Kolektif insan zihninde ölüm kadar düşünce ve dikkat kazanan çok az şey vardır. Kendimizi kelimelerle ve diğer iletişim biçimleriyle ifade etme kapasitesine sahip olduğumuz sürece, ölüm ve ölüm konusu önümüze çıktı. şimdiye kadar mevcut. Ancak İspanya merkezli bir filozof olan Susana Monsó, insanlığın ölüm kavramına duyduğu özel hayranlık ve dehşet duygusunun benzersiz olabileceğini, ancak ölüme dair algımızın aslında öyle olmadığını savunuyor.
Onun kitabı, Possum Oynamak: Hayvanlar Ölümü Nasıl Anlıyor, İlk olarak 2021’de İspanyolca olarak yayınlandı ancak şimdi bir güncelleme ve revize edilmiş bir İngilizce çeviri alındı. gelecek ay daha sonra. Kitapta Monsó, hayvanların ölüme nasıl baktığını ve ölüme nasıl tepki verdiğini anlamaya çalışan yeni ortaya çıkan bilim alanını tartışıyor. Ve kelime dağarcığımız farklı olsa bile, insanların ölmenin anlamını bilen tek hayvan olmadığını güçlü bir şekilde ortaya koyuyor. Gizmodo, Monsó’ya kitabının kökenleri, hayvan bilişi araştırmalarının “romantikleri ve eğlenceleri” hakkında ve keseli sıçanın ölü taklidi yapma yeteneğinin diğer hayvanların ölümlülüğün doğasını nasıl kavradığı hakkında neden bu kadar çok şey ortaya çıkardığı hakkında konuştu. Aşağıdaki konuşma netlik sağlamak amacıyla düzenlendi ve özetlendi.
Gizmodo: Bir filozof olarak kariyerinizde büyük ölçüde insan olmayan hayvanların zihinlerini tartışmaya ve daha iyi anlamaya odaklandınız. Peki diğer hayvanların ölüm kavramını nasıl deneyimlediğine dair bir popüler bilim kitabı yazmaya sizi özellikle iten şey neydi?
Monso’: Akademik açıdan konuşursak, doktora sonrası araştırma yaptığım bir dönemde bu konu üzerinde çalışmaya başladım ve bir projeye başvurmak için doktora tezimden tamamen farklı yeni bir konuya ihtiyacım vardı. Bu konuyu düşündüm çünkü hayvanların ölülere ve ölmekte olanlara tepkilerini belgeleyen bir dizi rapor vardı. Karşılaştırmalı biliş alanındaki en son araştırmaları her zaman izliyorum ve bu, anahtar kavramların bazı felsefi analizlerine ve burada söz konusu olan temel fikirlerin bazılarının açıklığa kavuşturulmasına ihtiyaç duyan, yeni ortaya çıkan bir alan olarak gerçekten gözüme çarptı. Ve bu, her zaman benzersiz bir şekilde insana özgü olduğunu düşündüğümüz ve insanın istisnacılığı fikrini -daha sonra doğal olanı sömürmemize izin veren bu ahlaki üstünlük duygusunu- temellendirmek için kullanma eğiliminde olduğumuz genel ilgimle bağlantılıdır. diğer varlıkları gerçekten düşünmeden dünya.
Ama aynı zamanda 30 yaşına girmek üzereydim ve sanırım pek çok insan o yaşa yaklaştıklarında ölüm hakkında çok fazla düşünmeye başlıyor. Bunu birkaç kişiden daha duydum ve bunun tabiri caizse resmi yetişkinliğe girmeyle ilgili olduğunu düşünüyorum. Böylece hayatımın o döneminde ölüme karşı bir tür takıntılı hale geldim. Ve o zamanlar kafamdaki iki şeyi gerçekten birbirine bağlayamıyordum. Araştırmamın bundan tamamen ayrıldığını düşünüyordum, ancak zaman ve mesafeyle birlikte, kendim de yanıtlara ihtiyacım olduğu için bilinçsizce bu konuya yönelmiş olabileceğimi fark ettim. Kendi varoluşsal korkularımla başa çıkmanın bir yolunu bulmam gerekiyordu.
Gizmodo: Bilim adamlarının ve filozofların, hayvanların ölüme nasıl tepki verdiklerini ciddi olarak araştırmaya ancak yakın zamanda başladıklarını belirtiyorsunuz; karşılaştırmalı tanatoloji. İnsanların, özellikle de biliş alanındaki uzmanların, hayvanların kendilerini anlayabildiğini görmesi neden bu kadar uzun sürdü?
