En eski resimlerin tarihi, 32,000 yıl öncesine kadar uzanıyor ve bunlar, sanat ve kültürün ilk biçimlerini temsil ediyor. Bu resimler, 1994 yılında Fransa’daki mağara keşifleri sırasında Chauvet Mağarası’nda bulundu. On yılı aşkın bir süre sonra, yönetmen Werner Herzog, bu tarih öncesi siteye sıra dışı bir erişime sahip olarak, övgü dolu 3D belgeseli Cave of Forgotten Dreams için çekimler yaptı. Herzog, belirgin Alman aksanı ile bu mağaraların “modern insan ruhunun doğum yeri” olduğunu ikna edici bir şekilde savunuyor. Film, prömiyerinden bu yana geçen 15 yıl içinde bir kült statüsü kazandı ve şimdi, IMAX ekranlarında 6K restorasyonu ile tekrar sinemalarda gösterime sunuldu.
Forgotten Dreams adlı filmi ilk kez Seattle’daki küçük bir bağımsız salonda izledim. 3D formatında bu deneyim oldukça samimiydi; kalker sarkıtlar ve dikitler yüzüme doğru uzanıyor ve bu uygun bir şekilde kapalı bir alan hissi yaratıyordu. AMC Lincoln Center’daki basın gösteriminde yeniden izlerken, takdir etmemek mümkün değildi. Her bir kalker duvarının ayrıntı ve netliği, insan gözünün aynı anda algılamakta zorlandığı kadar büyük bir ekran boyunca artırılmıştı ve böylece Chauvet Mağarası daha da yabancı bir hale geliyordu. Duvarlar neredeyse deriye benziyordu; kristallerle beneklenmiş ve zamanla iz bırakmış.
“3D’nin amacı bu” diye övgüde bulundu bir eleştirmen. Ancak Herzog, 3D bir film yapma niyetiyle yola çıkmamıştı; aslında, bu tür filmleri çok da sevmediği söylenebilir. Hatta 21. yüzyılın öne çıkan 3D filmi olarak anılan James Cameron’ın Avatarını izlediğinde de etkilenmedi. Ancak ön üretim sırasında, Herzog’un film çekiminden iki ay önce Chauvet mağaralarına yaptığı ziyarette yakın mesafeden mağara resimlerini görmek, onun için bilinç açıcı bir deneyim olmuştu. “Aniden, burada bazı abartılı çıkıntılar ve çukurlar, mağara alanları ve taş sarkıtlar olduğunu keşfettim — 32,000 yıl önceki ressamların bu oluşumları nasıl kullandığına dair sadece 3D’de var olan bir dünyanın içinde buldum kendimi” dedi. “Bu taş sarkıt, şimdi size saldıran bir bizonun şişkin boynu haline geliyor,” diye örnek verdi Herzog.
3D çekim yapmak, bu kadar özel bir ortamda çeşitli zorluklar da barındırıyordu. Mesela, Chauvet mağarasına götürülebilecek kadar küçük bir 3D kamera bulunmuyordu, bu yüzden özel olarak yaratılmaları gerekti. “Film kendi kameramızla, kendi veri yönetimimizle ve kendi ‘beynimizle’ çekildi,” diyen Herzog, Estonyalı sinemacı Kaspar Kallas’a bu ekipmanı topladığı için teşekkür ediyor. Kurulumlar özelleştirilmişti ama yapıştırıcı ve gaffer bandı ile bir arada tutuluyordu. Filmin çekimleri 2K’da gerçekleştirildi ve GoPro ve amatör düzeyde Canon kameralar kullanıldı. Ancak günümüzde standart 4K’dır ve IMAX gibi büyük ekranlarda 6K’ya kadar çözünürlük sağlamak mümkündür.
Stewart, Cave of Forgotten Dreams filminin sık sık en iyi 3D filmler listelerinde ikinci sırada yer aldığını söylerken, Herzog’un güçlü anlatım tarzı sayesinde filmdeki derinliği ve soyutlama hissini ön plana çıkarıyor. Filmin görsel deneyimi izleyiciyi şok eden bir derinliğe sahip; karanlık ve sınırlı ekipmanla, sadece günde birkaç saat çekim yaparak bu kadar çok şeyi yakalayabilmek de takdir edilecek bir başarı.
Herzog, restorasyon sırasında doğrudan yer almadığını, dijital çalışmalara aşina olmadığını söylemiş olsa da, filmine IMAX formatında yeniden bakmanın derin bir deneyim olduğunu belirtiyor. Ama yine de, Herzog’un farklı zamansal bir algıya sahip olduğunu söylemek mümkün; günümüz teknolojisine dair bazı eleştirileri var ama sanatı ve insan ruhunu hiçbir şeyin yerini alamayacağını savunuyor.
Sizce bu film, sanatsal anlatımın 3D ile buluştuğunda ortaya çıkardığı derinliği ve güzel hikaye anlatımını en iyi şekilde mi yansıtıyor?
