Yerçekimi çalışması, Mars’ın kayıp okyanusu ve yükselen Olympus Mons’un altındaki gizli özelliklere dair içgörüler sağlıyor

Mars’taki yerçekimi değişimleri üzerine yapılan çalışmalar, kayıp bir okyanusun tortu katmanlarının altında gizli yoğun, büyük ölçekli yapıları ortaya çıkardı. Modelleri ve birden fazla görevden gelen verileri birleştiren analiz, ayrıca Mars mantosundaki aktif süreçlerin güneş sistemindeki en büyük yanardağ olan Olympus Mons’a güç veriyor olabileceğini gösteriyor. Bulgular bu hafta Berlin’deki Europlanet Bilim Kongresi (EPSC) Delft Teknoloji Üniversitesi’nden (TU Delft) Bart Root tarafından.

Mars’ta buz birikintileri gibi pek çok gizli yapı bulunuyor, ancak kuzey kutup ovalarında keşfedilen özellikler, antik deniz tabanına biriktiği düşünülen kalın ve pürüzsüz bir tortu tabakasıyla kaplı oldukları için bir gizem.

“Bu yoğun yapılar köken olarak volkanik olabilir veya eski çarpmalar nedeniyle sıkışmış malzeme olabilir. Kuzey kutup başlığını çevreleyen alanda noktalı olarak belirlediğimiz, farklı boyutlarda yaklaşık 20 özellik var; bunlardan biri bir köpeğin şekline benziyor,” dedi Dr. Root. “Yüzeyde bunlara dair hiçbir iz yok gibi görünüyor. Ancak, yerçekimi verileri aracılığıyla, Mars’ın kuzey yarımküresinin daha eski tarihine dair cezbedici bir bakış açısına sahibiz.”

TU Delft ve Utrecht Üniversitesi’nden Dr. Root ve meslektaşları, Mars’ın yerçekimi alanını araştırmak ve gezegenin iç kütle dağılımı hakkında ipuçları bulmak için uyduların yörüngelerindeki küçük sapmaları kullandılar. Bu veriler, Mars kabuğunun kalınlığı ve esnekliği ile gezegenin mantosunun ve derin iç kısmının dinamikleri hakkında NASA’nın Insight misyonundan gelen yeni gözlemleri kullanan modellere aktarıldı ve Mars’ın küresel yoğunluk haritası oluşturuldu.

Yoğunluk haritası, kuzey kutup özelliklerinin yaklaşık 300-400 kg/m3 olduğunu göstermektedir.³ çevrelerinden daha yoğun. Ancak çalışma, devasa volkan Olympus Mons’u da içeren Tharsis Rise’ın devasa volkanik bölgesinin altında yatan yapılara dair yeni bakış açıları da ortaya çıkardı.

Volkanlar çok yoğun olsa da, Tharsis alanı Mars’ın ortalama yüzeyinden çok daha yüksektir ve nispeten zayıf yerçekimi bölgesiyle çevrilidir. Bu yerçekimi anomalisini yalnızca Mars kabuğundaki ve üst mantodaki farklılıklara bakarak açıklamak zordur. Çalışma Dr. Root ve ekibinin 1750 kilometre çapında ve 1100 kilometre derinlikte bulunan hafif bir kütlenin tüm Tharsis bölgesine yukarı doğru bir ivme kazandırdığını öne sürmesi. Bu, Mars’ın iç kısmının derinliklerinde yüzeye doğru hareket eden devasa bir lav sütunuyla açıklanabilir.

“NASA InSight görevi bize Mars’ın sert dış tabakası hakkında hayati önem taşıyan yeni bilgiler verdi. Bu, Olympus Mons yanardağı ve çevresine yönelik desteği nasıl anladığımızı yeniden düşünmemiz gerektiği anlamına geliyor,” dedi Dr. Root. “Mars’ın içinde hala aktif hareketler olabileceğini, yüzeyde yeni volkanik özellikler oluşturabileceğini ve etkileyebileceğini gösteriyor.”

Dr. Root, sırasıyla Ay ve Dünya’daki GRAIL ve GRACE gibi görevler için geliştirilen teknolojiyi kullanarak Mars’ın yerçekimi alanını ayrıntılı bir şekilde haritalamayı amaçlayan Mars Kuantum Yerçekimi (MaQuls) görevini öneren ekibin bir parçası.

“MaQuIs ile yapılan gözlemler, Mars’ın yeraltını daha iyi keşfetmemizi sağlayacaktır. Bu, bu gizemli gizli özellikler hakkında daha fazla bilgi edinmemize ve devam eden manto konveksiyonunu incelememize yardımcı olacak ve atmosferik mevsimsel değişiklikler ve yeraltı suyu rezervuarlarının tespiti gibi dinamik yüzey süreçlerini anlamamızı sağlayacaktır,” diyor DLR’den Dr. Lisa Wörner, kim sundu Bu hafta EPSC2024’teki MaQuIs görevi hakkında.