Yakındaki dış gezegen ilk bilinen okyanus dünyası olabilir: Webb teleskobu

James Webb uzay teleskobunu kullanan bilim insanları, Dünya’ya nispeten yakın bir gezegenin, Güneş Sistemimiz dışında yaşamı destekleyen sıvı okyanusa sahip ilk gezegen olabileceğini ileri sürdü.

Güneş Sistemi dışında şu ana kadar 5.000’den fazla gezegen keşfedildi, ancak bunların yalnızca bir avuç kadarı, yaşamın temel bileşeni olan sıvı suya ev sahipliği yapabilecek, ne çok sıcak ne de çok soğuk olan “Altın Saçlı Bölge”de yer alıyor.

LHS 1140 b adlı dış gezegen, bu yaşama elverişli bölgedeki az sayıdaki gezegenden biri ve ilk kez 2017 yılında keşfedildiğinden bu yana kapsamlı bir şekilde inceleniyor.

Dünya’dan 48 ışık yılı uzaklıkta bulunuyor ki bu da 450 trilyon kilometreden (280 trilyon mil) fazla bir uzaklığa denk geliyor; uzayın uçsuz bucaksız mesafelerinde oldukça yakın bir mesafe.

Gezegenin, uzaylı yaşamını destekleyecek kadar hidrojen ve helyumla dolu bir atmosfere sahip, “mini Neptün” adı verilen küçük bir gaz devi olduğu düşünülüyordu.

Ancak Webb teleskobundan yapılan yeni gözlemler, söz konusu dış gezegenin aslında kayalık bir “süper Dünya” olduğunu doğruladı.

Çarşamba günü geç saatlerde yayınlanan bir araştırmaya göre, Dünya’dan 1,7 kat daha büyük, ancak kütlesi 5,6 kat daha fazla. Astrofizik Dergisi Mektupları.

Okyanus dünyası için ‘en iyi bahis’

Webb teleskobu, gezegenin yıldızının önünden geçerken atmosferini analiz edebildi.

Hidrojen veya helyum izine rastlanmaması, gezegenin bir mini Neptün olma ihtimalini ortadan kaldırdı.

Fransa’nın CNRS Bilimsel Araştırma Merkezi’nden çalışmanın ortak yazarı Martin Turbet, AFP’ye yaptığı açıklamada, gezegenin yoğunluğunun “aslında büyük miktarda suya sahip olduğunu” gösterdiğini söyledi.

Gerçekten muazzam miktarda su olabilir.

Dünya okyanuslarındaki tüm su, kütlesinin yalnızca %0,02’sini temsil ediyor. Ancak ötegezegenin kütlesinin %10 ila %20’sinin su olduğu tahmin ediliyor.

Bu suyun sıvı mı yoksa buz halinde mi olduğu gezegenin atmosferine bağlıdır.

Turbet, “Bu gezegenin bir atmosferi olduğuna dair doğrudan bir kanıtımız yok ama bazı unsurlar bunu gösteriyor” dedi.

Montreal Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olan ve çalışmanın başyazarı olan Charles Cadieux, “Şu anda bilinen ılıman dış gezegenler arasında LHS 1140 b, yabancı bir gezegenin yüzeyinde sıvı suyun varlığını dolaylı yoldan doğrulamak için en iyi şansımız olabilir” dedi.

Olumlu bir gelişme ise gezegenin, Güneş’in beşte biri büyüklüğündeki kırmızı cüce yıldızı tarafından hafifçe ısıtılıyor olması.

Turbet, gezegenin yüzey sıcaklığının Dünya ve Mars’taki sıcaklığa benzer olması gerektiğini söyledi.

Karbondioksit gibi gazların varlığı, gezegenin buzla mı yoksa suyla mı kaplı olduğunun belirlenmesinde önemli bir rol oynayacak.

Boğa gözü okyanusu

Bir olasılık ise gezegenin yüzeyinin çoğunlukla buzdan oluşması ancak gezegenin yıldızının ısısına en çok maruz kaldığı yerde geniş bir sıvı okyanusunun bulunması.

Modelleme, bu okyanusun çapının yaklaşık 4.000 kilometre olabileceğini, bunun da Atlas Okyanusu’nun yüzey alanının yaklaşık yarısı kadar olabileceğini öne sürdü.

Ya da sıvı su, Jüpiter ve Satürn’ün yörüngesindeki Ganymede, Enceladus veya Europa uydularında olduğu gibi kalın bir buz kabuğunun altında gizli olabilir.

Cadieux, Webb’in cihazının “azot varlığına” işaret eden işaretler tespit ettiğini belirterek, bulgunun doğrulanması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Azot, Dünya’nın her yerinde bulunur ve yaşam için potansiyel bir bileşen olduğu düşünülmektedir.

Araştırmacılar, Webb teleskobunun değerli zamanından birkaç saat daha alarak LHS 1140 b hakkında daha fazla bilgi edinmeyi umuyorlar.

Araştırmacılar, gezegenin bir atmosfere sahip olup olmadığının teyit edilmesinin en az bir yıl, karbondioksit varlığının tespit edilmesinin ise iki veya üç yıl daha süreceğini tahmin ediyor.

© 2024 AFP