Bağımsızlık Günü’nü Webb’in Yıldız Oluşumu Gösterisiyle Kutluyoruz

Webb’in son orta-kızılötesi görüntüsü, bir protoyıldızın oluşumunu, çevresindeki moleküler bulutla dinamik etkileşimlerini ayrıntılarıyla gösteren renk değişimleriyle ortaya koyuyor.

NASA‘S James Webb Uzay Teleskobu ABD Bağımsızlık Günü’nü, orta kızılötesi ışıkta karanlık moleküler bulut L1527’nin içinde gizlenmiş protostarın evrimini gözlemleyerek kutluyor. Bu canlı yeni görüntü, bu genç nesnenin davranışını vurguluyor ve protostarı çevreleyen farklı gaz ve toz konsantrasyonlarını izliyor.

NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu’nun MIRI (Orta Kızılötesi Enstrüman)’ndan alınan bu görüntüde gösterilen L1527, bir proto yıldızı barındıran moleküler bir buluttur. Dünya’dan yaklaşık 460 ışık yılı uzaklıkta, Boğa takımyıldızında yer alır. Görüntüdeki daha dağınık mavi ışık ve filamentli yapılar, polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH’lar) olarak bilinen organik bileşiklerden gelirken, bu görüntünün merkezindeki kırmızı, proto yıldızı çevreleyen enerjik, kalın bir gaz ve toz tabakasıdır. Beyaz renkte görünen aradaki bölge, PAH’lar, iyonize gaz ve diğer moleküllerin bir karışımıdır. Kaynak: NASA, ESA, CSA, STScI

Webb Uzay Teleskobu, Oluşan Yıldızın Etrafındaki Göksel Havai Fişekleri Yakaladı

NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu’ndan alınan bu yeni görüntüde, kozmos pirotekniklerin çatırdayan patlamasıyla canlanıyor gibi görünüyor. Webb’in MIRI (Orta Kızılötesi Enstrüman) ile çekilen bu ateşli kum saati, yıldız olma sürecindeki çok genç bir nesnenin sahnesini işaret ediyor. Kum saatinin boynunda, kenardan koyu bir çizgi olarak görülen ince bir protoplanetary diskten malzeme toplayan merkezi bir protostar büyüyor.

Protostellar Gelişimine İlişkin Görüşler

Yaklaşık 100.000 yıllık nispeten genç bir nesne olan protostar, hala ana moleküler bulutu veya büyük bir gaz ve toz bölgesi tarafından çevrelenmiştir. Webb’in L1527’yi NIRCam (Yakın Kızılötesi Kamera) ile daha önce gözlemlemesi, bu bölgeye bakmamızı sağladı ve bu moleküler bulutu ve proto yıldızı opak, canlı renklerle ortaya çıkardı.

Dinamik Dış Akışlar ve Moleküler Etki

Hem NIRCam hem de MIRI, nesne çevredeki buluttan gaz ve toz tüketirken protostarın dönüş ekseni boyunca zıt yönlerde yayılan dış akışların etkilerini gösterir. Bu dış akışlar, çevredeki moleküler buluta yay şokları şeklini alır ve bunlar her yerde filamentli yapılar olarak görünür. Ayrıca, çevredeki maddeyi enerjilendirip veya uyararak ve üstündeki ve altındaki bölgelerin parlamasına neden olarak moleküler bulutun içindeki parlak kum saati yapısını oymaktan da sorumludurlar. Bu, bulutlu bir gece gökyüzünü aydınlatan havai fişekleri anımsatan bir etki yaratır. Ancak, çoğunlukla tozdan yansıyan ışığı gösteren NIRCam’ın aksine, MIRI bu dış akışların bölgenin en kalın toz ve gazlarını nasıl etkilediğine dair bir bakış açısı sağlar.

Burada kum saatinin çoğunu kapsayan mavi renkle renklendirilen alanlar çoğunlukla polisiklik aromatik hidrokarbonlar olarak bilinen karbonlu molekülleri gösterir. Protostarın kendisi ve onu çevreleyen yoğun toz örtüsü ve gaz karışımı kırmızıyla gösterilir. Kıvılcım benzeri kırmızı uzantılar teleskopun optiklerinin bir eseridir (aşağıdaki resme bakın).

