Yaklaşık 66 milyon yıl önce, 6 milden daha geniş bir kaya Dünya’ya çarparak tüm uçmayan dinozorların kitlesel yok oluşunu tetikledi ve Meksika kıyılarında devasa bir çarpma krateri bıraktı; bu krater bugüne kadar bu felaket olayına dair ipuçları barındırıyor. Ancak, uzay kayasının nereden geldiği ve neyden yapıldığı hakkında çok az şey biliniyor.
Chicxulub çarpanı hakkında daha fazla bilgi edinmek için bir grup araştırmacı kraterden alınan örnekleri analiz etti ve bunları 36 milyon ile 470 milyon yıl önce oluşan diğer çarpma kraterlerinden alınan örneklerle karşılaştırdı. Mars ve Jüpiter arasında bulunan asteroit kuşağındaki karbon bazlı asteroitlerin bileşimiyle eşleşen rutenyum adlı nadir bir elementin izlerini buldular. Ancak yeni çalışmakyayınlandı Bilimdino öldüren kayanın çok daha uzakta, güneş sisteminin dış bölgelerinden kaynaklanmış olabileceğini öne sürüyor. Yaklaşık 4,5 milyar yıl önce, Jüpiter’in aşırı hareketleri onu ana asteroit kuşağına itti ve sonunda Dünya’da kaderiyle karşılaştı.
Almanya’daki Köln Üniversitesi Jeoloji ve Mineraloji Enstitüsü’nde bilim insanı ve çalışmanın baş yazarı olan Mario Fischer-Gödde, Gizmodo’ya “Bu, 66 milyon yıl önce gerçekleşen kozmik bir tesadüftü” dedi. “Bunu tam olarak neyin tetiklediğini bilmiyoruz, ancak asteroit kuşağından gelmiş olması çok muhtemel.”
Çalışma, asteroitin güneş sisteminde daha uzakta oluşmuş olabileceğini ve dış gezegenlerin yörüngelerinin bozulması nedeniyle iç güneş sistemine doğru göç etmiş olabileceğini öne sürüyor. Güneş’ten beşinci gezegen konumuna yerleşmeden önce, Jüpiter oldukça fazla hareket ettigüneş sisteminin merkezine doğru hareket ediyor, sonra tekrar geri çıkıyor ve bir noktada Mars’a kadar yaklaşıyor. Jüpiter, Satürn’ün çekim alanı nedeniyle Güneş’e doğru göç etmeyi bırakmış olabilir. Ancak o zamana kadar gaz devinin hareketi güneş sistemini büyük ölçüde etkilemiş ve bazı uzak asteroitlerin iç gezegenlere doğru hareket etmesine neden olmuştu.
Chicxulub çarpanının güneş sistemimizden geldiği bilinmesine rağmen, kesin kökeni tartışılmıştır. Fischer-Gödde, rutenyumun bilim insanlarının bunu bulmasına yardımcı olabileceğine inanıyordu ve nadir elementi bulmak için kaya örneklerinin kimyasal bağlarını parçalayan yeni bir teknik geliştirdi.
Rutenyum, Dünya’daki en nadir metallerden biridir ve başlangıçta kadim yıldızlarda oluşmuş, ardından evrendeki gezegensel nesnelerin yapı taşlarına girmiştir. Element, dinozorları öldüren çarpışmadan çok önce Dünya’nın derinliklerine gömülmüştür. Chicxulub krater örneklerinde rutenyum bulunması diğer meteorit türlerini ortadan kaldırır ve Chicxulub asteroitinin güneş sisteminin dış kesimlerinden geldiği hipotezini destekler.
İç güneş sistemi asteroitleri daha az rutenyum izotopu içerir. Bunun nedeni muhtemelen gezegenler hala oluşurken iç güneş sisteminin muhtemelen daha yüksek sıcaklıklara sahip olmasıdır. Sonuç olarak iç güneş sistemi asteroitleri metal ve silikatlardan oluşur ve daha az su içerir, dedi Fischer-Gödde. Öte yandan dış güneş sistemi asteroitleri karbon, hidrojen ve nitrojen gibi daha uçucu elementler içerir.
Yeni çalışmanın arkasındaki araştırmacılar, bu devasa asteroit çarpmalarının, güneş sisteminin mevcut, daha istikrarlı koşulları altında, bugün daha az olası olduğunu söylüyor. Fischer-Gödde, “Bu yüzden iyi haber şu ki, güneş sistemimizde vahşice dolaşan çok fazla gök cismi yok,” dedi. “Her şey istikrarlı bir konfigürasyonda; Dünya’yı geçen bir asteroit üretmek için bir çarpışma gibi bir tür bozulma olması gerekir.”
Fischer-Gödde, bir sonraki araştırması için Ay’dan alınan örnekleri analiz ederek Ay yüzeyini kaplayan kraterlerin ardındaki suçluları belirlemek istiyor. “Ay’ın kabuğu, hem Ay’a hem de Dünya’ya çarpan çarpan cisimlerin kaydını sağlar,” dedi. “Yani, Dünya’ya tarihinin çok erken bir döneminde, örneğin 4 milyar yıl önce çarpan asteroit materyalinin türünü bilmek istiyorsak, Ay’a gitmemiz gerekiyor.”
Daha fazla: Bilim İnsanları, Tozun Dinozorları Mahvettiğini Söylüyor
