İlk kez, uluslararası bir gökbilimci ekibi, Dünya’dan yaklaşık 2.000 ışıkyılı uzaklıkta, Lyra takımyıldızında bulunan ünlü Halka Bulutsusu’nun (M57) gerçek şeklini ayrıntılı olarak inceledi. Çalışma Rochester Teknoloji Enstitüsü ve Görüntüleme Bilimi Merkezi’nden bilim adamları tarafından yürütüldü.
Charles Messier’in kuyruklu yıldız avı sırasında keşfettiği Halka Bulutsusu, yaklaşık 6.000 yıl önce dış katmanlarını döken Güneş benzeri bir yıldızın kalıntılarıdır. Bulutsunun merkezinde, yoğun ultraviyole radyasyonu, çevredeki gazın iyonize oksijen ve nitrojenden dolayı karakteristik yeşil-mavi bir ışık saçmasına neden olan beyaz bir cüce bulunmaktadır.
Bulutsunun tam şeklini belirlemek için bilim adamları Hawaii’deki Mauna Kea’nın tepesinde bulunan Milimetre-altı Teleskobu (SMA) kullandılar. Sekiz adet 6 metrelik antenden oluşan bu radyo teleskopu, araştırmacıların bulutsu etrafındaki karbon monoksit dağılımını haritalandırmasına olanak sağladı.
Bulutsunun 1886’daki ilk fotoğrafından bu yana gökbilimciler, basit bir toz halkasından sabun köpüğüne benzeyen bir yapıya kadar onun şekli hakkında çeşitli teoriler öne sürdüler. Ancak yeni gözlemler Halka Bulutsusu’nun elipsoid şeklinde olduğunu gösterdi. Bilim insanları bu sonuca SMA verilerini kullanarak karbon monoksit moleküllerinin hızını ve konumunu analiz ederek ulaştılar.
Çalışma aynı zamanda beklenmedik bir sürprizle de karşılaştı: elipsoidal bulutsunun zıt uçlarında yüksek hızlı gaz konsantrasyonları bulundu, bu da eşlik eden bir yıldızın etkisine işaret ediyordu. Bu sonuçlar, Vela takımyıldızındaki Güney Halka Şeklindeki Bulutsusu’nun James Webb Uzay Teleskobu tarafından yakın zamanda yapılan gözlemlerini yansıtıyor.
