Astronomik fotoğraf plakalı web arşivi çevrimiçi oluyor

Belirgin bir deseni olmayan çok sayıda küçük nokta: Sıradan insanların rastgele kırıntılar gibi görünen sütlü gri fotoğrafları görebildiği yerde, astronomların kalp atışlarını kaçırmak için yeterlidir. Gece gökyüzünün negatiflerini gösteren tarihi fotoğraf plakalarından bahsediyoruz. Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg (FAU) araştırmacıları, Leibniz Astrofizik Potsdam Enstitüsü ve Hamburg ve Tartu (Estonya) üniversiteleriyle birlikte görüntüleri dijitalleştirdi ve çevrimiçi yayınladı. 10 yıl aradan sonra proje başarıyla tamamlandı.

En eski görüntü sadece 129 yaşında, genellikle astronomi ile ilişkilendirilen zaman çizelgelerine kıyasla göz açıp kapayıncaya kadar olsa da, büyük tarihsel değere sahiptirler ve akademik amaçlar için bir hazinedirler. Bu gibi görüntüler, bugün astronomların, yıldızların birkaç on yıl boyunca nasıl hareket ettiğini veya yoğunluğunun nasıl değiştiğini izleyebilmelerinin tek yoludur. Yeni araştırma sorularını yanıtlamak ve milyonlarca yıldıza daha yakından ve daha objektif bir şekilde bakmak için kullanılabilirler.

2012’den bu yana araştırma ekibi, ortak enstitülerinin 1893’ten 1998’e kadar olan arşivlerindeki görüntüleri APPLAUSE (Astronomik Kullanım için Fotoğrafik Levha Arşivleri anlamına gelen) veritabanında dijitalleştirmeye ve bunları bir kataloğa kaydetmeye çalışıyor. tarih, gökyüzünün kesiti ve görüntülerin nerede çekildiği gibi görüntüler. Ayrıca araştırma konsorsiyumu, plakalarda çizik veya tozdan kaynaklanan hataları ortadan kaldırmak ve görüntüleri kalibre etmek için yapay zeka kullanan ve böylece ilk kez bilimsel amaçlarla birbirleriyle karşılaştırılmasına izin veren bir yazılım geliştirmiştir. Dünyanın dört bir yanındaki araştırmacılar, araştırmaları için artık 4,5 milyar göksel ışık kaynağı ölçümüne erişebiliyor.

94.000’den fazla fotoğraf plakası dijitalleştirildi

FAU Astronomi Enstitüsü, Dr. Karl Remeis Gözlemevi Bamberg’den alınan 40.000 fotoğraf plakası, toplam 94.090 plakanın büyük bir bölümünü oluşturuyor. Bunlar, Frankonyalı araştırmacılar tarafından 1963 ve 1976 yılları arasında güney yarım küredeki gözlemevlerinde çekilen fotoğrafları içerir. Bu eşsiz görüntüler güney gökyüzünü gösteriyor ve bu dönemde gökyüzünün bu bölümünü başka hiçbir astronomik proje belgelemediğinden, türünün tek örneği dünyanın herhangi bir yerinde mevcut. Son görüntülerin dört yıl önce yayınlanmasından bu yana, 1912 ve 1968 yılları arasında Bamberg’de çekilen kuzey gökyüzünü gösteren fotoğraf plakaları artık projeye eklendi. Bu 17.600 görüntü, artık son veri güncellemesine yapılan en önemli ektir.

Ancak hepsi bu kadar değil: proje Bamberg’deki bir akademik konferans sırasında diğer gözlemevlerinin dikkatini çekti – örneğin Thüringer Landessternwarte Tautenburg. Araştırma ekibine, 1960-1998 yılları arasında GDR Bilimler Akademisi’nin eski gözlemevi olan Karl Schwarzschild Gözlemevi’nin arşivine erişim sağladı. Vatikan Devleti’nin Castel Gandolfo’daki astronomik gözlemevindeki araştırmacılar da konuyla ilgilendiklerini belirtti arşivlerinin veri tabanına dahil edilmesi ve küresel bilim camiasının kullanımına sunulması.

Eski görüntülerden yeni bilgi

Ancak tarihi fotoğraf plakalarından hangi bilgiler elde edilebilir ve bunun bugünle bir ilgisi var mı? Geçen yüzyılda Bamberg gözlemevi tarafından gerçekleştirilen kuzey ve güney gökleri araştırmaları, yoğunlukları değişen yıldızları araştırmayı amaçladı. Bazı cisimlerin fiziksel özellikleri yani hangi gazlardan oluştukları henüz netlik kazanmamıştır. Yıldız “HD49798” özellikle ilginç bir örnektir. Yoğunluğundaki düzensiz dalgalanmalar, 1960’larda ve 1970’lerin başında Bamberg’den gelen fotoğraf plakalarında kaydedildi, ancak bilim adamları bunları ancak geçen yıl analiz edebildiler. Yıldızın 1964 ve 1965 yılları arasında yoğunluğunun sürekli arttığını, ancak daha sonra 1974’e kadar daha az parlamaya başladığını gösteriyorlar. Sadece birkaç gün içinde yaydığı ışıkta da hızlı değişiklikler oldu.

1999’da uydu okumaları, yıldızın X-ışınları yaydığını ortaya çıkardı. Bugün bilim adamları, bu ışınların eşlik eden görünmez, daha kompakt bir nesne, muhtemelen bir nötron yıldızı tarafından yayıldığından şüpheleniyorlar. Şimdiye kadar, bilim adamları, bu kadar uzun bir süreye, yani on yıla yayılan ölçümler bulunmadığından, yoğunluktaki uzun vadeli değişimleri izleyememişlerdi. Bu nedenle, fotoğraf plakalarından elde edilen tarihsel veriler, araştırmacıların önümüzdeki yıllarda analiz edecekleri değerli bir astronomik bilgi kaynağıdır. Bu özel yıldız ikilisi, türünün hala evrenin herhangi bir yerinde keşfedilmiş tek takımyıldızıdır.