NASA’nın MAVEN uzay aracı, kızıl gezegenin ultraviyole görüntüleriyle sersemletiyor

NASA’nın MAVEN (Mars Atmosferi ve Uçucu Evrim) görevi, komşu gezegenimizin güneş etrafındaki yörüngesi boyunca farklı noktalarda çekilmiş iki ultraviyole görüntüde Mars’ın çarpıcı görüntülerini elde etti.

Bilim adamları, gezegeni ultraviyole dalga boylarında görüntüleyerek Mars atmosferi hakkında fikir edinebilir ve yüzey özelliklerini dikkate değer şekillerde görüntüleyebilir.

MAVEN’in Görüntüleme Ultraviyole Spektrografı (IUVS) cihazı, Mars’ın bu küresel görüntülerini 2022 ve 2023’te, gezegen eliptik yörüngesinin zıt uçlarına yakınken elde etti.

IUVS cihazı, görünür spektrumun dışında, 110 ila 340 nanometre arasındaki dalga boylarını ölçer. Bu dalga boylarının insan gözü tarafından görülebilmesi ve daha kolay yorumlanabilmesi için görüntüler, kırmızı, yeşil ve mavi olarak temsil edilen üç ultraviyole dalga boyu aralığının değişen parlaklık seviyeleriyle işlenir. Bu renk şemasında, atmosferik ozon mor görünürken, bulutlar ve puslar beyaz veya mavi görünür. Görüntülerin kontrastı artırmak ve ayrıntıları göstermek için nasıl optimize edildiğine bağlı olarak yüzey ten rengi veya yeşil görünebilir.

İlk görüntü (yukarıda), Temmuz 2022’de, güney yarımkürede, Mars’ın güneşe yaklaştığı yaz mevsiminde çekildi. Yaz mevsimi, Dünya’daki mevsimlere benzer şekilde, gezegenin dönme ekseninin eğiminden kaynaklanır. Mars’ın en derin kraterlerinden biri olan Argyre Havzası, sol altta atmosferik pusla dolu görünüyor (burada soluk pembe olarak tasvir edilmiştir). Valles Marineris’in derin kanyonları sol üstte bulutlarla dolu görünüyor (bu resimde bronz renkli). Güney kutup buzulu, yazın görece sıcaklığından büzülen beyaz renkte altta görülebilir. Güneydeki yaz ısınması ve toz fırtınaları, su buharını çok yüksek rakımlara taşıyor ve bu, MAVEN’in yılın bu zamanında Mars’tan artan hidrojen kaybı keşfini açıklıyor.

İkinci görüntü Mars’ın kuzey yarımküresine ait ve Ocak 2023’te Mars yörüngesindeki güneşten en uzak noktayı geçtikten sonra çekilmiş. Kuzey kutup bölgesinde hızla değişen mevsimler, bol miktarda beyaz buluta neden olur. Valles Marineris’in derin kanyonları, birçok kraterle birlikte sol altta bronz olarak görülebilir. Bu UV görüntüsünde macenta görünen ozon, kuzey kışının soğuk kutup gecelerinde oluşmuştur. Daha sonra kuzey baharında, yılın bu zamanında atmosferin alçak irtifalarıyla sınırlı olan su buharı ile kimyasal reaksiyonlarla yok edilir.

MAVEN, Kasım 2013’te fırlatıldı ve Eylül 2014’te Mars’ın yörüngesine girdi. Misyonun amacı, Mars atmosferinin uzaya kaybını keşfetmek için gezegenin üst atmosferini, iyonosferini ve güneş ve güneş rüzgarı ile etkileşimlerini keşfetmek. Atmosferik kaybı anlamak, bilim insanlarına Mars’ın atmosferi ve iklimi, sıvı su ve gezegensel yaşanabilirlik tarihi hakkında fikir verir. MAVEN ekibi, Eylül 2024’te uzay aracının Mars’taki 10. yılını kutlamaya hazırlanıyor.