Kanadalı auteur Denis Côté kariyeri boyunca büyük bütçeli yapımlardan ve ana akım Hollywood filmlerinden kasıtlı olarak uzak durdu; bunun bir nedeni de ilerleyen böbrek hastalığıydı.
Ancak Ağustos 2023’te bir bağışçı arkadaşının yaptığı böbrek naklinin ardından sağlık sorunları giderek geride kaldı.
Côté, “Bu tam bir mucize ve bağışçıma sonsuza dek minnettarım. Bağışçım da gayet sağlıklı.” diyor. Hollywood Muhabiri.
Geri görüş aynasında Côté’nin son kısa filminden sahneler de var: Nicky’nin Ölümünden Önceki GünlerFilmin tamamı iki gün süren bir çalışmayla, Nicky adında genç bir kadının Fransızca konuşulan Kanada’nın Quebec kentindeki otoyollarda geri viteste gittiği veya araç kullandığı uzun sahneler içeriyor.
Nicky’nin Ölümünden Önceki Günler Perşembe öğleden sonra Locarno Film Festivali’nde dünya prömiyeri yapılacak ve aynı festivalde Côté’nin 2010 yapımı uzun metrajlı filmi de gösterilecek Kıvrılma Ve Çok Yumuşak Bir Cilt, Belgesel ve kurgu öğelerini bir araya getiren, vücut geliştirmecilerle ilgili 2017 yapımı bir film.
İsviçre festivalinde yedi uzun metrajlı filminin gösterilmesinin ardından son Locarno gösterimi öncesinde Côté, Hollywood Muhabiri Fransızca konuşulan Kanada’da deneysel film yapımcılığı ve daha az ekip ve bütçeyle film çekmenin avantajları hakkında.
Fikir nereden çıktı? Nicky’nin Ölümünden Önceki Günler nereden geldin?
Bunu daha önce yapmadım değil ama, bütün filmi bir arabada çekme fantezisi kuruyordum. Amerika Birleşik Devletleri James Benning ve Bette Gordon’ın da bir referansı var. Ama esas olarak, bir başlığı olan bir film yapmak istedim. Bununla demek istediğim, başlığı okuduğunuzda, bir şekilde kirlenmiş oluyorsunuz ve kendinizi aktif/bekleme moduna sokuyorsunuz. Sonra, ekranda çok fazla bir şey olmasa bile, deneyimin kendisi gerilim yaratıyor.
Film yönetmenliğinizde, izleyici gibi siz de gözlemcisiniz, çünkü çok az veya hiç anlatı sağlamıyorsunuz. Yani her zamanki gibi ikonik Quebec auteur’üsünüz?
‘Auteur’ terimi bazı endüstri insanlarının ağzından çıkınca biraz aşağılayıcı gelebilir. Sadece yapmak istediğim filmleri yapmayı sevdiğimi söyleyeyim. Eğer bu beni biraz kısıtlıyorsa, bununla yaşayabilirim.
Bu kısa filmde çoğunlukla tek bir oyuncuyla çalışıyorsunuz. Bu, filmin Erin Margurite Carter ile senaryolaştırılıp prova edildiği anlamına mı geliyor yoksa doğaçlama yapmasına izin mi verdiniz?
Bütçesiz bir deney yapmak istedik. Başrol oyuncusu Erin Margurite Carter, DOP Vincent Biron’un kız arkadaşı. Quebec’teki bir festivalden dönerken arabada sadece üçümüz vardık, yoldaydık. Filmde gördüğünüz her şey planlıydı. Hatta yolda bir yerde silahı olan birini bulmamız bile gerekiyordu. Yani diyelim ki ‘senaryoydu.’ Filmin büyük kısmı ilk gün beş saatte yapıldı. Biraz uyumak için mola verdik, sonraki gün üç saat daha çalıştık.
Bu, bildiğiniz filmlerin formatında mı: küçük bütçeler, kısıtlı oyuncu kadrosu ve ekip?
Bu küçük filmleri yapmak benim için her zaman çok önemli olacak. Film yapımcılığına bir sanatçının resme yaklaştığı gibi yaklaşmayı seviyorum. Bir imzayı ve dünyaya dair bir vizyonu geliştirmek için sürekli çalışmanız gerekir. Bazı günler küçük bir hamle yaparsınız, ertesi gün daha iddialı olur. Ne kadar değerli olduğunu asla bilemezsiniz, ancak sizi devam ettirir ve hayatta tutar. Film sektöründeki çoğu insan yüksek hırs ve yüksek bütçeli projeler hayal eder ve gelecekteki başarılarına kumar oynarlar. Bu çok zorlayıcı ve çok streslidir. Ben daha küçük ölçekli projeler yapıyorum. İyi bütçeli filmlerim bile bu kadar yüksek profilli değil. Bununla tamamen rahatım.
