BepiColombo’nun şimdiye kadarki en iyi görüntüleri Merkür’ün dördüncü yakın geçişini vurguluyor

ESA/JAXA BepiColombo misyonu, Merkür’deki altı yer çekimi destekli uçuşunun dördüncüsünü başarıyla tamamladı ve Kasım 2026’da Merkür’ün yörüngesine girmek için küçük gezegenin yer çekimini kullanarak kendini yönlendirirken iki özel çarpma kraterinin görüntülerini yakaladı.

En yakın yaklaşma 4 Eylül 2024’te 23:48 CEST’de (21:48 UTC) gerçekleşti ve BepiColombo gezegenin yüzeyinden yaklaşık 165 km yukarıya indi. Uzay aracı ilk kez Merkür’ün güney kutbunu net bir şekilde görebildi.

BepiColombo Uçuş Dinamiği Müdürü Frank Budnik, “Uçuşun temel amacı, BepiColombo’nun Güneş’e göre hızını azaltarak uzay aracının Güneş etrafındaki yörünge periyodunu 88 güne düşürmekti. Bu, Merkür’ün yörünge periyoduna çok yakın.” diyor.

“Bu açıdan büyük bir başarıydı ve şu anda tam da olmak istediğimiz yerdeyiz. Ama aynı zamanda bize yörüngeye girdiğimizde asla ulaşamayacağımız yerlerden ve perspektiflerden fotoğraflar çekme ve bilimsel ölçümler yapma şansı da verdi.”

BepiColombo’nun üç izleme kamerasından gelen görüntüler Dünya’ya geri döndü ve Merkür’ün yüzeyinin üç farklı açıdan benzersiz bir görüntüsünü sağladı. BepiColombo, Merkür’e gezegenin ‘gece tarafından’ yaklaştı ve uzay aracı uçarken Merkür’ün kraterli yüzeyi güneş tarafından giderek daha fazla aydınlatıldı.

M-CAM 2, bu uçuş sırasında gezegenin en iyi görüntülerini sağladı ve BepiColombo, Merkür’ün güneş tarafından aydınlatılan tarafına doğru yaklaştıkça gezegenin daha fazla bölümünü yakaladı. M-CAM 3 ayrıca yeni adlandırılan bir çarpma kraterinin çarpıcı bir görüntüsünü de elde etti.

M-CAM 2 ve 3 artık kapalı, ancak M-CAM 1 bu gece yarısına kadar (en yakın geçişinden 24 saat sonra) Merkür’ü görüntülemeye devam edecek ve gezegenin uzaklaşırkenki güzel görüntüsünü elde edecek.

Mercury Dört Mevsimini ortaya koyuyor

En yakın yaklaşmadan dört dakika sonra, büyük bir ‘zirve halkası havzası’ BepiColombo’nun görüş alanına girdi. Bu gizemli kraterler—güçlü asteroit veya kuyrukluyıldız darbeleriyle oluşmuş ve yaklaşık 130-330 km çapındadır—düz bir zemindeki tepelerin iç halkasından sonra zirve halkası havzaları olarak adlandırılır.

Bu büyük krater, ünlü İtalyan besteci Antonio Vivaldi’den (1678–1741) sonra Vivaldi’dir. 210 km çapındadır ve BepiColombo onu gün doğumu çizgisine çok yakın gördüğü için manzarası gölgeyle güzel bir şekilde vurgulanmıştır. Zirve halkasında, daha yeni lav akıntılarının girip krateri sular altında bıraktığı görünür bir boşluk vardır.

Yeni Zelandalı sanatçının adını taşıyan kraterin ilk görüntüleri

Sadece birkaç dakika sonra, başka bir özel zirve halkası havzası göründü. Bu, 155 km çapındadır.

“Bu yakın geçişi planlarken, bu kraterin görünür olacağını gördük ve gelecekte BepiColombo bilim insanları için potansiyel ilgi kaynağı olması nedeniyle buna isim vermenin değerli olacağına karar verdik,” diye açıklıyor İngiltere’deki Açık Üniversite’de Gezegensel Jeolojik Bilimler Profesörü ve BepiColombo M-CAM görüntüleme ekibinin bir üyesi olan David Rothery.

M-CAM ekibinin talebi üzerine, Uluslararası Astronomi Birliği’nin Gezegen Sistemleri Adlandırma Çalışma Grubu, bu antik kratere, çiçek resimleriyle tanınan Yeni Zelandalı sanatçı Margaret Olrog Stoddart’ın (1865-1934) anısına Stoddart adını verdi.

“Merkür’ün zirve halkası havzaları büyüleyicidir çünkü nasıl oluştuklarına dair birçok husus şu anda hala bir gizemdir. Zirve halkalarının çarpma sırasında bir tür geri tepme sürecinin sonucu olduğu varsayılmaktadır, ancak bunların hangi derinliklerden yükseldiği hala belirsizdir,” diye devam ediyor David.

