insanlar arasındaki ilişkiler hakkında. Sanki küçük bir dünyadaymış gibi, ama aynı zamanda Portekiz’in o zaman ne olduğunu ve Salazar’ın kendisinin Portekiz’in olmasını istediklerini yansıtıyor. Çünkü bir bakıma São Bento küçük bir köydü. Hatta tavuk evimiz var. Salazar ile odadayken her zaman tavukların sesi olmaya karar verdik. Onun için gerçekten önemlilerdi. Tavuklar, hindiler, tavşanlar vardı. Bazı kaynaklar 500 tavuk olduğunu söylüyor. İnanılmaz. İnandığımı bilmiyorum.
Ama bu ev ve oradaki insanlar arasındaki ilişki ve aynı zamanda ikilemler, paradokslar, yaşamak zorunda oldukları çelişkiler hakkında. O saçmalık sahneliyorlardı. Diktatöre adanmış oldukları için ikilemleri ve ahlaklarıyla diktatör figüründen çok daha fazla ilgileniyordum. Temizlikçi Maria, ona inanılmaz bir sevgiye sahipti. Bu saçmalıkta önemli bir figür, önemli bir karakter oldu. Bu mikro kozmozla çok ilgileniyordum.
Bize küçük bir ortam gösteriyorsunuz, ancak daha büyük resmi aydınlatıyor…
Belki bu çok entelektüel ama mikro yönlerle ve günlük yaşamda faşizmle ilgileniyordum – karakterler ve küçük şeylerin şiddeti arasında neler olup bittiğini, hizmetçinin hizmetçilerle nasıl ilişkili olduğu, Salazar’ın hizmetçilerle nasıl ilişkili olduğu ve esas olarak Çok anlatan bir Portekiz ismi olan Maria ve Salazar arasındaki Maria ve Salazar arasındaki ilişki.
Okuyabileceğiniz bu mikro kozmoz hakkında spot ışığı koyduğunuz herhangi bir materyal var mıydı?
Senaryo, Salazar’ın kişisel doktoru tarafından alınan günlükler olan notlara dayanıyordu. Günlükler bir kitapta yayınlandı, ancak diktatörlük sırasında yayınlanmak imkansız olurdu çünkü çok dürüsttü. Siyasi polis tarafından dokunulduğunu ve aynı zamanda sansürlendiğini söyledi. Diktatör doktoru sansür altındaydı! Böylece rejim kendi yaratıcısına karşı çıktı ve bu çok faşist bir özellik. Kolektif bir halüsinasyon haline geldi. Ve o dünyayı düşünmek ve içine girmek, daha çılgınlaştı çünkü çok güçlü çelişkilerle yaşıyorlar. Maria, idolüne gerçeği söylemelidir, ama her zaman ona yalan söylemeye devam eder ve bu saçmalığı sahnelemeye devam eder, insanlardan gelip onu ziyaret etmelerini ister. Yani çok tuhaf.
‘Babamız – Bir Diktatörün Son Günleri’
Uluslararası Film Festivali Rotterdam’ın izniyle
Kısa bir süre önce, birisinin haber programlarında gördüğü veya duyduğu şeylerin çoğunun bugünlerde “tuhaf” olduğunu söylediğini duydum. Sizce insanlar izleyecek mi Babamız Ve dünyanın bazı bölgelerinde siyasi gelişmeleri ve haberleri hatırlatıyor musunuz?
Umarım. Film, yazmaya başladığımda bunu akılda tutarak yapılmadı. Ama şimdi işler biraz farklı. Örneğin, işler gittikçe daha çılgınlaştı – şimdi (ABD Başkanı Donald) Trump veya Almanya’nın en sağıyla olanlar. Sanki insanlar kolektif bir halüsinasyonda halüsinasyon anları yaşıyorlar. Ve duyguları bulaşıcı olabilir. Faşist politikacılar bununla nasıl başa çıkacaklarını çok iyi biliyorlar. Çok zekiler. İnsanların korkusunu besliyorlar. Sanki: “Bir düşman var. O düşmana karşı çıkmalıyız. ” Bu şimdi Portekiz’de oluyor. Göçmenler düşman oldu. Şimdi herkes göçmenlikten bahsediyor ve Parlamentoda daha fazla sağ insanımız var. Bu değişikliğin hızı, senaryoyu yazmaya başladığım andan itibaren inanılmazdı.
Sesden daha önce bahsettin. Bu senin için ne kadar anahtar?
Filmin o dünyasını anlamak için seyirciye bu dünyaya girmeyi ve sesleri ve görüntüleri deneyimlemeyi öneriyorum. Ses çok önemlidir.
Diktatörün ve onun için çalışan insanların bir baloncukta olduğu hissine katkıda bulunduğunu hissettim. Ve sadece birisinin o balonun şiirine gitmesi için bir parmak koyması gerekir!
