Ay’a ve belki de Mars’a gidiyoruz. Peki onların sahibi kim?

İnsanlık, NASA’nın Mars’a ilk adım olduğunu söylediği Artemis programı ile aya dönüş yapmaya hazırlanıyor. Peki, ilk dibleri kim alır?

UBC’nin fizik ve astronomi bölümünde profesör olan Dr. Aaron Boley, görevin planlarını ve ay yüzeyine dönmeden önce neden erişim ve kaynak haklarını çözmemiz gerektiğini tartışıyor.

Ay şu anda ne oluyor?

Amerika Birleşik Devletleri, Çin ve Rusya da dahil olmak üzere birçok oyuncu tarafından Ay’da sürekli bir varlığa sahip olmak için bir baskı var. Böyle bir çaba, NASA’nın yaklaşan insansız fırlatma ile başlayan ve insanları ay yüzeyine geri döndürmeyle sonuçlanan üç parçalı bir görev olan Artemis 1’in yakında fırlatılmasıdır.

Alçak bir Dünya yörüngesinde onlarca yıllık deneyime sahibiz, ancak ay operasyonları çok farklı. Ve 50 yıl önceki Apollo görevlerinden deneyim olsa da, şimdi hedef kritik destek altyapısı ile sürdürülebilir bir insan varlığı inşa etmektir. Bir yörünge istasyonu, daha karmaşık operasyonlar için Dünya ile Ay arasında bir bağlantı sağlayacaktır. Bu program aynı zamanda insanların, Dünya dışında sürdürülebilir bir insan varlığı için bir gereklilik olan uzaydaki kaynakları nasıl çıkaracaklarını ve kullanacaklarını öğrenmelerine de olanak sağlayacak. Örneğin, ay buzunu hasat edebilir ve radyasyon kalkanı, yaşam desteği ve yakıt için kullanabilirsiniz.

Ayın varlığı, Dünya’nın Güneş Sistemi’ndeki tarihi hakkında bilgi sağlayabilecek yüzey örnekleri ve bölgeleri kullanan ayrıntılı ay kronolojisi de dahil olmak üzere yörüngede ve yüzeyde bilim fırsatları da açacaktır.

Alanın kime ait olduğu önemli mi?

Ay’a veya uzaya bir bayrak koymak, ona sahip olduğunuz anlamına gelmez. Ancak, o zaman soru şu olur, uzaydan bir şey alırsanız, ona sahip misiniz? Birisi bir ay taşı, buz veya başka bir kaynak alırsa, o taş, kaynak, hatta ondan öğrendiğiniz bilgiler o kişiye mi ait? Bu soruları ele alan çok taraflı anlaşmalara sahip olmak, tercihen gitmeden önce çok önemlidir. Ayrıca, iki güçlü grubun aynı kaynağı istemesi veya bir şirketin kamuya açık olması gereken önemli bilimsel bilgileri keşfetmesi durumunda, çatışma çözme protokollerine de ihtiyacımız var. Kültürel ve doğal mirası nasıl ele alacağız?

1967 Dış Uzay Antlaşması da dahil olmak üzere uzaya uygulanan mevcut uluslararası hukuk külliyatı önemli bir temel sağlar, ancak bu soruları tek başına cevaplayamaz. Amerika Birleşik Devletleri, Ay’da işbirliği için belirli bir vizyona yönelik siyasi bir taahhüt olan Artemis Anlaşmalarını teşvik ediyor—Kanada bir imzacı. Ancak bunlar çok taraflı olarak müzakere edilmedi. Buna karşılık, gök cisimlerinde kaynak kullanımı konusunda uluslararası bir anlayışa ulaşmak için BM Dış Mekanın Barışçıl Kullanımları Komitesi’nde bir çalışma grubu kurulmuştur. Ancak bu tür çalışmalar zaman alıyor ve ülkeler bu sürecin sonucunu etkileyebilecek uygulamalar oluşturmak için yarışıyor.

Bu anlaşmalar neden önemlidir?

Anlaşmalar olmadan görebildiğimiz şey, örneğin Dünya’daki denizlerde egemenlik iddialarının test edilmesine benzer şekilde, uzayda birbirlerinin sınırlarını test eden ülkelerdir. Örneğin, bir gezici, sadece ücretsiz erişimle ilgili bir noktaya değinmek için başka bir ülkenin faaliyetlerine yakın bir yere sürülebilir. Ayrıca, veri paylaşımı eksikliği veya pervasız faaliyetler nedeniyle bilimsel bilgi veya fırsatların kaybolmasını önlemek istiyoruz. Ve yola sadece bir avuç devlet tarafından karar verilmemesi gerektiğini kabul etmeliyiz.

Ay’ı keşfetmek, Dünya’nın ve insanlığın kökeni hakkında sorular sormaktır. Tarihsel olarak uzay, insanlık için dengeleyici bir etki olmuştur çünkü böyle zorlu bir ortamda birlikte çalışmanız gerekir, aksi takdirde işler çok çabuk ters gider. Uluslararası Uzay İstasyonu ve Cospas-Sarsat bunun kanıtıdır.