Yirmi Beşinci Saat, hikayesi İkinci Dünya Savaşı sırasında Romanya’da geçen, kısmen otobiyografik bir romandır. Ancak bu romanın ne kadar ileri görüşlü olduğunu size açıklamadan önce yazarına odaklanmalıyız. Bu kitabı onsuz tam olarak anlayamazsınız.
Tarihsel paradoks
Virgil Gheorghiu, kuzey Romanya’da doğmuş bir Rumen yazardır. Başlangıçta, ailesindeki diğer erkekler gibi onun da dini işlevi vardı. Gerçekten de Ortodoks rahipler evlenebilir ve bir aile kurabilirler ve hatta kurmalıdırlar. Bunun gibi Vikipedi biyografisi parasızlıktan dolayı ilahiyat fakültesinden vazgeçtiğini söylüyor. Ve kendi zamanının ve Romanya’nın pek çok insanı gibi o da Yahudi aleyhtarı.
Bu durumda neden bir Yahudi ile evlendin? O dönemde Romanya’nın paradoksu da buydu: “Biri” Yahudi aleyhtarı olabilir ve Yahudilerle arkadaşlıkları veya romantik bağları olabilir. Zamanın birçok insanının zihninde bu uyumsuz değildi. Yahudi yabancıydı, dolandırıcıydı, hırsızdı, kalpazandı ama komşu değildi. Bunu bu şekilde okumak korkunç görünebilir, özellikle de mevcut bağlamda, ancak Tarihi tahrif etmemeliyiz. Özellikle Romanya, özellikle de ardından gelen diktatörlük nedeniyle tarihini henüz sindirememiş. Fransızlar yakın tarihleri üzerinde çalışabildikleri için ne kadar şanslı olduklarının farkında değiller.
Zaten kokuşmuş bir bağlama, önemli bir unsuru eklememiz gerekiyor: General Antonescu 1940’ta iktidara geldi. Zaten Nazi Almanyası’nın ırkçı tezlerini destekleyen bir kişi olan Molotov-Ribbentrop paktı bozulunca, Nazi Almanyası’na yardım etmeye karar verdi. Üçüncü reich. Romanya, Nazi Almanyası ile aktif ve barışçıl bir şekilde işbirliği yaptı. Öte yandan sıradan insanlar için Naziler Sovyetlerden daha iyiydi. Hikayenin geri kalanını biliyoruz.
Virgil Gheorghiu nihayet eşiyle birlikte Fransa’ya sığındı ve 1992’de orada öldü. Yirmi beşinci saatte o, on yılını toplama kamplarında geçiren kahraman Iohann Moritz değil, lirik uçuşları olan entelektüel Traian Koruga’ydı. Savaşın dehşeti öldürecek.
Vatandaş ve teknik köle
Bu kitabın Şifresi Çözülmüş Zapping’indeki bir kroniği haklı çıkaran şey, kesinlikle Traian’ın lirik uçuşlarıdır. Romanın başında babasını ziyaret eder ve babası ona bir sonraki eserinin temasını sorar. Ona İnsan için en büyük tehlikenin teknik köle olduğunu açıklıyor. Aşağıda, hem akıllı telefon, hem kişisel bilgisayar, yapay zeka, robot bilimi vb. olmak üzere mevcut BT’mize her açıdan karşılık gelen teknik kölenin ne olduğunun bir açıklaması yer almaktadır. Traian bunu bir tehlike olarak görüyorsa, bunun nedeni “insanoğlunun teknik kölelerin papağanı haline gelmesidir”.
1967’de basılan karton kapaklı baskıda, bu pasaj 48. sayfada yer alıyor ve yazarın konuyla ilgisi karşısında hayrete düşmemek elde değil. Kitapta Traian’ın teknik köleden ve onun insanla ilişkisinden bahsettiği başka pasajlar da var. Gerçek anlamda teknik kölenin papağanları haline geldik. Sonuçta bir sosyal ağda ilginç bir şey gördüğümüzde ne yaparız? Tekrarlıyoruz.
