Mars’ta rüzgarla şekillendirilmiş özellik, kapsamlı bir toz fabrikasıdır

ESA’nın Mars Express’inden alınan bu görüntü, Mars’taki muhtemelen en büyük tek toz kaynağının bir kısmını gösteriyor: Medusae Fossae Formasyonu veya MFF olarak bilinen rüzgarla şekillendirilmiş bir özellik.

MFF yalnızca gerçek bir toz fabrikası değil, aynı zamanda dikkate değer ölçüde kapsamlıdır – gezegendeki en büyük tortul tortudur ve kesintili bir şekilde 5.000 km’den fazla uzanır ve yaklaşık Hindistan büyüklüğünde bir alanı kaplar. Adını, gözünün içine bakanları taşa çevirebilen Yunan mitolojik Gorgon Medusa’dan almıştır, ‘fossae’ eki Latincede siperler veya oyuklar anlamına gelir.

Formasyon, Mars’ın güney yaylaları ile kuzey ovaları (mars ikiliği olarak bilinir) arasındaki sınır boyunca bulunur ve gezegenin en belirgin iki volkanik bölgesi (Tharsis ve Elysium) arasında yer alır. Aynı zamanda, kenarları çerçevenin sağ alt kısmından (kuzeydoğu) uzanan hafif yükseklikte görülebilen Eumenides Dorsum sıradağlarını da içerir.

Yükseltideki bu değişiklik, özellikle bu Mars yüzeyi diliminin beraberindeki topografik haritasında açıkça görülebilir.

kolayca aşınır

Birçok farklı yüzey özelliği, rüzgar tarafından kolayca aşınır gibi görünen MFF’yi oluşturur. Çerçevenin sol üst tarafında (güneybatı) görüldüğü gibi yüzeyi dönüşümlü olarak pürüzsüz ve hafif dalgalı görünmektedir, merkezde ve sol altta (güneydoğu) görüldüğü gibi yardangs olarak bilinen kilometre uzunluğundaki sırtlar ve oluklar halinde rüzgarla şekillendirilmiştir. ve sağ altta (kuzeydoğu) görülebilen küçük, hilal şeklinde girintilerle oyulmuş.

Rüzgar, Kızıl Gezegende olduğu kadar burada da Dünya’da güçlü bir heykeltıraştır. Mars Express, Mars’ta Nili Fossae, Arabia Terra, Syrtis Major, güney kum tepeleri ve Schiaparelli krateri gibi rüzgarla önemli ölçüde şekillendirilmiş birkaç başka manzarayı da gözetledi.

Aslında, bu bölge muhtemelen rüzgarın Mars’ın yüzeyindeki malzemeyi hareket ettirmesinin bir sonucu olarak oluşmuştur. MFF’nin, yakındaki Tharsis bölgesindeki yanardağlar tarafından salınan ve Güneş Sistemi’ndeki en büyük yanardağ olan Olympus Mons da dahil olmak üzere, ya hava yoluyla ya da hızlı hareket eden ‘piroklastik’ lav akıntıları yoluyla biriken külden oluştuğu düşünülüyor. gaz ve kayalık enkaz.

Girdaplar ve patlamalar

Bahsedilen hilal şeklindeki çöküntüler aynı zamanda Mars rüzgarlarının eseridir. Patlamalar olarak bilinen bu daire veya çukur şeklindeki oyuklar, görünüşe göre rüzgar erozyonu ile kuma oyulmuştur. Bir patlama oluşturmak için kum yüklü rüzgar, bir engele, örneğin bir kaya veya daha dirençli tortu parçası gibi gömülü bir nesneye çarpana kadar pürüzsüz yüzeyi kamçılar ve aşındırır. Rüzgar daha sonra nesnenin etrafında ve altında zorlanır, bir girdap yaratır, nihayet yukarı doğru gitmeden önce onunla birlikte kumu da kaldırır.

Rüzgar erozyonu, MFF üzerinde etkili olan erozyonel süreçlerin en son aşaması olduğu düşünülmektedir. Bu, oluşumun yüzeyinde görülen genel krater eksikliği ile kanıtlanmıştır; rüzgar erozyonu sadece uzun zaman önce meydana gelmiş olsaydı, rüzgarla şekillendirilmiş arazinin üzerinde daha yeni kraterler görmeyi beklerdik. Genel olarak, burada yalnızca birkaç kraterin görülebilmesi, daha sonra tozla kaplanmış ve örtülmüş olan daha eski kayaların yanında oturan gerçeği, bölgenin yüzeyinin genç olduğunu ima ediyor.

Mars’ın yüzey özelliklerini ve jeolojisini keşfetmek, Mars Express’in temel amacıdır. 2003 yılında fırlatılan uzay aracı, yaklaşık yirmi yıldır Kızıl Gezegen’in yörüngesinde dönüyor; 2016’da gelen ESA-Roscosmos ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO), ExoMars Rosalind Franklin gezgini ve beraberindeki yüzey bilimi platformunun 2022’de piyasaya sürülmesi planlanıyor. Mars’ı ve ilgi çekici manzaralarını daha iyi anlamak için çalışıyor.