Stoke Uzayı hırslı olmaktan başka bir şey değildir. Beş yıllık fırlatma girişimi, hem güçlendirici hem de ikinci aşamanın dikey olarak Dünya’ya dönmesiyle ilk tamamen yeniden kullanılabilir roketi geliştirme konusundaki cesur planları nedeniyle çok fazla heyecan yarattı.
Bu planlar, ABD Uzay Kuvvetleri’nin Stoke ve diğer üç girişime Florida’daki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu’nda değerli fırlatma rampası gayrimenkulü vermesiyle bir yıl önce büyük bir ivme kazandı. Stoke, John Glenn’in tarihi misyonuna ve diğer NASA programlarına ev sahipliği yapan tarihi Fırlatma Kompleksi 14’ü, 2025’teki ilk fırlatışına yetiştirmek için yeniden geliştirmeyi planlıyor.
Stoke’un planlarının merkezinde, hem güçlendirici hem de ikinci aşamanın Dünya’ya dönüp dikey olarak inebilmesi için tasarlanmış iki aşamalı bir roket olan Nova yer alıyor. Geliştirme aşamasında olup tam yeniden kullanım hedefleyen tek diğer roket ise SpaceX’in Starship’i. Stoke’a göre, yeniden kullanılabilir üst aşamaları, kargoyu yörüngeden geri getirme, Dünya’nın herhangi bir yerine inme ve fırlatma fiyatlarını bir büyüklük sırasına kadar düşürme yeteneği gibi inanılmaz olasılıkların kilidini açacak.
Bunlardan herhangi biri gerçekleşmeden önce Uzay Kuvvetleri, tekrarlanan fırlatmaların yerel flora ve faunayı nasıl etkileyeceğini değerlendirmek için şirketin LC-14’teki planlarının “çevresel değerlendirmesini” tamamlamalıdır. Bu değerlendirmeler federal yasa uyarınca zorunludur ve genellikle aylar sürebilir – ancak olumlu tarafı, bir şirketin operasyonel planlarına daha yakından bakmanızı sağlamasıdır.
Stoke’un hedefleri cüretkar ama Stoke’un fırlatma rampası için taslak çevresel değerlendirme ilk uçuşta güçlendiriciyi bile geri döndürmeyi beklemenin bir hata olacağını gösteriyor. Gerçekten de, çevresel değerlendirme yeniden kullanılabilir operasyonları hiç dikkate almıyor, sadece 132 fit uzunluğundaki Nova’nın tamamen harcanabilir bir konfigürasyonda uçtuğu görevleri dikkate alıyor. Geçtiğimiz ay yayınlanan belge buna Stoke’un “aşamalı program yaklaşımı” adını veriyor. 1. Aşama, nispeten düşük bir fırlatma ritminde tamamen harcanabilir bir aracı çalıştırmayı içeriyor. Ek bir çevresel analiz gerektirecek ve bu taslak belgede ele alınmayan 2. Aşama, tamamen yeniden kullanılabilir roketi içerecek.
Başlamak için Stoke, önümüzdeki yıl -işletmenin ilk yılı- yaklaşık iki fırlatma yapmak için yetki istiyor ve ardından düzenleyicilere yılda maksimum 10 fırlatma hızı öngördüğünü söyledi. Stoke düzenleyicilere Nova’nın, yeniden kullanılmayacağı zaman roketin maksimum yük kapasitesi olan alçak Dünya yörüngesine 7.000 kilograma kadar yük taşıyabileceğini söyledi.
Stoke’un planlarına aşina olan bir kaynak, şirketin Nova’nın yeniden kullanılabilir yönlerini, planlanan yörüngelere düzenli olarak yük dağıtma yeteneğini başarıyla gösterene kadar sürdürme niyetinde olmadığını ve bu aşamalı yaklaşımın her zaman şirket içi yol haritasının bir parçası olduğunu söyledi.
Aşamalı bir yaklaşım alışılmadık bir durum değil: Fırlatmanın küresel lideri olan SpaceX, Falcon 9 roketini ilk kez 2010 yılında fırlattı ancak güçlendiriciyi Dünya’ya ancak 2015 yılında geri döndürdü. Stoke’un da benzer bir yol izlemeye çalıştığı açık, ancak taslak belgede şirketin yeniden kullanılabilir teknolojisini test etmeye ne zaman başlayabileceğine dair bir tarih önerilmiyor.
Cape’te yeniden kullanılabilir uçuşların ne zaman başlayacağını söylemek için henüz çok erken olsa da Stoke, Washington Eyaletindeki tesislerinde ikinci aşamasının kendi “hop” kampanyalarını yürütmekle meşguldü. Stoke CEO’su Andy Lapsa, yakın zamanda yaptığı bir podcast görünümünde, şirketin Nova’nın ikinci aşamasını geliştirmeye başlamasının sebebinin ikinci aşamanın yeniden kullanımıyla ilgili bir oyun kitabı olmaması olduğunu; ancak roket aşaması tasarımının çok sıkı bir şekilde birleştirilmiş olması nedeniyle, güçlendiriciyi tasarlamaya başlamak için ikinci aşama parametrelerini anlamaları gerektiğini söyledi.
“Teknik açıdan bakıldığında, aracın tamamı son durum düşünülerek tasarlanmalı,” dedi. “Buna göre mimarilendirilmeli. Kuruluşundan bugüne kadar yaptığımız her şey o son durumu alıp o son durum mimarisi için inşa etmekti.”
Yeniden kullanılabilir teknoloji tamamen geliştirildiğinde, Uzay Kuvvetleri’nin ek bir çevresel analiz yapması gerekecektir. Bu noktada, ek EA fırlatma rampasının yakınındaki bir iniş bölgesine inişin, açık denizdeki bir mavnaya inişin veya başka bir yere inişin çevresel etkilerini dikkate alacaktır. Orijinal analizdeki değişikliklerin karmaşıklığına bağlı olarak, bu süreç altı ay veya daha fazla sürebilir.
Ancak Stoke ikinci aşamaya geçmeye hazır olacak, Lapsa podcast’te şöyle dedi: “Yörüngeye ulaştığımız milisaniyede, odak noktamız tamamen şuna kayıyor: Tamam, şimdi geri inebileceğimizi gösterelim. Geri inebileceğimizi gösterdiğimizde […] “Sonraki milisaniyede ise yeniden kullanıma odaklanmaya başlıyoruz.”
