Southwest Araştırma Enstitüsü (SwRI) ve NASA’nın Jet Propulsion Laboratuvarı’ndan (JPL) bilim insanları, Vesta ve Ceres asteroitleri ile Jüpiter’in uydusu Europa gibi havasız uzay nesnelerinin yüzey özelliklerini açıklamak için ortak bir çalışma gerçekleştirdi. Araştırmanın sonuçları The Planetary Science Journal’da yayınlandı.
Araştırmacılar, gök taşı çarpması gibi çarpışma sonrası koşulların, kavisli oluklar oluşturacak ve yeni oluşan kraterlerin duvarlarına enkaz yığınları biriktirecek kadar uzun süre yüzey boyunca akan sıvı tuzlu suların oluşumuyla sonuçlanabileceğini öne sürdüler.
Proje lideri, “Daha önce önerdiğimiz, kozmik havasız bir cismin yüzeyinin altındaki buzun bir çarpışma sonucu kazılıp eritilebileceği ve daha sonra çarpma kraterinin duvarları boyunca akarak farklı yüzey özellikleri oluşturabileceği fikrini araştırmak istedik” dedi. JPL’den Dr. Jennifer Sculley.
Ekip, Vesta gibi havasız bir cisme çarptıktan sonra oluşan geçici atmosfer dağılırken oluşan ani basınç düşüşünü simüle etmek için sıvı numunenin üzerindeki basıncı hızlı bir şekilde azaltmak üzere JPL’deki test odasını değiştirdi. Basınç düşüşü o kadar hızlıydı ki, test sıvıları anında ve önemli ölçüde genişleyerek malzemeyi numune kaplarından dışarı attı.
“Simüle edilmiş etkilerimizle, saf suyun vakumda anlamlı değişikliklere neden olamayacak kadar hızlı donduğunu, ancak tuz ve su veya tuzlu su karışımlarının en az bir saat boyunca sıvı ve akıcı kaldığını bulduk. Bu, tuzlu suyun kayalık kütlelerdeki kraterlerin duvarlarındaki eğimleri istikrarsızlaştırması, erozyona ve toprak kaymalarına neden olması ve potansiyel olarak buzlu uydularda bulunan benzersiz jeolojik özellikleri oluşturması için yeterlidir” dedi çalışmanın baş yazarı, SwRI’dan Dr. Michael Poston.
Bu sonuçlar ayrıca, Europa’nın pürüzsüz düzlükleri ve Mannann’an kraterindeki belirgin bir özellik veya Mars’taki çeşitli oluklar ve yelpaze birikintileri gibi uzak cisimlerde gözlemlenen bazı özelliklerin kökenini açıklamaya da yardımcı olabilir. Araştırma aynı zamanda güneş sistemindeki sabit görünen kayalık nesnelerde yeraltı suyunun varlığına dair daha güçlü bir kanıt oluşturmaya da yardımcı olabilir.
“Araştırma sonuçları bu kuru ve havasız veya ince atmosferli cisimler için tutarlıysa, bu, yakın geçmişte bu dünyalarda suyun var olduğunu gösteriyor, bu da çarpma sırasında suyun hâlâ fışkırabileceğini gösteriyor. Orada hâlâ su bulunabilir olabilir” dedi Poston.
