Kitap Yasaklarının Yükselişi: Stephen King’in Cezalandırılması
Son yıllarda, okullarda kitap yasakları konusundaki artış dikkat çekmektedir. Özellikle, Stephen King gibi önemli yazarlar, bu yasakların hedefi haline gelmiştir. PEN America’nın yayımladığı “Banned in the USA” raporu, 2024-2025 okul yılı için 6,800’den fazla kitabın geçici veya kalıcı olarak yasaklandığını ortaya koymaktadır. Bu sayı, 2023-24 yılına göre azalmış olsa da, yıllar önceki seviyelerin çok üzerinde kalmaktadır.
Yasakların Ülke Genelindeki Dağılımı
Rapor, yasakların neredeyse %80’inin sadece üç eyalette, yani Florida, Texas ve Tennessee‘de meydana geldiğini göstermektedir. Bu eyaletler, ahlaka aykırı olarak kabul edilen kitapların belirli yasalar çerçevesinde yasaklanmasını desteklemektedir. Öte yandan, Illinois, Maryland ve New Jersey gibi bazı eyaletlerde, okullardaki kitapların yasaklanma yetkisini sınırlayan yasalar bulunmaktadır.
Kasey Meehan, PEN’in Okuma Özgürlüğü programının yöneticisi ve anılan raporun yazarlarından biri olarak, “İki farklı ülke hikayesi” olduğunu belirtmiştir. Florida’da, tüm okul bölgelerinin kitap yasaklarına yanıt vermediğine dikkat çekmiştir. Dolayısıyla, yasağın uygulanışı her ilçe için farklılık göstermektedir.
Stephen King ve Diğer Yazarlara Yönelik Yasaklar
PEN raporuna göre, Stephen King’in eserleri 206 kez yasaklanmıştır. Bu yasakların başında Carrie ve The Stand gibi eserleri gelmektedir. Bunun yanı sıra, Anthony Burgess’in A Clockwork Orange eseri, yazarlar arasında en çok yasaklanan kitap olmuştur. Diğer yasaklanan eserler arasında Patricia McCormick’in Sold, Judy Blume’un Forever ve Jennifer Niven’in Breathless gibi yapıtlar bulunmaktadır.
Bu kitapların yasaklanma nedenleri arasında LGBTQ+ temaları, ırk tasvirleri ve şiddet ile cinsel şiddet içeren bölümler yer almaktadır. Bu durum, PEN’in bulgularına göre, toplumsal, siyasi veya hukuki baskının beklentisiyle kitapların raflardan kaldırılmasına neden olmaktadır. “Erken itaat” kavramı ile ifade edilen bu durum, çoğunlukla tartışmalı konulardan kaçınma isteğinden kaynaklanmaktadır.
Federal Hükümetin Müdahalesi
PEN raporu, sadece eyaletler ve muhafazakar aktivistler tarafından değil, aynı zamanda federal hükümet tarafından gerçekleştirilen sansür çabalarını da ortaya koymaktadır. Biden yönetimi, yasakların yasallığını araştıran bir girişimi sonlandırmış ve konuyu bir “safsata” olarak nitelendirmiştir. Raporda, Savunma Bakanlığı’nın, askeri ailelerin K-12 okul kütüphanelerinden yüzlerce kitabı kaldırdığı bilgisi de bulunmaktadır.
Florida’da, 2,000’den fazla kitap yasaklanmış veya kısıtlanmıştır. Birkaç ilçenin, Stephen King eserlerinin yasaklanmasında önemli bir rolü olmuştur. İlginç bir şekilde, “yetişkin” kategorisine giren ya da “seks içeriği” barındıran kitapların hedeflenmesi sebebiyle King’in eserleri de yasaklamalara maruz kalmıştır.
Meehan, “Bazı bölgeler, cezalandırılma korkusuyla aşırı ihtiyatlı davranarak Stephen King’in erişimini kapatmaktadır” demektedir. Böylece, yasaklar daha geniş bir çerçevede uygulanmakta ve birçok değere ulaşım engellenmektedir.
Veri Sınırlılıkları ve Sayım Problemleri
PEN’in metodolojisi, American Library Association‘ın (ALA) raporlarından farklıdır. ALA, yalnızca kalıcı yasakları veya kısıtlamaları sayarken, PEN her türlü geçici veya kalıcı yasaklamayı saymaktadır. Bu nedenle PEN’in rakamları daha yüksektir. Ayrıca, bu kuruluşlar genellikle medya raporlarına ve doğrudan aldıkları bilgilere dayanmakta oldukları için, rakamların tam kapsamı kesin olarak bilinmemektedir.
Stephana Ferrell, Florida Freedom to Read Project’in Araştırma ve İçgörü Direktörü, yapılan toplam yasakların “PEN’in anlık analizindekinden çok daha yüksek” olduğunu belirtilmiştir. PEN raporu, Ohio, Oklahoma ve Arkansas gibi “kırmızı” eyaletlerden veri sunamamaktadır. Toplam yasak durumu ölçmek giderek daha zor hale gelmektedir.
Meehan, “Yasaklama krizinin boyutunu nicelendirmenin giderek zorlaştığını” ifade etmektedir. Tüm bu veriler toplandığında, yazarların eserleri üzerindeki baskının büyüklüğü daha iyi anlaşılacaktır. Ancak her ne kadar bu durum üzücü olsa da, özgür düşünceyi savunan birçok birey ve örgüt, bu tür yasakları sorgulamaya ve mücadele etmeye devam etmektedir.
