Hubble, ışıltılı küresel küme Terzan 12’yi görmek için tozu dağıtıyor

NASA/ESA Hubble Uzay Teleskobu’ndan alınan bu görüntünün karesini, ışıltılı küresel küme Terzan 12 (çok geniş, sıkı bir şekilde birbirine bağlı yıldız topluluğu) dolduruyor. Bu küresel kümenin Yay takımyıldızındaki Samanyolu galaksisinin derinliklerindeki konumu, Terzan 12’den yayılan yıldız ışığını emen ve değiştiren gaz ve tozla örtülü olduğu anlamına geliyor.

Bu yıldızlarla dolu yıldız sayımı, Dünya’dan yaklaşık 15.000 ışıkyılı uzaklıkta bulunan Terzan 12 gibi galaksimizin merkezine doğru konumlanan nispeten az sayıda küresel kümeyi sistematik olarak keşfetmeyi amaçlayan bir dizi gözlemden geliyor. Samanyolu galaksisinde küresel kümeler nadir değildir. Çoğunlukla dış halesinde olmak üzere yaklaşık 150 tanesi biliniyor ve Hubble, 1990’daki lansmanından bu yana çalışmalarında devrim yarattı. Bununla birlikte, yıldızlararası toz tarafından oldukça gizlenen Terzan 12 gibi kümelerin incelenmesi, ışığın kırmızılaşması nedeniyle karmaşıklaşıyor.

Yıldız ışığı yıldızlararası bir buluttan geçtiğinde toz parçacıkları tarafından emilebilir ve saçılabilir. Bu saçılmanın gücü ışığın dalga boyuna bağlıdır; daha kısa dalga boyları daha güçlü bir şekilde saçılır ve emilir. Bu, yıldızlardan gelen mavi dalga boylarındaki ışığın bir buluttan geçme ihtimalinin daha düşük olduğu ve arka plandaki yıldızların gerçekte olduklarından daha kırmızı görünmesine neden olduğu anlamına gelir.

Gökbilimciler, yıldız ışığının saçılması ve emilmesinin neden olduğu renk değişimini – uygun şekilde – kızıllaşma olarak adlandırıyor ve bu görüntüdeki canlı renk aralığının sorumlusu da bu. Göreceli olarak engellenmemiş yıldızlar beyaz ve mavi renkte parlak bir şekilde parlarken, sürünen gaz ve toz dalları Terzan 12’nin diğer büyük kısımlarını kaplayarak yıldızlara uğursuz bir kırmızı renk tonu veriyor. Kümeye doğru görüş hattımız boyunca ne kadar çok toz varsa, yıldızların ışığı da o kadar kırmızılaşır.

Benzer bir etki, Dünya’daki gün batımının muhteşem pembe tonlarından da sorumludur. Atmosfer tercihen daha kısa dalga boylarındaki ışığı dağıtır, bu nedenle gökyüzünün mavi görünmesini sağlar. Güneş gökyüzünde alçaldıkça, güneş ışığının atmosferin daha fazla kısmından geçmesi gerekir, bu da giderek daha fazla mavi ışığın dağılması ve güneş ışığının karakteristik olarak altın kırmızısı bir renk alması anlamına gelir.

Fotoğraftaki bazı yıldızların rengi yakın komşularına göre oldukça farklı görünüyor. En parlak kırmızı yıldızlar şişkin, yaşlanan devlerdir ve güneşimizden kat kat daha büyüktürler. Dünya ile küme arasında yer alırlar. Yalnızca birkaçı aslında kümenin üyesi olabilir. En parlak, sıcak, mavi yıldızlar da görüş hattı üzerinde yer alıyor ve yalnızca yaşlanan yıldızları içeren kümenin içinde değil.

Yıldızların kızarması genellikle gökbilimciler için sorun teşkil eder, ancak Terzan 12’nin bu gözleminin arkasındaki bilim adamları, yapılan yeni gözlemleri Hubble’ın Gelişmiş Araştırma ve Genişletme Kamerasının jilet keskinliğindeki görüşüyle ​​karşılaştırarak gaz ve tozun etkisini atlatmayı başardılar. Önceden mevcut görüntülere sahip Saha Kamerası 3. Gözlemleri, Samanyolu galaksisinin en içteki küresel kümelerindeki yaş ve bileşim arasındaki ilişkiye ışık tutacaktır; bu, gökbilimcilerin galaksimizin geri kalanına yayılmış kümelere ilişkin anlayışıyla karşılaştırılabilir.

Bu arada, Terzan kümeleri astronomik bir kimlik krizinden muzdariptir: aslında sadece 11 küme keşfedildi Türk-Ermeni gökbilimci Agop Terzan tarafından. Karışıklık, Terzan’ın 1971’de, 1968’de keşfettiği ve bildirdiği Terzan 5 kümesini yeniden keşfedip ona Terzan 11 adını verdiğinde yaptığı hatadan kaynaklanıyor. Terzan, hatasını düzeltmeye çalıştı ancak yarattığı kafa karışıklığı devam etti. O zamandan bu yana yapılan bilimsel çalışmalarda gökbilimciler sonunda Terzan 11’in olmadığı konusunda tuhaf bir görüşe varıyorlar.

Astronomik nesneleri kaybetmek ve sonra yeniden keşfetmek, kendi güneş sistemimizde bile şaşırtıcı derecede yaygındır. Asteroitler ve cüce gezegenler gibi küçük gezegenler sıklıkla tespit edilir ve daha sonra kaybolur çünkü yörüngeleri yalnızca bir avuç dolusu gözlemle belirlenemez.