Profesör Li Qiuli liderliğindeki Çin Bilimler Akademisi Jeoloji ve Jeofizik Enstitüsü’nden (IGGCAS) bilim insanları, Chang’e-5 misyonu tarafından toplanan ay toprağı örneklerinde üç volkanik cam boncuk keşfetti. Bu boncukların analizi, bunların 123 ± 15 milyon yıl önce oluştuğunu gösterdi; bu, bugüne kadar radyoizotop tarihlendirmesiyle doğrulanan ay volkanizmasının en genç yaşıdır.
Bu bulgunun Ay’daki volkanik aktivitenin tarihinin anlaşılması açısından önemli sonuçları var. Daha önce Ay’daki volkanizmanın 2,9-2,8 milyar yıl önce sona erdiği düşünülüyordu ancak Apollo ve Luna misyonları tarafından getirilen örneklerin analizi, volkanik aktivitenin 2 milyar yıl öncesine kadar devam ettiğini gösterdi. Ancak uzaktan algılama gözlemleri Geç Kopernik döneminde potansiyel olarak daha genç volkanizmaya işaret etti (
Profesör Li Qiuli ve Zhang Qian liderliğindeki bilim adamlarından oluşan bir ekip, ay toprağı örneklerinde yaklaşık 3.000 cam boncuk inceledi ve dokularına, ana ve eser element bileşimlerine ve yerinde kükürt izotop analizine dayanarak üç volkanik cam boncuk tespit etti.
Ay’daki volkanik cam üzerine yapılan araştırmalar kapsamında, camdaki kükürtün kaynağını belirlemek için Δ34S kullanılmıştır. Volkanik aktivite sonucu oluşan camlar, göktaşı çarpması sonucu oluşan camlardaki kükürt bileşiminden farklı, doğal bir kükürt izotop bileşimine sahiptir. Bu durumda, üç volkanik cam boncukun Δ34S değerleri darbeli cam boncuklardan farklıydı ve bu durum araştırmacıların volkanik camları darbe camlarından ayırmasına ve örneklerin volkanik kökenini doğrulamasına olanak sağladı.
Üç volkanik cam boncukun uranyum-kurşun tarihlemesi, bunların 123 ± 15 milyon yıl önce oluştuğunu gösterdi. Bu keşif, 120 milyon yıllık Ay’daki volkanizmanın kesin kanıtını sağlıyor. Bu tür genç Ay volkanizmasının varlığı, Ay gibi küçük gök cisimlerinin çok geç bir aşamaya kadar iç aktiviteyi sürdürmek için yeterli ısıyı tutabileceği anlamına gelir.
Bu sonuçlar, Ay’ın derin iç kısmının termal geçmişine ilişkin jeofizik modeller için ek kısıtlamalar sağlar.
Çalışma Science dergisinde yayınlandı ve Nanjing Üniversitesi ve Albany’deki New York Eyalet Üniversitesi ile işbirliği içinde yürütüldü. Bu çalışmada kullanılan örnekler Çin Ulusal Uzay İdaresi tarafından sağlanmıştır.
Profesör Li Qiuli’ye göre, “Bu keşif, Ay’daki volkanik aktivitenin tarihinin anlaşılması açısından önemli çıkarımlar içeriyor ve Ay’ın jeolojik tarihine yeni bir bakış açısı sağlıyor.” Profesör He Yuyang şunları ekledi: “Bu çalışma, Ay’daki volkanizmanın tarihini incelemek için radyoizotop tarihlendirmesinin kullanılma potansiyelini ortaya koyuyor.”
Bulgu aynı zamanda Ay’ın jeolojik geçmişinin ve yüzeyinde bulunabilecek potansiyel kaynakların daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabileceğinden, Ay’a yapılacak gelecekteki görevler için de önemli çıkarımlar içeriyor.
