AnahtarFilistin halkının 1948’den günümüze kadar diasporasını temsil etmek için kullandığı tarihi bir sembol olan Rakan Mayasi’nin 29. Medfilm Festivali’nde gösterilen kısa filmine verdiği isim. Ortadoğu sinemasının kutlamaları 19 Kasım Pazar günü Roma’da sona erdi.
Mayasi’nin Anwar Hamed’in bir kısa öyküsünden uyarlanan draması, haneye tecavüz türünün farklı bir versiyonuyla izleyiciye yavaş yavaş kilitteki bir anahtarın sesi olarak kendini gösteren gizemli ve rahatsız edici bir sesle eziyet çeken İsrailli bir aileyi konu alıyor. Sanki dışarıda evin anahtarı olan biri geri dönmeye çalışıyor. Bu, özellikle diasporada yaşayan yedi milyondan fazla Filistinli arasında yer alan yönetmen Mayasi gibi kişiler için açık bir siyasi metafor.
Mayasi konuştu Hollywood Muhabiri Roma hakkında Anahtar ve Hamas’ın 7 Ekim saldırıları ve Gazze’de devam eden savaş sonrasında Filistin sinemasının rolü.
İçinde AnahtarYönetmen olarak bakış açınız Filistinli ama karakterler İsrailli. Bu bakış açısı seçimi nereden geldi?
Sese tepki veren karakterler İsraillidir ancak asıl kahraman görünmez. Ve kapının arkasındaki ses, kilitteki anahtarın sesi: Filistinlilerin evlerine dönme hakkı. Hikayenin bu yönünden çok ilham aldım çünkü unsurları ses ve görüntüyle oynamanın bir yolu.
Kısa filminiz Anwar Hamed’in aynı isimli kısa öyküsünden uyarlanıyor. Bu konuya sizi çeken ne oldu?
Bu hikayeyle karşılaştığımda zaten bir bilim kurgu kısa filmi üzerinde çalışıyordum ve büyülenmiştim. Fantazi-gerilim türü, İsrailli karakterlere Filistinlilerin bakış açısı, ekran dışı sesin anlatının itici dinamiği olması, tüm olay örgüsünün inceliği ve hepsinden önemlisi ana mesaj dahil pek çok şey dikkatimi çekti. . Filistinlilerin evlerine, topraklarına dönme hakları yeni ve yaratıcı bir şekilde anlatılıyor. Tüm bu unsurlar beni, metnini uyarlamak için derhal Anwar Hamed ile iletişime geçmeye ikna etti. Cesur bir kısa filme dönüştürmek istediğim cesur bir hikaye.
Kısa filmde şiddet ima ediliyor ama gösterilmiyor, en fazla silah seslerinde duyuluyor. Bunu inşa ederken estetik referanslarınız nelerdi?
Orijinal hikayede vardı. İsrail toplumunda silahlar oldukça yaygın, dolayısıyla bu şaşırtıcı bir unsur değil. Hikâyedeki ve filmdeki şiddet, dramatik gerilimin artırılması ihtiyacına uygun olarak yavaş yavaş inşa ediliyor.
Hesaba katıldığında Anahtar Korkunun bir alt türüne, genellikle politik temalarla bağlantılı olan haneye tecavüze ait olduğundan, filmin estetiği, mesajının doğası tarafından mı yönlendiriliyordu?
Ben ve diasporadaki diğer yedi milyon Filistinli için İsrail topraklarımıza dönmemize izin vermiyor. Dönüşümüze dair derin bir korku var gibi görünüyor. Yani buna haneye tecavüz değil, asıl sakinlerin geri dönüşü derim. Anahtarı kilide sokma, onu çevirme ve bir geçit açmaya çalışma fikri bir geri dönüş eylemidir, bir istila değil. Eve dönüşte şiddet yoktur. Tam tersine yerleşimcilerin bilincini istila etmenin bir yoludur. Anahtarın zaten tarihi bir Filistin sembolü, 1948’den bu yana sahip çıktığımız bir hakkın sembolü olduğunu unutmayalım.
İsrailli aile, uyumaya çalışmak ve anahtarın sesini görmezden gelmek için sakinleştirici alıyor. Bu başka bir güçlü metafor.
Filmin ana temalarından biri unutmak. İsrail toplumunun Filistinlilerin çektiği acılara ve haklarına dair hiçbir anısı yok. Bu aynı zamanda olay örgüsü olarak da anlaşılmaktadır. Anahtar ortaya çıkıyor. Bu fikri güçlendirmek için sakinleştiriciler eklenirken, gecenin sesi bilinçsiz vicdanı parçalayacak şekilde gelir.
Filistinli bir yönetmen olarak, deneyiminizi nasıl ifade edebileceğiniz konusunda 7 Ekim’den bu yana herhangi bir şeyin değiştiğini düşünüyor musunuz?
Artık öncelik ateşkestir. Ben ve tanıdığım tüm Filistinliler, 7 Ekim’den bu yana olup bitenlere duygusal ve zihinsel olarak o kadar dalmış durumdayız ki, üzerinde düşünme şansım olmadı. Elbette uzun süredir ana akım medyada Filistin’in sesine yer verilmiyor. Ve bağımsız alanlarda, sanatsal platformlarda, festivallerde bile bu sesin susturulmasından, sansürlenmesinden ya da kamusal ve kurumsal bağlamlarda söz hakkının elinden alınmasından korkuyoruz. Umarım bu olmaz. Öte yandan farkındalığın arttığı görülüyor. Giderek daha fazla insan Filistin davasıyla ilgileniyor, haklarımızı desteklemekle ilgileniyor.
Bugün Filistin’in ve Filistinlilerin hikâyesinin anlatılmasında sinemanın rolü nedir sizce?
Sinema güçlüdür. Daha güçlü ve daha eksiksiz bir görsel-işitsel deneyim sunması nedeniyle pek çok sanatın ötesine geçer. Filmler uzun ömürlü olmak için yapılır ve sinema, şimdiki zamanımızı gelecek için kaydetme yeteneğine sahiptir. Biz Filistinliler bu anlamda bir istisna değiliz. Sinema televizyonda haber konusu olmadığı için dünyaya sesimizi veren çok önemli Filistin filmleri var. Çok daha metafizikseldir ve kesinlikle daha yaratıcı ve duygusal etkiye sahiptir.
