Gökbilimcilerden ve bilim meraklılarından oluşan bir ekip, iki yıldız ve muhtemelen başka bir ötegezegen içeren bir yıldız sisteminin yaşanabilir bölgesinde bir ötegezegen keşfetti.
Gezegen avcıları, Neptün’e benzer büyüklükte bir gezegenin sistemin yıldızlarından birinin önünden geçerken, Dünya’daki güneş tutulmasına benzer şekilde ışığını geçici olarak kararttığını tespit etti. Bu geçiş yöntemi tipik olarak nispeten dar yörüngelere sahip gezegenleri tanımlar çünkü bu gezegenlerin kendilerini Dünya ile ana yıldızları arasına yerleştiren yörüngeleri takip etme olasılıkları daha yüksektir. Bu tür yollardan geçerek kendilerini genellikle yıldız ışığını engelleyen konumlarda bulurlar. Keşfedilen gezegenin alışılmadık derecede uzak sayılmasının nedeni budur; yıldızının etrafında bir devrimi tamamlaması 272 gün sürer.
Yıldız şu anda sıvı suyun potansiyel olarak var olabileceği yaşanabilir bölgesinde geçiş yapan bir dış gezegene sahip olduğu bilinen en parlak yıldızdır.
Sistemin daha sonraki gözlemleri daha da ilginç özellikleri ortaya çıkardı. Keşfedilen gezegene ek olarak, yıldızın yörüngesinde, 34 günlük bir yörünge periyoduna sahip, henüz doğrulanmamış bir ikinci ötegezegen olması muhtemeldir. Ve daha da heyecan verici olan şey ise sistemde başka bir yıldızın daha olması. Bu konfigürasyon, çok yıldızlı sistemlerde gezegenlerin nasıl oluştuğunu ve sabit yörüngelerde nasıl kaldığını anlamaya çalışan bilim adamlarına değerli veriler sağlıyor.
Çalışmanın baş yazarı ve Flatiron Enstitüsü Hesaplamalı Astrofizik Merkezi’nde araştırma bilimcisi olan Nora Eisner, “Çok yıldızlı sistemlerde gezegenlerin keşfi, aynı malzemenin nasıl bu kadar farklı gezegenler yaratabildiğini anlamamız açısından kritik öneme sahip” dedi. New York’ta.
Yıldız ve gezegen sistemleri, yerçekiminin etkisi altında birbirine yapışmaya başlayan gaz ve toz bulutlarından oluşur. Oluşan bir yıldız diğerine yakın olduğunda, aralarında yerçekimsel bir bağlantı oluşabilir ve ikili yıldız sistemi haline gelirler. Bu tür sistemlerin gezegen oluşturma ihtimali tek yıldızların yarısı kadar olduğu tahmin edildiğinden Eisner şunları kaydetti: “Bu gezegeni bulmamız çok heyecan verici.”
Resmi olarak TOI 4633 c olarak adlandırılan ancak gayri resmi olarak (Harry Potter kitaplarındaki bir karakterden sonra) Percival olarak adlandırılan yeni gezegen, ilk olarak NASA’nın geçiş yapan ötegezegenleri aramak için tasarlanan TESS uzay teleskopundan gelen verileri analiz eden vatandaş bilim adamları tarafından tespit edildi. Gezegen Avcıları TESS programı, bilgisayarı ve İnternet erişimi olan herkesin, TESS’in devasa veri kümelerindeki keşfedilmemiş gezegenleri aramaya katılmasına olanak tanıyor.
15 meraklının olası bir geçiş sinyalini fark etmesinden sonra Nora Eisner’in ekibi sistemi daha ayrıntılı olarak incelemeye karar verdi. Yıldızın radyal hızlarının daha sonraki ölçümleri, gezegenlerin çekim kuvvetinin neden olduğu hareketindeki küçük dalgalanmaları kaydeden, daha yakın ikinci bir ötegezegenin potansiyel varlığına işaret etti.
Görüntülerin ve arşivlenen verilerin daha ayrıntılı analizi, başlangıçta tek bir yıldız olduğu düşünülen şeyin aslında birbirine yakın aralıklı bir çift yıldız olduğunu ortaya çıkardı. İki yıldız birbirine o kadar yakın ortak bir yörüngeyi paylaşıyor ki, Dünya’daki bir gözlemcinin bakış açısıyla bunları tek tek ayırt etmek mümkün değil. Ancak son 119 yıla yayılan arşiv gözlemleri sistemin bir çift çift yıldız olduğunu doğruladı.
Yeni keşfedilen dış gezegen, TESS verileri kullanılarak keşfedilen tüm gezegenler arasında bilinen en uzun ikinci yörüngeye sahiptir ve yörünge dönemleri 100 günü aşan beş dış gezegenden biridir.
Gezegen yaşanabilir bölgede yer almasına rağmen, onu gelecekteki uzay yolculuğu için bir yer olarak düşünmeye pek değmez. TOI 4633 c’nin katı bir yüzeyi yoktur ve atmosferi muhtemelen su buharı, hidrojen ve metan açısından zengindir. Ancak önceki çalışmalar, uzun dönemli ötegezegenlerin, bazı durumlarda yaşamın kökenine uygun katı yüzeylere sahip olabilen uydulara veya aylara sahip olma ihtimalinin yüksek olduğunu göstermişti.
Eisner, “Bu gezegenin bir ayı olsaydı, muhtemelen kayalık bir yüzeye sahip olurdu ve bu da su aramak için harika bir yer olurdu” diyor. Gelecekte, ana sistemin parlaklığı ve gezegenin uzun yörüngesi (uydu arayışı için elverişli faktörler) göz önüne alındığında, dış gezegen, ötegezegen keşif kampanyalarının hedefi olabilir.
Bilim adamları sistem hakkında daha fazla ayrıntı öğrenmek için istekli olsalar da, iki yıldızın uzayda yeterince ayrılması ve yörüngelerinde hangi gezegenlerin bulunduğunu belirlemek için en az 30 yıl gerekecek. Gezegenlerin aynı veya farklı yıldızların etrafında döndüğünü doğrulamak, bu tür sistemlerin uzun vadeli istikrarına ilişkin anlayışımızı geliştirmeye yardımcı olabilir.
Bu aynı zamanda yeni dış gezegenlerin keşfine ilişkin daha doğru tahminlere de yol açabilir; Güneş benzeri yıldızların neredeyse yarısı çoklu yıldız sistemlerinin parçasıdır.