Merkür’ün zirve halkası havzalarının çoğu, orijinal çarpmadan uzun süre sonra volkanik lav akıntılarıyla sular altında kalmıştır. Bu hem Vivaldi’nin hem de Stoddart’ın içinde gerçekleşmiştir. Stoddart’ın içinde, orijinal tabanda oluşmuş olması gereken 16 km genişliğindeki bir kraterin izi, daha yeni lav akıntılarının örtüsü altında açıkça görülebilir.

BepiColombo, Merkür yörüngesine girdiğinde ve bilimsel araçlarının tamamını konuşlandırabildiğinde, zirve halkası havzaları, BepiColombo’nun inceleyeceği yüksek öncelikli hedefler arasında yer alacak.

Merkür biliminin tadına bakın

Bu yakın geçiş sırasında görülen anlık görüntüler BepiColombo’nun şimdiye kadarki en iyileri arasında yer alıyor; Merkür’ün yüzeyi güneş tarafından iyi aydınlatılmış haldeyken şimdiye kadarki en yakın mesafeden çekilmişler. 4,6 milyar yıllık asteroit ve kuyrukluyıldız bombardımanının açık izlerini taşıyan bir yüzey ortaya koyuyorlar ve gezegenin daha geniş güneş sistemi evrimindeki yerini ima ediyorlar.

Bu görüntülerin bir bonus olduğunu hatırlamakta fayda var: M-CAM’ler Merkür’ü değil, uzay aracının kendisini, özellikle fırlatmadan hemen sonraki zorlu dönemde, fotoğraflamak için tasarlanmıştı. Siyah beyaz 1024×1024 piksel anlık görüntüler sağlıyorlar. BepiColombo’nun ana bilim kamerası Merkür’e yolculuk sırasında korunuyor, ancak yörüngeye vardıktan sonra çok daha yüksek çözünürlüklü görüntüler çekmesi bekleniyor.

2027’de görevin ana bilim aşaması başlayacak. Uzay aracının bilimsel araçları, güneş sisteminin en gizemli gezegeni hakkında görünmeyeni ortaya çıkaracak ve ana yıldızına yakın bir gezegenin kökenini ve evrimini daha iyi anlayacak.

Ancak çalışmalar çoktan başladı ve bu yakın geçiş sırasında aletlerin çoğu açıldı ve BepiColombo Merkür yörüngesindeyken erişilemeyecek yerlerden uzay aracının etrafındaki manyetik, plazma ve parçacık ortamı ölçüldü.

BepiColombo, Merkür’ün etrafında dönecek iki bilimsel yörünge aracından oluşuyor: ESA’nın Merkür Gezegen Yörünge Aracı ve Japonya Uzay Araştırma Ajansı’nın (JAXA) Merkür Manyetosferik Yörünge Aracı. İkisi birlikte Merkür Transfer Modülü tarafından gizemli gezegene taşınıyor. Üç parça şu anda ‘yığılmış’ seyir konfigürasyonunda olsa da, yani birçok araç tam olarak çalıştırılamıyor olsa da, yine de bilime dair ipuçları elde edebilir ve araç ekiplerinin araçlarının ana görevden çok önce çalıştığını kontrol etmelerini sağlayabilirler.

ESA Araştırma Görevlisi, Gezegen Bilimcisi ve M-CAM görüntüleme ekibi koordinatörü Jack Wright, “BepiColombo, Merkür’ü ziyaret eden üçüncü uzay görevi ve bu da onu iç güneş sistemindeki en az keşfedilen gezegen yapıyor; bunun bir nedeni de oraya ulaşmanın çok zor olması,” diyor.

“Bu aşırılıklar ve çelişkiler dünyası, bu yüzden geçmişte ona ‘güneş sisteminin sorunlu çocuğu’ adını takmıştım. Uçuşlar sırasında toplanan görüntüler ve bilimsel veriler, Merkür’ün olağanüstü gizemlerini çözmeye yardımcı olacağı BepiColombo’nun yörünge evresine baştan çıkarıcı bir giriş sunuyor.”

Sırada ne var?

Merkür’e dördüncü kez yakınlaşma, BepiColombo’yu 1 Aralık 2024 ve 8 Ocak 2025’te gezegenin beşinci ve altıncı yakınlaşmalarına hazır hale getirdi. Her iki uçuş da uzay aracını Merkür’ün Güneş etrafındaki yörüngesiyle daha uyumlu hale getiriyor.

BepiColombo uçuş kontrol ekibi, altıncı uçuşun sonuna kadar ekstra yoğun bir şekilde çalışacak ve ardından BepiColombo’nun Kasım 2026’da Merkür yörüngesine girmesine kadar yaklaşık iki yıl boyunca normal seyir operasyonlarına dönecekler.