Traian ayrıca teknik köleye olan bağımlılığımızı, tüm özerkliğimizi ve neredeyse tüm bilincimizi kaybetme noktasına kadar açıklıyor. BT araçları yalnızca mesleki konularda değil, günlük hayatımızın bir parçası haline geldiğinden, burada da onun yanıldığını kanıtlamak zor. Kaçımız fiziksel aktivite veya sağlık takipçileri gibi bağlantılı nesneleri kullanıyoruz? Telefonlarımıza koşmaya başlamamız, ilaçlarımızı almamız veya başka bir şey için hatırlatıcılar programlamak mı? Kendi günlük programınızı hazırlayın ve kendinize kontrolün kimin elinde olduğunu sorun: makine mi yoksa siz mi?
Açıkçası, bu satırlar bugün yazılsaydı devrim niteliğinde hiçbir şey olmazdı. Ancak bunların hepsi 1949’da, bilgisayarların başlangıç aşamasında olduğu bir dönemde yazılmıştı. Yazar – Virgil Gheorghiu – muhtemelen bilgisayarla ilgili ilk akademik ve askeri çalışmalara aşina değildi. Belki de Asimov’un Amerikan dergilerinde yayınlanan ilk kısa öykülerini okumuştu. Ancak yirmi beşinci saatten sonra yazıldığı için ikincisinin önemli eserlerinden ilham almış olamaz.
Saçmalığın makinesi
Okuyucunun yanılmasına izin vermeyin: Yirmi Beşinci Saat bir bilim kurgu eseri ya da felsefi bir roman değildir. Ancak Traian’ın teolojiyle ilintili felsefi gelişmeleri olduğunu da belirtelim. Bu tür bir kesi, Doğu ülkelerinin literatüründe oldukça tipiktir. Her zaman bir karakterin çok büyük lirik fantezi uçuşlarına sahip olacağı bir an vardır, bu uygun olmasa bile. Bu pasajları atladığınız için kimse sizi suçlamayacak.
Temel olarak hikaye, idari saçmalığın ve insan aptallığının bir örneğidir. Iohann Moritz, karısına karşı planları olan köyünün polisi tarafından Yahudi olmakla suçlandığı için kendini bir toplama kampında bulur. Kampa vardığında Yahudi olmadığını açıklamaya çalışır. Daha sonra kamptan kampa yüksek rütbeli bir SS subayı tarafından “fark edilir” ve bu subay onu asker yapar. Savaşın sonu gelir ve kendisinin, ne Yahudi ne de SS olarak neden kendisini bir Amerikan askerinin önünde düşman olarak sınıflandırıldığını açıklamaya çalışması gerekir.
Açıklamada Almanlar nispeten uzak tutulup neredeyse hümanist olarak tasvir edilirken, Sovyetler ise kasap, haydut, aptal ve şiddet yanlısı olarak tanımlanıyor. Temel olarak bunlar böyleydi. Bu yazarın bir uydurması değil: İkinci Dünya Savaşı kayıtları, Sovyet askerlerinin savaşın sonunda sivil halkı, özellikle de kadınları terörize ettiğini ve şehit ettiğini gösteriyor.
Ve eğer Doğu ülkelerinde ve Baltık Devletlerinde, Ukrayna’daki ikinci savaştan önce neden hala Rusya’ya ihtiyatla bakan insanlar olduğunu merak ediyorsanız, cevabı bu kitapta var: Rusya hiçbir zaman af istemedi. Son yüz yıldır gerçekleştirdiği çeşitli katliamlarda sorumluluğunu asla kabul etmeyen bir ülke ile barışçıl ve eşit ilişkiler kurmayı nasıl istersiniz?
Yirmi beşinci saati kapatırken muhtemelen büyük bir yorgunluğa kapılacaksınız. Derin bir umutsuzluk ve korkunç bir israf duygusundan. Ancak bu köşenin başında belirtilenleri aklınızda tutarak bu kitabı okumalısınız. Roman da olsa 2. Dünya Savaşı tarihinin bir kısmını anlayacaksınız.
