Geçen hafta, Curtin Üniversitesi’nin Binar uzay programından Binar-2, 3 ve 4 adlı üç Avustralya uydusu, Dünya atmosferinde yanarak görevlerine erken son verdi. Bu küp uyduların altı ay boyunca bilimsel araştırma yapması ve yeni sistemleri test etmesi amaçlanmıştı, ancak beklenmedik derecede yüksek güneş aktivitesi nedeniyle yalnızca iki ay dayanabildi.
Programın ilk görevi Binar-1, güneş aktivitesinin nispeten düşük olduğu Eylül 2021’de başlatıldı ve 364 gün boyunca yörüngede kaldı. Ancak daha sonraki görevlerde Binar-2, 3 ve 4 daha zorlu uzay hava koşullarıyla karşılaştı.
Güneş aktivitesi, Güneş’in sürekli değişen manyetik alanının sonucu olan güneş lekeleri, patlamalar ve rüzgar gibi olayları içerir. Yaklaşık her 11 yılda bir, bu alan tamamen değişir ve döngünün ortasında aktivite zirvesine ulaşır. Bu döngü bilinmesine rağmen güneş aktivitesinin düzeyini tahmin etmek zordur. Geçtiğimiz birkaç aydaki rakamlar, mevcut 25. güneş döngüsüne ilişkin tahminlerin bir buçuk katından fazla arttı.
Uzay havası uyduları ve uydu operasyonlarını çeşitli şekillerde etkiler. Daha yüksek güneş aktivitesi, uyduların elektrik bileşenlerine zarar verebilecek veya devre dışı bırakabilecek yüklü parçacıkların akışının artmasına neden olur. Buna aynı zamanda iyonlaştırıcı radyasyondaki artış da eşlik ediyor; bu da astronotlar ve pilotlar için daha yüksek radyasyon dozlarının yanı sıra potansiyel radyo iletişim arızalarıyla sonuçlanıyor.
Binar gibi alçak Dünya yörüngesindeki uydular için güneş aktivitesinin en önemli etkisi atmosferik sürüklemedeki artıştır. Dış atmosferin emdiği enerji onun şişmesine neden olur, bu da uyduların yörüngesinin bozulmasına ve düşmesine neden olur. Bazı ISS ve Starlink takımyıldızlarında bu etkiyi ortadan kaldıracak iticiler bulunurken, Binar ve diğer küp uydular gibi üniversite uyduları nadiren bu tür araçlarla donatılıyor ve tamamen uzay havasına bağlı.
Binar uydularının kaybı, özellikle görevin zamanından önce sonlandırılmasının önemli mali kayıplara yol açabileceği ticari uydular için daha doğru uzay hava durumu tahminlerine olan ihtiyacın altını çiziyor. Mevcut güneş enerjisi aktivitesi beklenenden yüksek olmasına rağmen, 2026 yılına kadar yavaşlaması ve 2030 yılında güneş enerjisi minimumuna dönmesi muhtemel.
“Uyduların beklenenden erken kaybedilmesinin üzüntüsünü yaşarken, bu durumdan değerli dersler çıkardık. Bu, uzay görevlerini planlarken ve yürütürken uzay havasını dikkate almanın ne kadar önemli olduğunu hatırlatıyor. Avustralya Gözlemevi’nden gökbilimci Profesör Fred Watson, “Gelecekteki görevlerin başarısını garanti altına almak için tahminlerimizi ve teknolojimizi geliştirmek üzere çalışmaya devam edeceğiz” dedi.
