Araştırmacılar, Güneş’in manyetik alanı ile güneş lekesi döngüleri arasında bir korelasyon tespit ederek mevcut güneş döngüsünün zirvesinin yakında olacağını tahmin ediyor. Uzayda hava tahmini için gerekli olan bu keşif, güneş dinamiklerinin anlaşılmasında önemli bir ilerlemeye işaret ediyor.
IISER Kalküta’nın Hindistan Uzay Bilimleri Mükemmeliyet Merkezi’ndeki araştırmacılar, Güneş’in manyetik alanı ile güneş lekesi döngüsü arasında yeni bir bağlantı ortaya çıkardılar. Bu bulgu, güneş aktivitesindeki zirvenin tahmin edilmesine olanak sağlayabilir. Araştırmalarına göre, şu anda devam eden güneş döngüsünün 25. zirvesinin yakın zamanda, muhtemelen önümüzdeki yıl içinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bulguları dergide yayınlandı Kraliyet Astronomi Topluluğunun Aylık Bildirimleri: Mektuplar.
Yıldızımız Güneş, sıcak iyonize gazdan oluşur. plazma. Büyük plazma akışları ve konveksiyon, Güneş’in içinde yüzeyde karanlık noktalar olarak ortaya çıkan manyetik alanlar oluşturmak için bir araya gelir. Bu güneş lekeleri Dünya’nın büyüklüğüyle karşılaştırılabilir ve Dünya’nın manyetik alanından yaklaşık 10.000 kat daha güçlü olan yoğun manyetizma merkezleridir.
Bazen güneş lekesi manyetik alanları şiddetli olaylarla bozulur ve bu da patlamalar veya koronal kütle püskürmeleri gibi güneş manyetik fırtınalarının doğmasına neden olur. Bu fırtınalar yüksek enerjili radyasyon yayar ve büyük miktarda mıknatıslanmış plazmayı dış uzaya fırlatır. Bu fırtınaların en şiddetlisi, Dünya’ya yönlendirildiğinde yörüngedeki uydulara, elektrik şebekelerine ve telekomünikasyona ciddi zararlar verebilir.
Güneş Lekesi Döngüsü ve Tarihsel Gözlemler
1600’lü yılların başlarından başlayarak yüzyıllar süren gözlemler, Güneş’te gözlenen güneş lekelerinin sayısının dönemsel olarak değiştiğini göstermektedir. Yaklaşık her 11 yılda bir, gezegensel uzay ortamlarında veya uzay havasında en şiddetli tedirginliklerin beklendiği zamanlarda, güneş aktivitesinin noktalarının sayısı ve yoğunluğu zirveye ulaşıyor. Ancak bu zirvenin ne zaman gerçekleşeceğini tahmin etmek hâlâ zorlu.
Çevreleriyle karşılaştırıldığında karanlık görünen, birden fazla güneş lekesi içeren güneş diskinin Güneş Dinamikleri Gözlemevi misyonundan alınan görüntüsü. Kredi bilgileri: HMI/SDO/NASA
Güneş döngüsü, Güneş’in içindeki plazma akışlarından elde edilen enerjiyle çalıştırılan bir dinamo mekanizması tarafından üretilir. Bu dinamo mekanizmasının, Güneş’in manyetik alanının iki ana bileşenini içerdiği anlaşılmaktadır; biri güneş lekelerinin döngüsünde kendini gösterir, diğeri ise Güneş’in büyük ölçekli dipol alanının geri dönüşümünde kendini gösterir; ikincisi Dünya’nın manyetik alanına çok benzer; Güneş’in bir kutbundan diğerine uzanır. Güneş lekelerinin döngüsüyle birlikte Güneş’in dipol alanının da güçlenip zayıfladığı, kuzey ve güney manyetik kutuplarının da her 11 yılda bir yer değiştirdiği gözlemleniyor.
Waldmeier Etkisi ve Yeni Keşifler
1935’te İsviçreli gökbilimci Max Waldmeier, bir güneş lekesi döngüsünün yükseliş hızı ne kadar hızlıysa, gücünün de o kadar güçlü olduğunu, dolayısıyla daha güçlü döngülerin zirve yoğunluğuna ulaşmasının daha az zaman aldığını keşfetti. Bu ilişki, erken yükselme evresine ilişkin gözlemlere dayanarak bir güneş lekesi döngüsünün gücünü tahmin etmek için sıklıkla kullanılmıştır.
Royal Astronomical Society Letters’ın Aylık Bildirimleri’nde yer alan bir araştırma makalesinde, IISER Kolkata’dan Priyansh Jaswal, Chitradeep Saha ve Dibyendu Nandy, yeni bir ilişkinin, yani Güneş’in dipol manyetik alanındaki azalma oranının da keşfedildiğini bildirdi. devam eden güneş lekesi döngüsünün artış hızıyla ilgilidir.
Dünyanın dört bir yanındaki çok sayıda yer tabanlı güneş gözlemevinin onlarca yıllık veri arşivlerinden yararlanan bu keşif, Waldmeier etkisini tamamlıyor, Güneş’in iki ana manyetik alan bileşenini birbirine bağlıyor ve güneş lekelerinin evriminin Güneş’in işleyişinin ayrılmaz bir parçası olduğu teorisini destekliyor. Güneş dinamosu sürecinin yalnızca bir belirtisi olmaktan ziyade.
Bilim adamları, devam eden döngünün ne zaman zirveye ulaşacağını tahmin etmek için Güneş’in dipol manyetik alanının azalma hızına ilişkin gözlemlerin güneş lekesi gözlemleriyle nasıl yararlı bir şekilde birleştirilebileceğini gösteriyor. Analizleri, maksimum güneş döngüsü 25’in büyük olasılıkla 2024’ün başlarında gerçekleşeceğini ve tahmindeki belirsizliğin Eylül 2024’e kadar değişeceğini gösteriyor.
Bu keşifle birlikte, güneş döngülerinin zirvesinin zamanlamasını tahmin etmek için yeni bir pencere açılıyor – en yoğun aktivitenin ve en sık uzay havası bozukluklarının beklendiği zaman.
Referans: Priyansh Jaswal, Chitradeep Saha ve Dibyendu Nandy, “Güneş’in manyetik dipolünün bozulma hızı ile aşağıdaki güneş lekesi döngüsünün büyüme hızı arasındaki ilişkinin keşfi: güneş döngüsü tahmini için yeni bir öncü”, 28 Kasım 2023, Kraliyet Astronomi Topluluğunun Aylık Bildirimleri: Mektuplar.
DOI: 10.1093/mnrasl/slad122
