Tallinn Kara Geceler Film Festivali, çağdaş auteur sinemasının nabzını tutmakla ve Baltık bölgesinde hem yeni ortaya çıkan film yapımcılığı yetenekleri hem de film yapımcılığı trendleri açısından ilk kez ortaya çıkmakla gurur duyuyor.
PÖFF olarak da bilinen ve 8-24 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan, A listesinde yer alan etkinliğin bu yılki 28. edisyonunun programına bir göz attığınızda, festival başkanı Tiina Lokk ve ekibinin yine bu güçlü yönleri ortaya çıkardığını göreceksiniz. altı yarışmanın yanı sıra 14-22 Kasım tarihleri arasında düzenlenecek olan Industry@Tallinn & Baltic Event endüstri platformunun yer aldığı bir program.
Lokk, küresel salgının etkilerinin hâlâ hafızalarda taze olduğu ve genel olarak küresel film endüstrisinin prodüksiyon rakamları açısından hâlâ iyileşmeye devam ettiği bir dönemin işareti olarak bu yıl PÖFF için seçilen filmlerdeki farklı temalara dikkat çekiyor.
Lokk, “COVID’in gerçek etkisi, ilişkiler, özellikle de aile ilişkileri hakkında daha fazla filmin olmasıydı” diyor. “Ölüm, aşk, yalnızlık sorunlarını ele alan daha çok film var. Elbette ilişkiler her zaman edebiyat ve sinemanın ortasında ya da gerisinde kalıyor ama bu yıl özel bir yıl gibi geliyor çünkü bu yıl farklı.”
PÖFF, Cannes’ın hitleri de dahil olmak üzere festival dünyasının favorilerinden payını sergileyecek Anora Ve Işık Olarak Hayal Ettiğimiz Her ŞeyFestival kendisini aynı zamanda daha az ışıklı olanların, yani ilgi odağını paylaşma şansı verilen auteurlerin de şampiyonu olarak konumlandırıyor. Bu yıl içeriden iki yerel yapım film hakkında söylentiler var: Jaak Kilmi’nin yönettiği gerilim filmi Gölge (Resmi Yarışmada), yerel şair ve bağımsızlık hareketi kahramanı Juhan Liiv’in karakteri ve Jaan Tootsen’in yönettiği belgesel Papyonlu Asi (Baltık Film Yarışması), ülkenin eski lideri ilginç Toomas Hendrik Ilves’in samimi bir portresi.
Tallinn film festivalinin başkanı Tiina Lokk.
Nezaket
Lokk, “Festivalimiz hiçbir zaman gösterişliliğe ya da büyük gişe rekorları kıran filmlere adanmadı” diyor. “Yeni film yapımcılarına ve tabii ki Estonya, Letonya ve Litvanya’dan film yapımcılarına yardım etmeye çalışıyoruz. Örneğin, büyük isimler ve onların sanatsal açıdan ortalama filmi ile bilinmeyen ya da daha az bilinen bir film yapımcısının filmi arasında seçim yapmak zorunda kalırsak, genellikle bilinmeyen ama yetenekli olanı seçeriz.”
Belgeseller Baltık ülkelerinde ortaya çıkan bir başka belirgin trend olmuştur ve PÖFF, yerel belgesel yapımcısı Marianna Kaat’ın yönettiği Doc@PÖFF yarışmasının açılış sahnelemesiyle bu türü resmi olarak ön plana çıkarmaya karar vermiştir. Ukrayna Savaşı öncesi Rusya’da iç politika, Son Kalıntıgeçen yıl PÖFF’ün Baltık Film yarışmasındaydı.
“[Documentaries] Her zaman bizim bir parçamız oldu ama bunu hiçbir zaman resmileştirmedik” diyor Lokk. “Belgesel, sorunları beyazperdeye taşımanın en kolay ve hızlı yoludur. Bu belgeseller sayesinde çevrenizde olup biteni anında takip edebilirsiniz. Bu özellikle zamanımızda ve günümüzün izleyicileri için ilginçtir. Baltıklarda ve dünyada belgesellerde bir çeşit patlama var.”
Bu yılki PÖFF, Estonya film endüstrisi için büyük bir değişimin yaşandığı bir zamana denk geliyor. Kuzeydoğu Ida-Virumaa İlçesindeki Ida Hub film yapım merkezinin geliştirilmesi, sadece 1,4 milyon nüfuslu bu ülkede faaliyet gösteren film yapımcıları ve aynı zamanda ülkeye film çekmeyi amaçlayan Estonya için manzarayı kelimenin tam anlamıyla değiştirmeyi vaat ediyor. filmleri yerel ekonominin odağını değiştirmeye yardımcı olmayı umduğu kadar.