Bu çizim, Webb’in kırınım sivri desenlerinin ardındaki bilimi, kırınım sivri uçlarının nasıl oluştuğunu, birincil aynanın ve desteklerin etkisini ve her birinin Webb’in kırınım sivri uçlarına katkılarını göstermektedir. Kaynak: NASA, ESA, CSA, Leah Hustak (STScI), Joseph DePasquale (STScI)

Bu arada, MIRI protostarın hemen üstünde ve altında beyaz bir bölge ortaya çıkarır, bu NIRCam görüntüsünde o kadar güçlü görünmez. Bu bölge hidrokarbonların, iyonize neonun ve kalın tozun bir karışımıdır, bu da protostarın bu maddeyi diskinden düzensiz bir şekilde tüketirken kendisinden oldukça uzağa ittiğini gösterir.

Gelişen Protostar ve Geleceği

Protostar yaşlanmaya ve enerjik jetler salmaya devam ettikçe, bu moleküler bulutun çoğunu tüketecek, yok edecek ve itecek ve burada gördüğümüz yapıların çoğu solmaya başlayacak. Sonunda, kütle kazanmayı bitirdiğinde, bu etkileyici gösteri sona erecek ve yıldızın kendisi, görünür ışık teleskoplarımıza bile daha belirgin hale gelecek.

Webb’in Orta Kızılötesi Aleti (MIRI) tarafından çekilen L1527 bulutsusunun bu görüntüsünde pusula okları, bir ölçek çubuğu ve referans amaçlı bir renk anahtarı görülüyor.
Kuzey ve doğu pusula okları görüntünün gökyüzündeki yönünü gösterir. Gökyüzünde kuzey ve doğu arasındaki ilişkinin (aşağıdan görüldüğü gibi) yer haritasındaki yön oklarına (yukarıdan görüldüğü gibi) göre ters çevrildiğine dikkat edin.
Ölçek çubuğu, Dünya ile Güneş arasındaki ortalama mesafeyi temsil eden astronomik birimler (AB) veya 93 milyon mil (150 milyon kilometre) olarak etiketlenmiştir.
Bu görüntü, görünür ışık renklerine çevrilmiş görünmez orta kızılötesi ışık dalga boylarını gösterir. Renk anahtarı, ışığı toplarken hangi MIRI filtrelerinin kullanıldığını gösterir. Her filtre adının rengi, o filtreden geçen kızılötesi ışığı temsil etmek için kullanılan görünür ışık rengidir.
Kaynak: NASA, ESA, CSA, STScI

Hem yakın kızılötesi hem de orta kızılötesi görünümlerden gelen analizlerin birleşimi, merkezi protostarın çevredeki bölgeyi nasıl etkilediği de dahil olmak üzere bu sistemin genel davranışını ortaya koyar. L1527’nin bulunduğu yıldız oluşum bölgesi olan Taurus’taki diğer yıldızlar da tıpkı bunun gibi oluşuyor ve bu durum diğer moleküler bulutların bozulmasına ve yeni yıldızların oluşumunu engellemesine veya gelişimlerini hızlandırmasına yol açabilir.

James Webb Uzay Teleskobu (JWST), sıklıkla Hubble uzay teleskobukızılötesi dalga boyları için optimize edilmiş büyük, uzay tabanlı bir gözlemevidir. Bu, diğer tüm teleskoplardan daha geriye bakmasını ve ilk galaksilerin ve yıldızların oluşumunu gözlemlemesini sağlar. 25 Aralık 2021’de fırlatılan JWST, benzeri görülmemiş çözünürlük ve hassasiyet sunarak gökbilimcilerin evrenimizdeki kozmik tarihin her aşamasını incelemesine olanak tanır. Temel yetenekleri arasında, ötegezegenlerin atmosferlerini incelemek, uzak galaksileri gözlemlemek ve yıldız oluşumunu ayrıntılı olarak keşfetmek yer alır.