Monsó: Karşılaştırmalı biliş genel olarak antropomorfizmin ve hayvanları insanbiçimlendirmenin tehlikelerine karşı gerçekten ihtiyatlıdır. Yıllar önce, bilişsel devrimden önce psikologlar hayvanların zihinsel durumlarından bahsetmiyordu bile. Sadece davranışlarını anlatıyorlardı. Her ne kadar davranışçılığın geçmişte kalmış bir şey olduğu varsayılsa da, bence bugün hala bir varlığı var ya da en azından temel varsayımlarından bazıları çağdaş karşılaştırmalı biliş gibi alanlarda mevcut. Ve bence bu, pek çok insanın kulağa çok insana benzeyen konulardan uzak durma ve bizi antropomorfizmle meşgul olmaya yönlendirebilecek konulara yönelme eğilimiyle büyük ölçüde ilgili. Benim tahminim bu. Bu da günümüzde bile bilim adamlarının ciddiye alması gereken bazı konuların olduğu anlamına geliyor.
Daniel Dennett [a well-respected philosopher and cognitive scientist who passed at the age of 82 this April] arasındaki bu ayrımı yaptı romantikler ve oyunbozanlar. Ve hala bazı bilim adamlarının hayvanlar hakkında insani terimlerle konuşmaya istekli olduğunu, dostluk ve ahlak gibi şeyler hakkında bu tür kelimeler kullanarak konuşmaya istekli olduğunu, diğerlerinin ise hala bizi hayvanlardan ayıran kelimeleri kullanmak istediklerini görebilirsiniz. arkadaşlık yerine bağlılık veya ahlak yerine sosyal davranış. Ve bunu neden yaptıklarını anlıyorum ve nedenlerin önemli olduğunu düşünüyorum. Ama aynı zamanda şu gibi bazı soruları sormanın da yanlış bir şey olmadığını düşünüyorum: Hayvanlar ölümü anlıyor mu? Onları çok dikkatli bir şekilde ve antropomorfizmle meşgul olabileceğimiz gerçeğini göz önünde bulundurarak incelediğimiz sürece.
Gizmodo: Sadece kitabınızda değil, aynı zamanda röportajları ve şimdiye kadar başkalarının verdiği tepkileri okurken de gerçekten ilginç bulduğum şey, insanların sıklıkla kitabın hakkında konuş ya da hayvanların ölümü nasıl acı ya da yas merceğinden gördükleri ve bunu insanların ölüme tepki verme biçimlerine göre çerçevelemeleri hakkında. Ama siz ölüm anlayışımızı bunun ötesine genişletmeye çalışıyorsunuz. Belki de kendimizi bu insan perspektifinden ayırmamız neden önemlidir?
Monsó: Bu soruları sormaya cesaret etmekle birlikte, başka ekolojilere, başka toplumsal yapılara, başka duyusal kapasitelere sahip başka türlerden bahsettiğimiz gerçeğinin de farkında olmak arasında bir denge kurmamız gerekiyor. Farklı bedenlere ve dünyayla etkileşime girmenin, birbirleriyle etkileşime girmenin, hayatta kalmak için yapmaları gereken her türlü şeyi yapmanın farklı yollarına sahipler. Yani ölüme dair bir anlayışa sahip olsalar bile, bizim sahip olduğumuz anlayışa sahip olmayacaklar. Ve eğer ölüme duygusal tepki veriyorlarsa, bu mutlaka bizim tepkilerimiz gibi olmayacaktır.
Ve bence yas konusu, ölümü anlama kavramıyla o kadar iç içe geçmiş durumda ki pek çok insan bu iki fikri – ölümü anlama fikri ve yas tutma fikrini – ayırmakta pek çok zorluk yaşıyor. Ama bunlar çok farklı fikirler. Birinin öldüğünü o kişiye üzülmeden anlayabilirsiniz. Ve aslında bunu her zaman yapıyoruz. Ünlülerin öldüğünü duyuyoruz ve onların ölümüne üzülmüyoruz çünkü onlarla bir bağımız yok. Ve vahşi doğada yaşayan hayvanların ölümle ilgili çok fazla deneyimleri var ve tanık olacakları ölümlerin çoğu, önemsedikleri bireylerin ölümü olmayacak, bu yüzden onların ölmesi pek olası değil. onları üzmek. Ancak bu, olup biteni anlamadıkları anlamına gelmiyor.
Başka bir şey de ölümün çoğu hayvan için çoğunlukla bir kazanç olmasıdır. Örneğin yırtıcı hayvanlar için ölüm bir kayıp değildir. bu bir kazanç. Bu, o gece midelerinin tok olacağı anlamına geliyor. Dolayısıyla bu iki fikri ayırmanın çok önemli olduğunu düşünüyorum.
Gizmodo: Kitap boyunca pek çok hayvandan bahsediyorsunuz, ancak başlığınızdaki yaratıktan, alçakgönüllü olandan aslında kitabın sonuna kadar bahsetmiyorsunuz. keseli sıçan [In North America, “possum” is colloquially used to refer to the Virginia opossum (Didelphis virginiana), though a related but distinct group of marsupials found in Australia are also often called possums as well]. Bu keseli hayvanlar neden ölümün hayvanlar aleminde yaygın olarak görülebileceğinin önemli bir örneğidir?
