2022’de Ukrayna’nın işgalinin ardından uygulanan yaptırımlar, Rusya’nın gelişmiş çiplere erişimini sınırlandırarak Rusya’nın askeri yeteneklerini bozmayı amaçladı; çünkü Rus kuruluşları artık doğrudan Amerikan, Avrupalı, Japon ve Tayvanlı şirketlerden çip alamıyor. Rusya, bu çabalara rağmen, şu anda pazarın yüzde 89’unu kontrol eden Çinli distribütörlerin dahil olduğu dolaylı kanallar yoluyla gelişmiş işlemciler elde etmeye devam ediyor. Amerikan İşletme Enstitüsü.
Yaptırımlar, yeni ve gizli tedarik zincirleri kurma ihtiyacı nedeniyle Rusya’yı yarı iletkenler için savaş öncesi fiyatların neredeyse iki katını ödemeye zorladı. Şirket, 2021’de çiplerin kilogramı başına 1.411 dolar ödedi ve 2023’te kilogram başına 2.730 dolar ödemek zorunda kaldı. Özellikle, Rusya’nın çatışmanın başlangıcından bu yana satın aldığı yarı iletken ürünlerin yaklaşık %89’unun Çin’den tedarik edildiği dikkat çekiyor. Şaşırtıcı bir şekilde Rusya, Güney Kore ve Tayvan’dan bazı çip üretim ekipmanları bile aldı.
Esas olarak uluslararası yasaların gri alanında faaliyet gösteren Çinli distribütörler, tüm büyük şirketlerin ve ülkelerin Rusya ile bağlarını kesmesinin ardından Rus alıcılara Batı tasarımı çipler sağlamaya devam etti (buna şaşırmadık). Bu süreç, işlemleri bu yaptırımların uygulanmasının daha gevşek olduğu Çin üzerinden yönlendirerek doğrudan satış yasaklarını aşıyor ve böylece Rusya’ya istikrarlı bir teknoloji akışı sağlıyor. ABD yaptırımları nedeniyle ne Çin ne de Rusya, AI ve HPC için Nvidia’nın H100’ü gibi gelişmiş işlemcilere en azından büyük miktarlarda el koyamıyor.
Raporda ayrıca Rusya’nın, yüksek teknolojili teslimatlar için ara nokta görevi gören Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi diğer ülkeleri de kapsayan sözde aktarma stratejileri kullandığı belirtiliyor. Bu ülkelerdeki kuruluşlar ilk sevkiyatları alıyor ve ardından bunları Rusya’ya gönderiyor; bu da nihai varış noktasını etkili bir şekilde maskeliyor ve ihracat kontrollerinin uygulanmasını zorlaştırıyor. Bildiğimiz kadarıyla bu tür taktikler, askeri teçhizatta kullanılan çiplere ve Rus tüketiciler tarafından kullanılan teknolojiye erişime izin veriyordu.
Yaptırımlardan önce Rusya, yarı iletkenlerini üç ana yoldan temin ediyordu: Batılı şirketlerden doğrudan ithalat; bu, hem AMD ve Intel gibi şirketlerin doğrudan ithalatını hem de Ingram Micro gibi büyük distribütörlerin satışlarını içeriyor; Başta TSMC olmak üzere yurt dışında üretilen Rus tasarımlı çipler; ve ağırlıklı olarak savunma sektörüne hizmet veren küçük bir yerli üretim. Yaptırımlar sonrasında, Çin gibi ülkelerden geçen gizli rotalar ve SMIC ve Hua Hong gibi Çinli sözleşmeli çip üreticileriyle olası gizli üretim anlaşmaları dışında doğrudan ithalat ciddi şekilde kısıtlandı.
Bu arada AEI, Rus yerli çip üretiminin çok eski olduğunu ve en iyi ihtimalle savunma sanayine hizmet etmekle sınırlı olduğunu iddia ediyor. Angstrem ve Micron gibi üreticiler, Amerika ve Avrupa’da üretilen modası geçmiş gofret fabrikası araçlarına büyük ölçüde güveniyorlar; bu nedenle, temel yabancı ekipman ve malzemelere erişimlerini engelleyen yaptırımlar karşısında üretimi artırmak için mücadele ediyorlar. Ancak Rusya, ABD’nin müttefiki olduğu bilinen ülkelerden bazı gofret fabrikası aletleri almayı başardı.
Rapor, güçlendirilmiş uygulama mekanizmalarını içeren yeni, çok taraflı bir ihracat kontrol rejimini savunuyor ve yarı iletken ihracat kontrollerine daha uyumlu ve etkili bir yaklaşım sağlamak için tüm ABD müttefiklerinin dahil edilmesini tavsiye ediyor. Bu arada Çin tam olarak ABD’nin müttefiki olmasa da önemli bir ticaret ortağı olmaya devam ediyor.
