UK-EU Zirvesi Nedir?
Pazartesi günü, İngiliz Başbakanı Keir Starmer, Brexit sonrası dönemde Birleşik Krallık’ın Avrupa ile ilişkilerini yeniden gözden geçirmek için Londra’da ilk UK-EU zirvesini düzenledi. Zirveye Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen gibi üst düzey AB yetkilileri katıldı.
Brexit, İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılmasını ifade eder. 2016 yılında yapılan referandumda, seçmenlerin %52’si ayrılmaktan yana oy kullandı. Resmi çıkış ise Ocak 2020’de gerçekleşti ve o yıl içinde dönemin Başbakanı Boris Johnson liderliğindeki Muhafazakâr Parti, AB ile bir anlaşma sağladı. Brexit sonrası, Birleşik Krallık’ın en büyük ticaret ortağı olan AB ile ticaret hacmi azaldı; Birleşik Krallık’ın AB’ye ihracatında %21 oranında bir düşüş, AB’den ithalatında ise %7 oranında yavaşlama gözlemlendi.
Anlaşma Neleri Kapsıyor?
Pazartesi günü yapılan anlaşma, çeşitli sektörlerde bir dizi düzenlemeyi kapsıyor:
Balıkçılık
Brexit öncesi, AB ülkeleri Britanya sularında balık avlayabilirken, Britanya gemileri de Avrupa’nın diğer sularında avlanabiliyordu. Ancak, AB’nin ortak politika çerçevesinde, her ülkenin sularında ne kadar balık avlanabileceği konusunda kota uygulamaları mevcuttu.
2020’deki Brexit sonrası anlaşmasında, AB, Britanya sularındaki avlama kotasını 2026 yıluna kadar kademeli olarak %25 oranında azaltmayı kabul etmişti. 2026’dan sonra Birleşik Krallık, AB gemilerinin kendi sularında balık avlamasını tamamen yasaklayabilecekti.
Yapılan yeni anlaşma, bu %25’lik kota kısıtlamasını sürdürüyor ancak AB teknelerine Britanya sularında 2038 yılına kadar avlanma izni veriyor. Starmer’ın ofisi, sahil topluluklarını modernizasyona yönelik 360 milyon pound (yaklaşık 481 milyon dolar) mali destek sağlayacağını açıkladı. Bu fondan, teknoloji ve ekipman yatırımları, iş gücünün yetkinliğini artıracak eğitimler ve sahil topluluklarının canlanması amacıyla destek sağlanacak.
Tarım ve Gıda İhracatı
AB, sanitasyon ve bitki sağlığı (SPS) ürünleri için sınır kontrollerini basitleştiren bir anlaşma sağladı. Bu, tarımsal ürünler, gıda ve hayvan gibi ürünlerin karşılıklı sınır geçişlerinde bazı rutin kontrollerin kaldırılacağı anlamına geliyor.
Güvenlik
Starmer, yaptığı bir açıklamada, istihbarat paylaşımı dahil olmak üzere güvenlik konularında AB ile iş birliği yapılacağını belirtti. Ayrıca, tatilde olan Britanyalılar, Avrupa’daki daha fazla havalimanında e-kapılar kullanarak uzun göçmenlik kuyruklarından kaçınabilecekler.
Karbon Vergileri
Birleşik Krallık ve Avrupa, karbon pazarlarını birleştirerek karbon vergilerinin önlenmesi konusunda ortak bir sistem geliştirecek. 10 Downing Street’ten yapılan açıklamaya göre, SPS ve Emisyon Ticaret Sistemleri bağlantı önlemleri, 2040 yılına kadar Birleşik Krallık ekonomisine yaklaşık 9 milyar pound (12 milyar dolar) katkı sağlayacak.
Gençlik Hareketliliği
AB ve Birleşik Krallık, 30 yaş altındaki gençlerin sınırlı bir süre boyunca karşılıklı olarak yaşayıp çalışabilmesini sağlayacak bir gençlik hareketliliği programı üzerinde anlaşmaya vardı. Ancak, bu programın detayları henüz açıklanmadı ve sınırlı zaman kapsamında olacağı belirtildi.
Starmer Anlaşmayla İlgili Ne Dedi?
Starmer, X hesabında paylaştığı 10 maddelik bir bildirimde, anlaşmanın “Britanya için yarar sağlayacağı” birçok yönü üzerinde durdu. Anlaşmanın gıda fiyatlarını düşüreceğini, enerji faturalarını azaltacağını ve sınır güvenliğini güçlendireceğini belirtti. Ayrıca, bu anlaşmanın, terörizmi ve organize suçu önlemeye yardımcı olacağını vurguladı.
Anlaşmaya Gelen Tepkiler
Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, anlaşmanın genişletilen balıkçılık süresine dair endişelerini dile getirdi. Faraj ise, bu anlaşmanın balıkçılık endüstrisinin sonu olacağını söyledi. İskoç Balıkçılar Federasyonu (SFF) ise anlaşmayı “İskoç balıkçıları için bir felaket” olarak nitelendirdi.
Liberal Demokrat Parti lideri Ed Davey, anlaşmayı eleştiren Muhafazakâr liderleri hedef alarak, ülkenin bu konuda ilerlediğini belirtti.
Bu yeni anlaşma, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerin yeniden şekillenmesi açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Her iki taraf için de uzun vadeli etkileri merakla bekleniyor.