Proje, film stüdyoları aracılığıyla bölgesel prodüksiyon altyapısını geliştirmekle görevli Ida-Viru Yatırım Ajansı tarafından hayata geçiriliyor; yerel halka film endüstrisinde çalışma şansı verecek bir kuluçka programı geliştiren SA Ida-Viru Girişimcilik Merkezi ve bölgesel Viru Film Fonu; ve Estonya’nın kendisini küresel bir teknoloji ve startup merkezi olarak markalaştırma çabasına uygun olarak “uluslararası teknoloji ve startup sektörlerinde inovasyon”a odaklanan bir kuluçka programı üzerinde çalışan teknoloji kuluçka merkezi Tehnopol.
Kompleksin Eylül 2026’da açılması planlanıyor ve Estonya’nın Avrupa Birliği aracılığıyla madencilik geleneklerinden uzaklaşıp daha çevre dostu endüstrilere yönelmesinin teşvik edilmesinin ardından geldi.
Ida-Viru Yatırım Ajansı’nın yöneticisi Teet Kuusmik, “Baltık Devletleri’nde ve hatta İskandinav ülkelerinde film yapımı için henüz bu tür modern bir altyapıya sahip değiliz” diye açıklıyor. “Ve arka planda bölgemizi ekonomik olarak değiştirmek istiyoruz. Yardımcı olacak bir proje ve sadece yaratıcı bir endüstri projesi olmayan bir bölgesel kalkınma projesi gibi.”
Lokk, festivalinin yerel topluluk ile film endüstrisi arasında bağlayıcı bir rol oynadığını düşünüyor ve PÖFF’ün kenar çubuğu endüstri platformları da bu yıl aynı zamanda TV ve yayın içeriği üretimi yoluyla yerel ve bölgesel endüstriler için fırsatları daha da teşvik ediyor. PÖFF ayrıca uluslararası film yapımcıları ve yapım şirketleri için “hizmetler, sektör profesyonelleri ve yetenekler” ile doğrudan iletişim sağlayan kendi platformu Creative Gate’i de geliştirdi. Festival, filmde çalışmış olabilecek ancak başta teknik ekipler olmak üzere daha fazla fırsat keşfetmek isteyen kişiler için halihazırda bir eğitim programı oluşturdu.
“Film endüstrimiz küçük ve çok fazla film yapmıyoruz. Ancak pek çok ortak yapım yapıyoruz; hayatta kalmanın yolu bu” diyor Lokk. “Para eksikliği şu anda sansür gibi bir hal aldı, çünkü bizi daha büyük hayaller kurmaktan alıkoyuyor, ancak işler hala gelişiyor ve stüdyo hazır olduğunda bu durumun değişeceğini umuyoruz.”
Gelişme, Estonya’nın bir bakıma geleceğine bakma açısından geriye baktığını gösteriyor. Ülkenin sinemasal kökleri Sovyet öncesi dönemlere kadar uzanıyor ve Lokk, festivalin bu film mirasını çağdaş izleyicilerle, özellikle de geçmişin tam olarak farkında olmayan genç yerel film yapımcılarıyla paylaşma misyonunda olduğunu söylüyor.
Lokk, “Her Baltık ülkesinin, Sovyet işgalinden önce, Sovyet döneminde ve bugün 100 yılı aşkın süredir kendine özgü sinematik el yazısı ve ayırt edici özellikleri var” diyor. “Sovyet döneminde Estonya, Litvanya ve Letonya sinemasının özellikleri çok farklıydı. Her ülkenin kendi ana dilinde film yaptığı, kendine ait yönetmenleri, stüdyoları, ünlü aktörleri ve sinema dili vardı. Gözden kaçan bu tarihi daha geniş kitlelere sunma sorumluluğunu hissediyoruz.”
Lokk, geçen seneden beri hala devam eden coşkuyla festivale giriyor, kendisinin gerçekten çok isabetli olduğunu söylediği bir karşılaştırma yapıldı.
“Geçen yılın en büyük iltifatı, Endüstri bölümlerimiz ile birlikte PÖFF festivalinin Toronto ile karşılaştırılmasıydı. Biz biraz Avrupa’nın küçük Toronto’su gibiydik” diyor. “Bunun iyi bir iş çıkardığımızı gösterdiğini düşünüyorum. Sektörün ve izleyicinin ihtiyaçlarını karşılıyoruz.”
