Yaşamın yapı taşları Dünya’ya nasıl geldi? Meteorlardaki çinko parmak izleri ipucu sunuyor

Araştırmacılar, Dünya’daki uçucu elementlerin kökenini belirlemek için meteoritlerde bulunan çinkonun kimyasal parmak izlerini kullandılar. Sonuçlar, ‘erimemiş’ asteroitler olmasaydı, Dünya’da yaşamın ortaya çıkmasına yetecek kadar bu bileşiklerin bulunmayabileceğini gösteriyor.

Uçucu maddeler, nispeten düşük sıcaklıklarda buhara dönüşen elementler veya bileşiklerdir. Suyun yanı sıra canlı organizmalarda bulunan en yaygın altı elementi içerirler. Göktaşlarında bulunan çinko, Dünya’daki uçucu maddelerin kaynaklarını tanımlamak için kullanılabilecek benzersiz bir bileşime sahiptir.

Cambridge Üniversitesi ve Londra Imperial College’dan araştırmacılar daha önce Dünya’daki çinkonun güneş sistemimizin farklı yerlerinden geldiğini bulmuşlardı: yaklaşık yarısı Jüpiter’in ötesinden, yarısı da Dünya’ya daha yakın bir yerden gelmişti.

Cambridge Yer Bilimleri Bölümü’nden Dr. Rayssa Martins, “Yaşamın kökenine ilişkin en temel sorulardan biri, yaşamın gelişmesi için ihtiyaç duyduğumuz malzemelerin nereden geldiğidir” dedi. “Bu malzemelerin Dünya’ya nasıl geldiğini anlayabilirsek, bu bize yaşamın burada nasıl ortaya çıktığına ve başka yerlerde nasıl ortaya çıkabileceğine dair ipuçları verebilir.”

Planetesimaller, Dünya gibi kayalık gezegenlerin ana yapı taşlarıdır. Bu küçük cisimler, genç bir yıldızın etrafındaki parçacıkların birbirine yapışmaya başladığı ve giderek daha büyük cisimler oluşturduğu, birikim adı verilen bir süreçle oluşur.

Ancak tüm gezegenimsi canlılar eşit değildir. Güneş sisteminde oluşan en eski gezegenimsi canlılar, yüksek düzeyde radyoaktiviteye maruz kalmış, bu da onların erimesine ve uçucu maddelerini kaybetmesine neden olmuştur. Ancak bu radyoaktivite kaynaklarından sonra oluşan bazı gezegenimsi canlıların nesli çoğunlukla tükendi, bu da onların erime sürecinde hayatta kalmalarına ve uçucu maddelerinin çoğunu korumalarına yardımcı oldu.

Bir çalışmada yayınlandı dergide Bilim GelişmeleriMartins ve meslektaşları bu gezegenlerden Dünya’ya gelen farklı çinko formlarına baktılar.

Araştırmacılar, farklı gezegenlerden kaynaklanan geniş bir meteor örneğinden çinkoyu ölçtüler ve bu verileri, Dünya’nın on milyonlarca yıl süren tüm birikim dönemini takip ederek Dünya’nın çinkoyu nasıl elde ettiğini modellemek için kullandılar.

Elde edilen sonuçlar, bu ‘erimiş’ gezegenimsi canlıların Dünya’nın toplam kütlesinin yaklaşık %70’ini oluşturduğunu, ancak çinkonun yalnızca %10’unu sağladıklarını gösteriyor.

Modele göre, Dünya’daki çinkonun geri kalanı erimeyen ve uçucu elementlerini kaybetmeyen malzemelerden geliyordu. Bulguları, erimemiş veya ‘ilkel’ malzemelerin Dünya için önemli bir uçucu madde kaynağı olduğunu ileri sürüyor.

Araştırmanın baş yazarı Martins, “Bir gezegen ile yıldızı arasındaki mesafenin, o gezegenin yüzeyinde sıvı su bulundurabilmesi için gerekli koşulları oluşturmada belirleyici bir faktör olduğunu biliyoruz” dedi. “Ancak sonuçlarımız, fiziksel durumları ne olursa olsun, gezegenlerin yeterli su ve diğer uçucu maddelere sahip olmak için doğru malzemeleri içerdiğinin hiçbir garantisinin olmadığını gösteriyor.”

Milyonlarca, hatta milyarlarca yıllık evrim boyunca elementlerin izini sürebilme yeteneği, Mars gibi başka yerlerde veya güneş sistemimizin dışındaki gezegenlerde yaşam arayışında hayati bir araç olabilir.

Martins, “Benzer koşullar ve süreçlerin diğer genç gezegen sistemlerinde de olması muhtemel” dedi. “Bu farklı malzemelerin uçucu maddelerin sağlanmasında oynadığı roller, başka yerlerde yaşanabilir gezegenler ararken aklımızda tutmamız gereken bir şey.”