Avrupa Güney Gözlemevi’nin VLT teleskopunu kullanan gökbilimciler, parlak kuasar’ı incelediler ve nesnenin yalnızca türünün en parlak değil, aynı zamanda şimdiye kadar gözlemlenen en parlak nesne olduğunu buldular.
Kuasarlar, süper kütleli kara delikler tarafından desteklenen galaktik çekirdeklerdir. Bu kuasardaki kara delik, kütlesini günde bir Güneş’in kütlesine eşdeğer miktarda artırarak onu bilinen en hızlı büyüyen kara delik haline getiriyor.
Avustralya Ulusal Üniversitesi’nden gökbilimci Christian Wolf şunları söyledi: “Bugüne kadar bilinen en hızlı büyüyen kara deliği keşfettik. Güneş’in kütlesinin 17 milyar katıdır ve günde biraz daha fazla güneş “yiyor”. Bu da onu bilinen evrendeki en parlak nesne haline getiriyor.” J0529-4351 adı verilen kuasar Dünya’dan o kadar uzakta ki ışığının bize ulaşması 12 milyar yıldan fazla sürdü.
Kara deliği o kadar çok enerji yayar ki, J0529-4351 kuasar’ı Güneş’ten 500 trilyon kat daha parlaktır. Bu kara deliğin yedi ışıkyılı çapındaki birikim diski, Evrendeki en büyük birikim diskidir. Yedi ışık yılı, Güneş’ten Neptün’ün yörüngesine olan mesafenin yaklaşık 15.000 katıdır.
Araştırmanın yazarlarından Christopher Onken şunu vurguluyor: “Daha az etkileyici kuasarları zaten bildiğimiz halde, bu kuasarın bugüne kadar bilinmemesi şaşırtıcı.” Nesne ilk olarak 1980 yılında ESO Schmidt Gökyüzü Araştırması’nda tespit edildi, ancak ancak birkaç on yıl sonra bir kuasar olduğu tanımlandı.
Kuasarları bulmak, gökyüzünün geniş alanları üzerinde kesin gözlem verileri gerektirir. Ancak bu verilerin hacmi o kadar büyük ki araştırmacılar kuasarları analiz etmek ve diğer nesnelerden ayırmak için sıklıkla makine öğrenimi modellerini kullanıyor. Ancak bu tür modeller mevcut verilere dayanıyor ve bu da potansiyel adayları yalnızca bilinenlere benzer nesnelerle sınırlandırıyor. Yeni kuasar öncekilerin hepsinden daha parlaksa, program onu yanlışlıkla yakındaki bir yıldızla karıştırabilir.
Otomatik bir sistem tarafından işlenen Avrupa Uzay Ajansı’nın Gaia uydusundan alınan veriler de J0529-4351’i bir kuasar olarak tanımadı ve onu bir yıldız zannetti. Daha geçen yıl gökbilimciler, Avustralya’daki 2,3 metrelik ANU teleskopundan yapılan gözlemleri kullanarak bunun uzak bir kuasar olduğunu belirlediler.
Ancak bunun en parlak kuasar olduğunu doğrulamak için daha büyük bir teleskopa ve daha hassas ölçümlere ihtiyaç vardı. Avrupa Güney Gözlemevi’nin Şili’deki Atacama Çölü’ndeki VLT’sindeki X-shooter spektrografı, bilim insanlarına nihai verileri sağladı.
Şimdiye kadar gözlemlenen en hızlı büyüyen kara delik, Avrupa Güney Gözlemevi’nin kara deliklerin kütlesini doğru bir şekilde ölçmek için tasarlanan VLT GRAVITY+ girişimölçerinin hedefi olacak. Ayrıca Şili’nin Atacama Çölü’ne inşa edilecek 39 metrelik ELT teleskopu, bu tür olağandışı nesnelerin tanımlanmasını ve daha ileri düzeyde incelenmesini daha da erişilebilir hale getirecek.
