NASA’nın Şafak misyonunun en heyecan verici keşiflerinden biri: Mars ve Jüpiter arasındaki asteroit kuşağındaki en büyük nesne olan Ceres, karmaşık organik bileşikler içeriyor. Ceres’teki su buzunun varlığında karbon ve hidrojenden oluşan bu moleküllerin keşfi, bu cüce gezegende yaşamla ilişkili ana bileşenlerin var olma olasılığını akla getiriyor.
Ceres’teki organik maddenin kökeni sorusu, 2017’deki keşfinden bu yana aktif olarak araştırılıyor. Bazı çalışmalar, organik moleküllerin Ceres’e bir kuyruklu yıldız veya organik açıdan zengin başka bir nesnenin çarpmasıyla getirildiğini öne sürüyor. Diğerleri ise mevcut malzemelerin tuzlu suyun etkisi altında dönüşmesi sonucu doğrudan cüce gezegende molekül oluşma olasılığına işaret ediyor. Her halükarda Ceres’teki organik madde birçok çarpışmanın etkisine maruz kalıyor ve yüzeyinde izler bırakıyor.
Yeni çalışma, bilim adamlarının diğer asteroitlerle çarpışmaların Ceres üzerindeki organik moleküller üzerindeki etkisine ilişkin anlayışlarını genişletmelerine ve bunların kökenleri ve cüce gezegenin yaşamı destekleme yeteneği hakkında değerli bilgiler getirmelerine olanak tanıyor.
“İlk defa büyük bir kraterin yakınında organik madde bulduk ve bu bize, etkilerin bu organik bileşikleri nasıl etkilediğine dair fikir verdi. Johns Hopkins Uygulamalı Fizik Laboratuvarı’nda gezegen bilimcisi olan baş araştırmacı Terik Daly, “Organiklerin düşündüğümüzden daha yaygın olabileceğini bulduk ve bu bileşikler Ceres gibi koşullara dayanıklı görünüyor” dedi.
Dawn misyonundan elde edilen verilere dayanarak Daly, Ceres’in diğer asteroitlerle çarpışma sonucu oluşan farklı boyutlarda kraterlerle kaplı olduğunu fark etti. Ancak şu soru hâlâ ortadaydı: Bu olayların alifatik bileşikleri tam olarak nasıl etkilediği ve Ceres ile milyarlarca yıl boyunca tekrarlanan çarpışmalardan sonra organik moleküllerin özelliklerinin nasıl değiştiği.
Daly, “Eksik olduğumuz şey, Dawn uzay aracının bu bileşikleri tespit etmek için kullandığı analitik yöntemin aynısını kullanan, özellikle Ceres’te bulduğumuz organik madde türlerini inceleyen bir çalışmaydı” diye ekliyor. Bu, deneysel verilerle uzaydan gelen verileri doğrudan karşılaştırmayı mümkün kılar.
Daly ve meslektaşları, Ceres’e özgü darbe koşullarını simüle eden, çarpma hızları 2 ila 6 km/s arasında değişen ve çarpma açıları 15 ila 90 derece arasında değişen bir dizi deney gerçekleştirdi. Ekip ayrıca iki farklı cihazdan (kamera ve Dawn spektrometresi) verileri birleştirerek yeni bir analiz gerçekleştirdi ve ardından spektrometreden toplanan verilerin kameranın daha yüksek uzaysal çözünürlüğüne göre tahmin edilmesine olanak tanıyan bir algoritma kullandı. Sonuçlar, organiklerin daha önce mümkün olandan daha ayrıntılı olarak incelenmesini mümkün kıldı.
“Dawn’ın kamerasından ve spektrometresinden gelen verilere ayrı ayrı baktık, ancak şimdiye kadar hiç kimse, verileri bir cihazdan diğerine tahmin etmek için kullandığımız yaklaşımı kullanmadı, bu da Ceres’teki organikleri daha kapsamlı bir şekilde keşfetmemize ve bunların kökenlerini anlamamıza olanak sağladı.” Sunshine çalışmasının ortak yazarı şunları söylüyor:
“Ceres’te önemli bir iç organik madde rezervuarı tespit edebildik. Bu açıdan bakıldığında, sonuçlar Ceres’in astrobiyolojik potansiyelini artırıyor” diye ekliyor ortak yazar Rizos.
Bilim insanları, Lucy adı verilen gelecekteki bir NASA misyonunun sonuçlarının, güneş sistemindeki organik madde hakkında daha fazla bilgi getireceğini umuyor. Ayrıca mevcut araştırmanın sonuçlarının, Jüpiter yakınındaki Lucy misyonu tarafından incelenecek asteroitlere nasıl uygulanacağını da düşünüyorlar.
Bu sonuçlar, halihazırda Ulusal Bilimler Akademisi’nin yüksek öncelikli görevler listesinde yer alan Ceres’e yapılacak misyon için beklentileri artırıyor.
