1959’da SSCB’nin Luna 2’siyle başlayan insanoğlunun ay ile etkileşimi, ay ortamında önemli değişikliklere yol açtı. Kansas Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, bu etkiyi vurgulamak için yeni bir jeolojik dönem olan Ay Antroposeni’ni öneriyorlar. Bu kavram, insan faaliyetleri ayın yüzeyini ve çevresini değiştirip misyonlardan kaynaklanan çeşitli öğeleri geride bıraktığından, ay manzarasının ve eserlerinin farkındalığı ve korunması ihtiyacını vurgulamaktadır. Araştırmacılar, tarihi değere sahip Ay bölgelerini korumayı ve gelecekteki sorumlu Ay keşiflerini savunmayı amaçlıyor. Kredi bilgileri: SciTechDaily.com
Araştırmacılar tarafından önerilen Ay Antroposeni, 1959’dan bu yana Ay üzerindeki önemli insan etkisine işaret ediyor ve ay mirasının korunmasını ve gelecekteki sorumlu keşifleri savunuyor.
İnsanoğlu ay tozunu ilk kez 13 Eylül 1959’da SSCB’nin insansız uzay aracı Luna 2’nin ay yüzeyine inmesiyle rahatsız etti. Sonraki yıllarda yüzden fazla uzay aracı aya dokundu; mürettebatlı ve mürettebatsız, bazen yere indi, bazen de düştü. Bunlardan en ünlüsü şunlardı NASAİnsanları hayrete düşüren Ay yüzeyine insan taşıyan Apollo Ay Modülleri.
Önümüzdeki yıllarda, halihazırda planlanan misyonlar ve projeler ayın çehresini daha aşırı şekillerde değiştirecek. Kansas Üniversitesi’ndeki antropologlar ve jeologlara göre artık, Ay için yeni bir jeolojik dönem olan Ay Antroposeni’ni ilan ederek, insanların Ay’ın çevresini şekillendiren baskın güç haline geldiğini kabul etmenin zamanı geldi.
Bugün yayınlanan bir yorumda Doğa JeolojisiLuna 2 sayesinde yeni çağın 1959’da başlamış olabileceğini savunuyorlar.
Parlak güneş ışığı parıltıları ve uzun koyu gölgeler, Ay’da yürüyen ilk kişi olan Apollo 11 astronotu Neil Armstrong tarafından çekilen ay yüzeyinin bu görüntüsünü dramatize ediyor. Resimde, misyonun ay modülü Eagle ve uzay giysili ay modülü pilotu Buzz Aldrin’in Güneş Rüzgarı Kollektörü olarak da bilinen uzun bir folyo tabakasını açtığı görülüyor. Kredi bilgileri: NASA
Ay Manzarasını Değiştirmek
KU’daki Kansas Jeoloji Araştırması’nda doktora sonrası araştırmacı olan baş yazar Justin Holcomb, “Bu fikir, Dünya üzerindeki Antroposen tartışmasıyla hemen hemen aynı; insanların gezegenimizi ne kadar etkilediğinin araştırılması” dedi. “Dünya üzerinde fikir birliği, Antroposen’in ister yüzbinlerce yıl önce ister 1950’lerde olsun geçmişte bir noktada başladığı yönünde. Benzer şekilde, Ay’da Ay Antroposeninin zaten başladığını iddia ediyoruz, ancak insan faaliyetlerinin neden olduğu önemli bir ay halesini ölçene kadar büyük hasarı veya tanınmasının gecikmesini önlemek istiyoruz ki bu çok geç olacaktır.”
Holcomb makale üzerinde ortak yazarlar, Üniversitenin Seçkin Antropoloji Profesörü Rolfe Mandel ve Deniz, Yer ve Atmosfer Bilimleri Doçenti Karl Wegmann ile işbirliği yaptı. Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi.
Holcomb, Ay Antroposeni konseptinin, Ay’ın insanlık tarafından pek etkilenmeyen, değişmeyen bir ortam olduğu yönündeki mitleri ortadan kaldırmaya yardımcı olabileceğini umduğunu söyledi.