Monsó: Temel olarak kitabımda, ölüm kavramının edinilmesinin genellikle varsaydığımızdan daha kolay olduğunu ve bu durumda onun doğada oldukça yaygın olmasını bekleyebileceğimizi savunmaya çalışıyorum. Ve keseli sıçan bu konuda sahip olduğumuz en iyi kanıtlardan birini sağlıyor ve bunun nedeni, kendisini tehdit altında hissettiğinde çok ayrıntılı bir ölüm gösterisine girişmesidir. Thanatoz adı verilen duruma giriyor; her türlü ölüm sinyalini bünyesinde topladığı bu ölüm taklidi. Bir cesedin bedensel ve yüz ifadesini benimsiyor. Vücut ısısı düşüyor. Solunumu ve kalp atış hızı azalır. Bu iğrenç kokulu sıvıyı salgılıyor ve dünyaya tepki vermeyi bırakıyor. Ve eğer onun küçük numarasını önceden bilmiyorsanız, buna kesinlikle aldanırsınız. Opossum’un ne yaptığını anlaması pek mümkün değil. Ona göre bu tepki muhtemelen korku durumunda olduğumuz ve göz bebeklerimizin büyüdüğü veya saçlarımızın diken diken olduğu ve bunu kontrol edemediğimiz duruma benzer. Biz bunun farkında bile değiliz ama bu otomatik olarak oluyor. Keseli sıçan için muhtemelen buna benzer bir şeydir. Muhtemelen aynı zamanda otomatik bir süreçtir. Ancak bu savunma mekanizmasının neden evrimleştiğine ve neden bu şekle geldiğine dair bir nedene ihtiyacımız var.
Bu konuda düşünmenin iyi bir yolu, örneğin tavus kuşları ve kuyrukları örneğini düşünmektir. Biyologlar genellikle tavus kuşunun kuyruğuna bakarak tavus kuşunun neyi seksi bulduğuna dair bir fikir edinebileceğimizi söyler, değil mi? Çünkü tavus kuşunun kuyruğu pek çok alanda büyük bir dezavantajdır ama çok avantajlıdır, çünkü tavus kuşunun kuyruğu onu seksi bulur, dolayısıyla tavus kuşunun üreme olasılığını artırır. Yani tavus kuşunun kuyruğuna bakarak tavus kuşunun zihnine açılan bir pencere açabiliriz.
Keseli sıçanın ölüm gösterimi, yırtıcılarının zihinlerine açılan bir pencere sağlaması açısından benzerdir. Yırtıcı bir hayvanın zaten ölü olan bir hayvanı yemek istememesinin veya onu daha sonra tüketmek üzere saklamayı tercih etmesinin birkaç nedeni vardır ve bu, keseli sıçana kaçma şansı verebilir. Ancak bunun işe yaraması için ikna edici bir ölüm gösterisi yapması gerekiyor. Dolayısıyla opossum, dünyada ölüm kavramına sahip, bilişleri bir seçilim baskısı görevi gören ve birçok nesil boyunca opossum’un sergilenmesine şekil veren yırtıcı hayvanların var olduğuna dair iyi bir kanıttır; ne kadar ikna edici olursa, yenilme olasılığı o kadar düşük, dolayısıyla üreme olasılığı da o kadar yüksek olacaktı.
Ve opossum bunu yapan tek hayvan değil. Çok ayrıntılı ölüm gösterileri olan başka hayvanlar da var ama hayat ağacında birbirlerinden oldukça ayrılar, bu da seçilim baskılarının oldukça yaygın olduğunu, farklı yırtıcı hayvanlar ve farklı habitatlar arasında var olduklarını gösteriyor. Bu da aslında ölüm kavramının doğada oldukça yaygın olduğuna işaret ediyor.
Gizmodo: Kitabınız ölüme ve onun dünyada nasıl görüldüğüne dair pek çok büyüleyici ders ve hatırlatma sunuyor. Peki okuyucuların onu okumaktan en çok ne çıkarmasını umuyorsunuz?
Monsó: Umudum, kitabın bilimsel açıdan meraklı, ancak özellikle hayvanlara meraklı olmayan okuyuculara ulaşmasıdır. Çünkü kitabımın bu insanlarda doğal dünyaya karşı biraz hayranlık uyandırmasına, belki de hayvanlara daha fazla ilgi gösterme isteği uyandırmasını ve onların çeşitlilikleri ve çeşitli şekillerde ne kadar büyüleyici olduklarını keşfetmelerini umuyorum. dünyada yaşamak. Hayvanları seven ve kitabımı okuyan insanlar tabiri caizse zaten benim tarafımdalar. Ama benim umudum, bu diğer insanlara ulaşmak ve onlara, doğal dünyaya olan saygı duygusunu aşılamaktır; bence bu, ona dikkat etmenin ve onun gerçekten ne kadar harika ve muhteşem olduğunu görmenin kaçınılmaz bir sonucudur.
