Gökbilimciler, genç yıldız TOI-1136’nın etrafında dönen, altı genç dış gezegenden ve muhtemelen yedincisinden oluşan benzersiz bir gezegen sistemi keşfettiler. Bu keşif, yalnızca genç yıldızların etrafındaki gezegenlerin oluşumu ve gelişiminin anlaşılmasına yardımcı olmakla kalmıyor, aynı zamanda yaklaşık 4 milyar yıl önceki ilk aşamalarındaki güneş sistemimizin bir benzerini de temsil ediyor olabilir.
TOI-1136, Samanyolu’nda, Dünya’dan yaklaşık 270 ışıkyılı uzaklıkta bulunan yakındaki bir cüce yıldızdır. Bilim adamları, nadir olması nedeniyle bu gezegen sistemine hayran kalıyor; çok az sistemde bu kadar çok sayıda gezegen var. Boyut olarak Güneş Sistemimizle kabaca karşılaştırılabilir düzeydedir ve aynı zamanda benzer konfigürasyonlardaki güneş sistemleri hakkında keşifler yapılmasına olanak tanıyan çeşitliliğe ve benzerliğe sahiptir.
Bu gezegen sisteminin orijinal keşfi, 2019 yılında NASA’nın TESS uzay teleskopu kullanılarak başladı. Ancak daha ayrıntılı bilgi elde etmek için gökbilimciler, gezegenlerin kütlesini, yörüngelerinin şeklini ve atmosferlerinin özelliklerini belirlemek amacıyla Dünya merkezli çeşitli teleskoplarla uzun vadeli gözlemler gerçekleştirdiler.
TOI-1136 sistemindeki TOI-1136 b’den TOI-1136 g’ye kadar olan gezegenler Neptün altı olarak sınıflandırılır. Halihazırda doğrulanan altı gezegenden en küçüğü Dünya’nın iki katı büyüklüğündeyken, bu sistemde keşfedilen diğer gezegenler, buz devleri Uranüs ve Neptün’e benzer şekilde Dünya’nın dört katı büyüklüğündedir.
TOI-1136 sistemindeki tüm gezegenler yıldızlarına o kadar yakın yörüngede dönüyor ki, tam bir devrim 88 Dünya gününden daha az sürüyor. Güneş’e en yakın gezegen olan Merkür’ün yörünge süresi de 88 gündür. Bu gezegenleri incelemek, hepsinin yıldızlarına Merkür’ün Güneş’e olduğundan daha yakın olduğunu hayal etmemizi sağlar.
TOI-1136 sistemindeki dış gezegenler, Güneş Sistemimizdekilerden farklı, benzersiz bir sınıftır. Bununla birlikte, diğer gezegen sistemleri incelendikçe, giderek daha fazla bilim insanı bu gezegen sınıfının galakside en yaygın olanı olabileceğini ve kozmosu anlamada yeni ufuklar açabileceğini düşünme eğiliminde oluyor.
Ancak TOI-1136 ile ilgili en ilginç şey gezegenlerin ve yıldızların yaşıdır. Sadece 700 milyon yıl onları kozmik standartlara göre nispeten genç kılıyor. Yaklaşık 4,5 milyar yaşında olan güneş sistemiyle karşılaştırıldığında bu sistem oldukça genç görünmektedir. Bu, gezegenleri oluşumlarından hemen sonra incelemek için eşsiz bir fırsat yaratır ve kendi Güneş Sistemimizin ortaya çıkmasının ön koşulları da dahil olmak üzere, gezegen sistemlerinin ortaya çıkışı ve gelişimi sürecini daha derinlemesine incelememize olanak tanır.
Ayrıca TOI-1136 gibi genç yıldızlar hiperaktiviteleri nedeniyle özel ilgi gerektiriyor. Genç yıldızlarla ilişkili güçlü manyetizma ve yoğun güneş lekeleri ve parlamalar nedeniyle bu gözlemler astronomi camiasının özellikle ilgisini çekmektedir.
Genç yıldızların yaydığı radyasyonun, onların etrafında dönen gezegenlerin oluşumu ve evrimi üzerinde büyük etkisi vardır. Genç yıldızların bu aktivitesi, gezegenler için özel koşullar yaratır, onların atmosferik özelliklerini etkiler ve zamanla değişir.
“Genç yıldızlar sürekli olarak “heyecanlılıklarını” gösteriyorlar, çocuklar gibi çok aktifler. Bu da doğru ölçüm yapmayı zorlaştırır. Bununla birlikte, bu tür ölçümler sadece gezegenlerdeki değişiklikleri karşılaştırmamıza izin vermekle kalmıyor, aynı zamanda bu gezegenlerin atmosferlerinin yıldızlarından farklı uzaklıklarda nasıl geliştiğini de incelememize olanak tanıyor ki bu da bu tür çalışmaların en önemli yönlerinden biri” dedi ekip lideri Stephen Kane. ve Kaliforniya Üniversitesi’nde gezegen astrofiziği profesörü.
TOI-1136 sisteminin özel yönlerinden biri de içindeki gezegenlerin tamamının yaklaşık olarak aynı yaşta olması ve birbirine çok yakın konumlanmış olmasıdır. Bu, bu sistemi araştırma için olağanüstü kılmaktadır.
Kaliforniya’daki Lick Gözlemevi’ndeki Otomatik Gezegen Bulucu teleskopu ve Hawaii’deki Mauna Kea’daki Keck Gözlemevi’ndeki Yüksek Çözünürlüklü Echelle Spektrometresi sayesinde araştırmacılar gezegensel yalpalamaları tespit edebildiler. Bu dalgalanmaların bilgisayar modelleri ve gezegen geçişlerine ilişkin veriler kullanılarak analiz edilmesi, gezegenlerin kütlelerinin yüksek doğrulukla belirlenmesine olanak sağladı.
Çalışmanın başyazarı ve Kaliforniya Üniversitesi’nden doktora öğrencisi, “Çok fazla deneme yanılma vardı, ancak bugüne kadarki en karmaşık dış gezegen sistemleri modellerinden birini yaratarak elde ettiğimiz sonuçlardan memnunuz” dedi. , Irvine.
Güneş sistemimizde yaşam, oluşumundan yaklaşık 600 milyon yıl sonra, Archean adı verilen bir dönemde ortaya çıktı. Gökbilimciler, gelişimlerinin ilk aşamalarında TOI-1136 sisteminin dış gezegenlerini düşünüyorlar. Ancak ana yıldızlarına olan yakınlıkları nedeniyle bu gezegenlerin yaşamı destekleyebilmesi pek mümkün görünmüyor. Yıldızın yoğun radyasyonu muhtemelen atmosferi yok ediyor ve bildiğimiz yaşamın gelişmesinin anahtarı olan sıvı suyu buharlaştırıyor.
“Sistemimizin Evrende benzersiz olduğu sonucuna giderek daha fazla varıyorum. Kane, “Bizimki dışındaki sistemlerin keşfi, güneş sistemimizin diğer yıldızların etrafındaki gezegen sistemlerinin oluşumu genel bağlamına nasıl uyduğunu daha iyi anlamamızı sağlıyor” dedi.
Ekip daha sonra yedinci bir gezegenin varlığını doğrulamayı ve gezegenlerin atmosferlerinin bileşimini belirlemeyi umarak TOI-1136 sistemini incelemeye devam etmeyi planlıyor. James Webb Uzay Teleskobu ile bu başarılabilir.