a) 1964’te ABD’nin Ranger 6 ay sondasının çarpmasıyla oluşan krater (b) 1970’ten ABD’nin Apollo 13 Saturn IVB üst kademe çarpma alanı; (c) İsrail’in Beresheet Moon iniş alanının 2019’daki yumuşak inişten kaynaklanan kaza alanı; (d) Çin’in 2018’de fırlatılan Chang’e 4 Ay’a iniş aracı; (e) ABD’nin 1972’deki Apollo 16 misyonu sırasında astronot Charles Duke’un geride bıraktığı fotoğraf ve kısmi ayak izi; (f) 1972’de ABD’nin Apollo 17 Ay Yüzeyi Deneyleri Paketi alanı, ön planda Ay Yüzeyi Gravimetresini ve uzak arka planda Ay modülünü gösteriyor; (g) ABD’nin 1967’de inen NASA Surveyor 3 sondası ve 3 yıl sonra Apollo 13’te meydana gelen ve bazı sonda bileşenlerinin kurtarılmasıyla sonuçlanan ayak izleri; (h) 1973 Luna 21 görevi sırasında konuşlandırılan Rusya’nın Lunokhod 2 gezgininin izleri. Kredi: Holcomb ve ark.
Statik Ay Efsanesi
Holcomb, “Kültürel süreçler, aydaki jeolojik süreçlerin doğal arka planını aşmaya başlıyor” dedi. “Bu süreçler, ‘regolit’ dediğimiz çökeltilerin ay üzerinde hareket etmesini içeriyor. Tipik olarak bu süreçler, diğerlerinin yanı sıra meteor çarpmalarını ve kitle hareketi olaylarını içerir. Ancak gezicilerin, iniş yapanların ve insan hareketinin etkisi göz önüne alındığında regoliti önemli ölçüde rahatsız ediyorlar. Yeni uzay yarışı bağlamında ayın manzarası 50 yıl içinde tamamen farklı olacak. Çok sayıda ülke mevcut olacak ve bu da çok sayıda zorluğa yol açacak. Amacımız ay statik efsanesini ortadan kaldırmak ve etkimizin yalnızca geçmişte değil, devam eden ve gelecekte de önemini vurgulamaktır. Çok geç olmadan ay yüzeyine etkimiz hakkında tartışmaları başlatmayı hedefliyoruz.”
Birçok açık hava tutkunu şuna aşinadır:Hiçbir İz Bırakmayın“İlkeler ayda yok gibi görünüyor. Yazarlara göre, aya yapılan insanlı yolculuklardan kaynaklanan atıklar arasında “atılmış ve terk edilmiş uzay aracı parçaları, insan dışkısı torbaları, bilimsel ekipman ve diğer nesneler (örneğin bayraklar, golf topları, fotoğraflar, dini metinler)” yer alıyor.
Yazarlar, “Ay’ın bir atmosferi veya manyetosferi olmasa da, toz ve gazdan oluşan hassas bir eksosferinin yanı sıra kalıcı olarak gölgelenen alanlarda buzdan oluştuğunu ve her ikisinin de egzoz gazı yayılımına duyarlı olduğunu biliyoruz” diye yazdı. “Gelecekteki görevler, ay ortamları üzerindeki zararlı etkileri azaltmayı dikkate almalıdır.”
Ay Mirasının Korunması
Holcomb ve meslektaşları Ay Antroposenini, insanlığın Ay’a olası olumsuz çevresel etkisinin potansiyelini vurgulamak için kullanmak isterken, aynı zamanda şu anda herhangi bir yasal veya politikaya sahip olmayan, tarihi ve antropolojik değere sahip Ay bölgelerinin hassasiyetine dikkat çekmeyi umuyorlar. bozulmaya karşı koruma sağlar.
Holcomb, “Çalışmalarımızda yinelenen bir tema, korumaya kararlı olduğumuz arkeolojik kayıtlara benzer şekilde, ay malzemelerinin ve aydaki ayak izlerinin değerli kaynaklar olarak önemidir” dedi. “Ay Antroposeni kavramı, ay yüzeyindeki etkimiz ve tarihi eserlerin korunması üzerindeki etkimiz konusunda farkındalık ve düşünceyi artırmayı amaçlıyor.”
KU araştırmacısı, bu “uzay mirası” alanının, geziciler, bayraklar, golf topları ve ay yüzeyindeki ayak izleri gibi öğeleri korumayı veya kataloglamayı amaçlayacağını söyledi.
“Arkeologlar olarak aydaki ayak izlerini, insanlığın Afrika’dan çıkış yolculuğunun bir uzantısı olarak algılıyoruz. türler‘varlık,” dedi Holcomb. “Bu izler evrimin kapsayıcı anlatımıyla iç içe geçmiş durumda. Bu çerçeve içerisinde yalnızca gezegen bilim adamlarının değil, aynı zamanda genellikle gezegen bilimiyle ilgili tartışmalara katılmayan arkeologların ve antropologların da ilgisini çekmeyi amaçlıyoruz.”
Referans: 8 Aralık 2023, Doğa Jeolojisi.
DOI: 10.1038/s41561-023-01347-4