Bütçeyi düşük tutmak için çok az makyaj, kostüm veya ek maliyet varmış gibi görünüyor. Çekim oldukça sade görünüyor. Bir DOP, doğal ışık, müzik yok...
Gerçekten. Kameralara doğrudan gelenler dışında ek bir ses yok. Son sesin tamamı post prodüksiyonda yeniden yaratılır.
Bazen kısa filmde kar yağar. Diğer zamanlarda otoyollar veya kasaba kurudur, kar erimiştir. Tutarlılığa önem vermediniz mi? Ya da prodüksiyon değerlerine çok fazla odaklanmak ve sadece bir film yapmak istemiyor musunuz?
Tutarlılık o filmde önemli değil. Ama Nicky’nin ölümünden önceki günlerde farklı hava koşullarıyla karşılaştığını da söyleyebilirsin.
Ben hatırlıyorum Vic + Flo Bir Ayı Gördü (Côté’nin Berlin’de yarışmada prömiyeri yapılan 2013 yapımı drama (serbest bırakılan iki mahkum bir ormanda yaşar) Kıvrılma (Locarno’da prömiyeri yapılan 2010 yapımı draması) kar fırtınasıyla süpürülmüş bir otoyolda açılıyor. Filminizin karakterlerinin Quebec kırsalında korkunç ölümler de dahil olmak üzere kötü şeyler yaşadığını mı varsaymalıyız?
Ben çok şehirli bir insanım. Şehir benim güvenli alanım olarak adlandırılabilir. Bu yüzden, şehirden ilham almam daha zor. Kırsal alan benim için daha gizemli ve bilinmeyen bir ortam. Onu efsanevi bir şeye dönüştürebilirim, çılgın hikayeler, daha karanlık sırlar ve aklıma gelen her zamanki anlatı şeyleri hayal edebilirim. Hiçbir şey bilmediğim şeyler beni daha çok heyecanlandırıyor.
Daha önceki bir röportajda sağlık sorunlarından bahsetmiştiniz — diyaliz gerektiren ilerleyici bir böbrek sorununuz vardı. Bir arkadaşınızla böbrek nakli geçirdiğinizi okudum. Bu kronik sağlık sorunları azaldı mı?
Evet, şükürler olsun! 29 Ağustos 2023’te oldu. O zamandan beri hayatımda birçok haftalık ve iki haftada bir hastane randevusu oldu, ancak artık yavaşlıyor. Şubat ayında Berlinale’yi ziyaret ettim. Şu anda Polonya’dayım ve yakında Locarno’da olacağım. Yeni böbreğimin son 11 ayda gerçek bir sorun olmadan iyi çalıştığını bildirmekten mutluluk duyuyorum. Hanımefendi Kenopsia Eylül 2022’de ve çok zordu, böbrek fonksiyonum yüzde 15’ti. Şimdi, çok küçük bir proje olsa bile, çekim yapmak gerçekten heyecan vericiydi Nicky’nin Ölümünden Önceki Günler sağlıklı bir zihin ve bedenle. Bu kesinlikle bir mucize ve mükemmel derecede sağlıklı olan bağışçıma sonsuza dek minnettarım. Geriye dönüp baktığımda, kronik bir hastalıkla tüm bu filmleri çekebilmem oldukça şaşırtıcı. Bakalım önümüzdeki projeler için ne tür bir enerji ve ilhama sahip olacağım.
Sağlığınız daha iyiyse, Denis Côté’nin daha büyük bütçelerle, hatta muhtemelen ticari yapımcılarla çalışmasını bekleyebilir miyiz? Hollywood umutla yaşıyor.
50 yaşındayım. “Auteur” kategorisinde ismimi duyurdum ve insanlar ‘festival filmleri’ yaptığımı söylemeyi seviyor. Ben bundan memnunum ve özgürüm. Hollywood’u pek umursamıyorum.
Locarno’yu sever misiniz ve neden?
Locarno’da yedi uzun metrajlı filmimi dünya prömiyerini yaptım ve şimdi de bu kısa film. Altı farklı sanat yönetmeninin Locarno’yu olduğu gibi korumaya çalıştığını gördüm: Benim ve diğer birçokları gibi auteur film yapımcıları için gerçekten güvenli bir liman. Festival her zaman güçlü bir imzayı korudu ve güzel bir yerde geçiyor. Locarno’nun kalbimde ve kariyerimde özel bir yeri var.
