İngiliz araştırma ajansı Moonshot, iklim değişikliğinin dönüm noktasına yaklaşmasına karşı erken uyarı sistemleri geliştirmek için 81 milyon poundluk (106 milyon dolar) bir program başlattı. Gelişmiş Araştırma ve Buluş Ajansı (ARIA), birbiriyle bağlantılı iki iklim devrilme noktasına yönelik sistemler üzerinde çalışmak üzere teklifler arıyor: Grönland Buz Tabakasının hızla erimesi ve Kuzey Atlantik Subpolar Girdabı’nın zayıflaması.
Beş yıllık programın amacı, bu olayların ne zaman gerçekleşebileceği, gezegeni ve üzerindeki türleri nasıl etkileyeceği ve bu etkilerin hangi dönemde gelişip devam edebileceği konusundaki bilimsel belirsizliği azaltmaktır. ARIA, erken uyarı sistemlerinin “uygun fiyatlı, sürdürülebilir ve değerli” olabileceğini gösteren bir kavram kanıtı sunmayı umuyor.
Programın yöneticisi Sarah Bondiek, bir erken uyarı sistemi geliştirerek “iklim değişikliği hakkındaki düşüncelerimizi ve buna hazırlıklılığımızı değiştirebiliriz” dedi.
ARIA, üç hedefe ulaşmak için çalışacak ekipleri desteklemeyi amaçlıyor: Zorlu ortamlara dayanabilecek ve bu sistemlerin sağlığı hakkında daha doğru ve ilgili veriler sağlayabilecek düşük maliyetli sensörler geliştirmek; izleme için bir gözetim ağı oluşturmak amacıyla bunların ve diğer sensör teknolojilerinin kullanılması; ve verilerdeki erken işaretleri tespit etmek için fizik yasalarını ve yapay zekayı kullanan bilgisayar modelleri oluşturmak.
Ancak gözlemciler, bu sistemlerden herhangi biri için doğru erken uyarı sistemleri geliştirmenin zor olacağını ve yakın gelecekte mümkün olmayabileceğini vurguluyor. Bilim adamlarının bu sistemler hakkında sınırlı bir anlayışa sahip olmasının yanı sıra, geçmiş davranışlarına ilişkin veriler yarım yamalak ve gürültülüdür ve bu ortamlarda kapsamlı izleme araçları oluşturmak pahalıdır.
Buna rağmen bu sistemlerin ve dünyanın karşı karşıya kalabileceği risklerin daha iyi anlaşılması gerektiği konusunda genel bir fikir birliği var. Bu sistemlerden herhangi birinin bozulmasının Dünya için çok büyük sonuçları olabilir. Buz örtüsünün tamamen kaybolması, küresel deniz seviyelerinin 20 fitten (altı metre) fazla yükselmesine, kıyı şeritlerinin taşmasına ve dünya çapında kitlesel iklim göçlerini tetiklemesine neden olacaktır.
Farklı durumlara geçişlerinin olasılığı, zamanlaması ve sonuçları da dahil olmak üzere, Kutup Altı Girdap ve Grönland Buz Tabakası hakkındaki anlayışımızı geliştirmek için çabalar halihazırda devam etmektedir. Ancak ARIA programının amacı bu tür araştırmaları hızlandırmak ve oyunun kurallarını değiştiren olayları tahmin etme yeteneğini geliştirmeye odaklanmaktır.
Miami Üniversitesi’nde AMOC’yi (Atlantik Okyanusu’nda tropik bölgelerden Kuzey Atlantik’e ısı ve tuz taşıyan bir akıntı sistemi olan Atlantik Meridyonel Devrilme Sirkülasyonu) izleyen bir oşinograf olan William Jones, bölgenin bu konuda bilgi sahibi olmaktan çok uzak olduğunu söylüyor. Subpolar Gyre veya AMOC gibi sistemlerin normal doğal dalgalanmaların ötesinde zayıflayacağını kesin olarak söylemek, bunun ne zaman olacağını kesin olarak söylemek şöyle dursun.
Ancak bazı gözlemciler, girdabı zayıflatmaya ve Atlantik akıntılarının daha geniş sistemini önemli ölçüde yavaşlatmaya yetecek kadar tatlı suyun Atlantik’e girmesi halinde, bunu durdurmak için yapılabilecek çok az şeyin olduğuna dikkat çekiyor. “Korkarım hangi eylemi gerçekleştirebileceğinizi anlamıyorum. Tüm tatlı suyu toplayıp, ihtiyacımız olan ölçekte erimesini engelleyemezsiniz,” diyor Jones.
Programın yöneticisi Gemma Bale, çözülmesi çok zor bir problem seçtiklerini kabul ediyor ancak ARIA’nın araştırma programlarının amacının “mümkün olanın sınırında” çalışmak olduğunu vurguluyor. “Bu sistemler için erken uyarı sisteminin mümkün olup olmadığını gerçekten bilmiyoruz. Ancak eğer mümkünse toplum için değerli ve önemli olacağını düşünüyorum, bu da misyonumuzun bir parçası” diyor.
