Yeni fotoğraflar Jüpiter’in minik uydusu Amalthea’yı gösteriyor

Küçük ama orada. Artık hepimiz NASA’nın Juno misyonu sayesinde Jüpiter’in harika fotoğraflarını rutin olarak görmeye alıştık. Bunların çoğu gönüllü “vatandaş bilim insanları” tarafından işleniyor ve uzay aracının JunoCam’i sayesinde Jove’un dönen bulut tepelerini çarpıcı ayrıntılarla gösteriyorlar.

Son zamanlarda JunoCam özel bir şey yakaladı. Jüpiter’in 7 Mart 2024 tarihli yan yana görüntülerine yakından baktığınızda, sağda olmayan soldaki görüntüde Büyük Kırmızı Noktadan geçen küçük bir noktayı göreceksiniz. Bu, sadece 84 kilometre çapındaki küçük iç ay Amalthea. Görüntü, “Gezegenlerin Kralı”nın 59. dönemi sırasında (yakın uçuş) 265.000 kilometre uzaklıktan (Dünya-ay mesafesinin yaklaşık üçte ikisi) çekildi.

Amalthea: Bir başlangıç ​​hikayesi

Ele geçirilmesi zor ay, üretken gökbilimci ve gözlemci EE Barnard tarafından 9 Eylül 1892 gecesi keşfedildi. Barnard, Jüpiter’den asla uzaklaşmayan +14. büyüklükteki ayı tespit etmek için Lick gözlemevindeki 91 santimetre çapındaki refrakter teleskopu kullandı (daha az). 12 saatlik yörüngesinde gezegenin görünen çapından daha fazladır.

Amalthea, doğrudan görsel gözlem yoluyla keşfedilen son ay olma ayrıcalığına sahiptir ve Galileo’nun 1610’da dört büyük Galile uydusunu ilk tespit etmesinden bu yana keşfedilen Jüpiter’in ilk ayıdır. Bugün Jüpiter’in, çoğunluğu yakalanmış asteroitler olmak üzere bilinen 95 ayı vardır. Bunlar çoğunlukla fotoğrafik olarak ve uzay aracı uçuşları sırasında keşfedildi.

Diğer küçük aycıklar gibi Amalthea da kendisini gerçek bir küreye çekebilecek kadar büyük değil. Bunun yerine, Mars’ın uyduları Phobos ve Deimos gibi Amalthea da patates şeklinde, ele geçirilmiş bir asteroittir.

Amalthea: Artık kırmızı yok

Ay aynı zamanda güneş sistemindeki en kırmızı nesnedir ve yakındaki Jüpiter’in muazzam çekim alanı sayesinde hiç şüphesiz ciddi bir gelgit esnemesine maruz kalır. Amalthea, Jove’dan 180.000 kilometre uzaklıkta, Jüpiter’in Roche sınır yarıçapının 100.000 kilometreden biraz fazla dışında yer alıyor. Jove’a daha yakın olmak Amalthea’yı parçalara ayırırdı. En içteki ay Metis bu sınırın üzerinden geçiyor.

Voyager 1 ve 2 bize ayın ilk bulanık görüntülerini verdi. NASA’nın diğer Jüpiter yörünge aracı Galileo, 26 Kasım 1999’da 374.000 kilometrelik bir uçuşla bize Amalthea’nın bugüne kadarki en iyi görüntülerini sağladı. Bu görüntüler, Mars’ın uydusu Deimos’tan pek de farklı olmayan şekilsiz bir dünyayı ortaya koyuyor. Amalthea’nın yüzeyinden bakıldığında Jüpiter, 42 derecelik açıyla gökyüzünün neredeyse yarısını kapsayan muhteşem bir manzara sağlayacaktı.

Juno ve misyonun mevcut durumu

Juno, 5 Ağustos 2011’de Cape Burnu’ndan fırlatıldı ve 5 Temmuz 2016’da Jüpiter’e ulaştı. Görev, Jüpiter’in içini ve onun manyetik ve radyasyon ortamını araştırıyor. Juno, gezegenin sağlam bir çekirdeğe sahip olup olmadığı da dahil olmak üzere önemli soruları yanıtlayacak.

Juno, dış gezegenlere giden ilk güneş enerjisiyle çalışan (nükleer/plütonyum yakıtlının aksine) görevdir; bu, onun nominal geniş menzilli yörüngesinin, güneş panellerine verilen radyasyon hasarını önlemeyi amaçladığı anlamına gelir. Mühendisler, uzay aracının yalnızca görevin uzatılmış ve son aşamasında Jüpiter’in iç uydularının yanından geçmesine izin verdi. Juno en az Eylül 2025’e kadar faaliyet gösterecek.

İki görev daha Jüpiter’e gidiyor; ESA’nın JUICE (Jüpiter Buzlu Ayları Gezgini) 14 Nisan 2023’te fırlatıldı ve NASA’nın Europa Clipper’ı Ekim 2024’te fırlatılacak.