Bu çok ilginç bir manzara. Filmi yazdığımızda, vurduğumuzda ve düzenlediğimizde, insanlara (dünyanın bu küçük kısmı) eşiğin üzerinde olduğunu hissetmek istedik, ancak hiçbir şeyin olmayacağını, çünkü insanları yaptıkları şekilde davranmaya zorlayan köklü bir şey yok . Tabuları, yükümlülükleri, her şeyin temiz ve düzenli olması gerektiği fikri var. Her şey belirli kurallar altında. Ama bu karakterlerin kendileri tarafından dayatılan bir şey. İncetiyi hedefliyordum çünkü bazen bu insanlara çığlık atmaktan çok daha şiddetli “biz faşist bir ülkeydik ve çok baskılaştık!”
[Spoiler warning! The next paragraph contains spoilers involving two scenes in the film.]
SPOILERS! Benim için, filmin en şiddetli sahnelerinden biri, bir hizmetçinin örgüyü kesmesi ve bunu diktatöre sunmasıdır. Ya da Maria’nın bir kelebeği öldürdüğü sahne. Bu insanlar biraz kayıtsızdı. Devam ediyordu, devam ediyordu – sistemde devam ediyordu.
Bu sahnelerden bazıları bana tüyler diken dikenleri verdi…
Filmin duyusal olma fikrini seviyorum.
‘Babamız – Bir Diktatörün Son Günleri’
Uluslararası Film Festivali Rotterdam’ın izniyle
Bana başlıktan biraz bahset Babamız. Salazar hiç çocukları yoktu …
Mozambik veya Angola’ya asla (o zaman Portekiz kolonileri) seyahat etmedi, çünkü korkuyordu. Ve (İtalya’nın Benito) Mussolini veya (Adolf) Hitler (Almanya’da) gibi büyük kalabalıklara konuşmalar vermedi. Okullar da dahil olmak üzere kurumlar aracılığıyla nerede hareket edebileceği. Ve İkinci Dünya Savaşı korkusunu kullandı. Portekiz İkinci Dünya Savaşı’na girmedi ve (taraftarlar diyor) Salazar her zaman cesurdu çünkü bizi İkinci Dünya Savaşı’ndan kurtaran ve baba gibiydi. Başlangıçta bu bizim unvanımız değildi, ama din ile tüm bağlantıları ve aynı zamanda korktukları için onlara bakabilecek birine ihtiyaç duyan insanları düşünmeye başladık.
Bu dini tema, temizlikçi Maria adına da yansır. Bana Salazar’ı oynayan aktris Vera Barreto ve Jorge Mota hakkında ne söyleyebilirsin?
Esas olarak tiyatroda çalışıyor. Ve oyuncu pembe dizilerde. Ama işini çok beğendim ve o benim ilk tercihimdi. “Sinema yapmayı çok sevmiyorum” diyor (çünkü sahnelerin farklı kurulum açılarından yeniden çekilmesini gerektiriyor). Ama inanılmaz. Çok özeldi ve sadece yüzüyle ilişki kurabileceği bir dünyası vardı. 84 yaşındaydı (çekim sırasında) ve sabah dördüne kadar çekim yaparken birkaç gün geçirdik. Ve oradaydı çünkü çalışmayı seviyor. Oyuncu olmayı seviyor.
Filmden sonra Maria’yı ve Salazar’a olan bağlılığını okudum.
O okuma yazma bilmiyordu. Ve Lizbon’a geldiğinde nasıl yazılacağını ve okumayı öğrendi ve bir temizlikçi olmak çok etkili oldu. Salazar onu çok sevdi. Bir çift oldukları fikri vardı. Değildiler. Hiçbir şey ilişkilerini açıklamıyor gibi görünüyor. Çok karmaşık bir ilişkiydi. Aklında ne vardı? Belki de en iyi şeyi yaptığını düşünüyordu. Faşist rejimlerde öldüren birçok insan sadece emirlere ve kurallara uyduklarını söylüyor. Ve kendisi ve başkaları için yarattığı kurallara uyuyordu. Ve faşizm dünyasını anladı. İçinde idi ve aynı zamanda kurbandı. Sonunda, kurbandı çünkü sonunda – bu filmde değil – São’dan çıkması için iki hafta verildi Bento. Yani, evet, faşizm gerçekten insan. (gözlerini yuvarlar)
Herhangi bir yeni film üzerinde mi çalışıyorsunuz?
Bir sonraki projem, Devrim (1974) sırasında bir köyde olduğumla ilgileniyor. Bir köyde büyüdüm. Film anılarımla ilgileniyor çünkü büyükannem köydeki ikinci Protestan’dı ve kilisede büyüdüm, Pazar okuluna gidiyordum, bu da Katolik ülkeye kıyasla çok farklıydı. Bu anılarla çok şey ele alıyor ve ne zaman solcu insanlar tarafından işgal ediliyor gibi işler olmaya başladı.
Ve 12 yıllık bir karakter (ilgilenir) her şeyi-Tanrı, ülkede neler oluyor. Ayrıca Angola’dan gelen birinin arkadaşıdır. Evet, en iyi arkadaşlarım Angola’lıydı ve şeylerle dolu büyük bir kutu ile geldiler.
