Shetlands’den Azorlara, Avrupa’nın uzay yarışı başlıyor

Küçük roketlerin artan popülaritesi ve uzayın ticarileştirilmesi arasında, Dünya’nın yörüngesine uyduları fırlatabilen uzay merkezleri geliştirme projeleri Avrupa’da filizleniyor.

İspanyol start-up PLD Space, bu yılın sonuna kadar Miura-1 mini roketini Endülüs’ün güney bölgesindeki El Arenosillo sahasından fırlatmayı planlıyor.

İngiltere’nin İnovasyon Bakanı George Freeman geçen ay, uyduların “önümüzdeki haftalarda Birleşik Krallık’ta ilk kez” fırlatılacağını ve Cornwall’dan kalkan yeniden tasarlanmış bir Boeing 747’den ilk Virgin Orbit roketinin fırlatılacağını duyurdu.

İsveç, onlarca yıldır ülkenin uzak kuzeyindeki Kiruna yakınlarındaki Esrange uzay limanına ev sahipliği yaparken ve Norveç’in Andoya adasında kendi uzay merkezine sahip olmasına rağmen, kıtada başka uzay limanı projeleri ortaya çıkıyor.

Birleşik Krallık’ta, “Spaceport Cornwall”a ek olarak, İngiltere’nin Orbex’inin gelecekteki fırlatmalarını gerçekleştirmeyi planladığı kuzey İskoçya’daki Sutherland’daki bir üs de dahil olmak üzere iki tane var.

Diğeri ise Fransız grup Latitude ile ABD’li grup Astra Space’in küçük roketlerini fırlatmayı planladıkları Shetland Adaları’ndaki SaxaVord’da.

Bir Alman konsorsiyumunun bir gemiden küçük uydular fırlatmayı planladığı İzlanda, Portekiz’in Azor Adaları, Kanarya Adaları ve Kuzey Denizi’nde başka projeler de sürüyor.

Fransız Guyanası Kourou’daki Guyana Uzay Merkezi başkanı Marie-Anne Clair, “Avrupa’da uzay üslerinin çoğaldığını görüyoruz” dedi.

AFP’ye verdiği demeçte, “Ticari yönü gerçek: Mikro fırlatıcılardan görevler gerektirecek çok sayıda mikro uydu da var” dedi.

Uzun bir süre boyunca, uydular öncelikle kendi fırlatma rampalarına sahip olan ulusal uzay ajansları tarafından kurumsal görevler için kullanıldı.

Ancak pazar şimdi küçük şirketlerin ortaya çıkması, hem roketleri hem de uyduları küçülten modern teknoloji ve uydular için hızla artan sayıda uygulama ile patladı.

Kutupsal yörünge arayışı

Önceki on yılda 4.600 olana kıyasla, 2022 ile 2031 arasında yaklaşık 18.500 küçük uydunun (500 kilogramdan (1.100 pound) hafif olanlar) fırlatılması bekleniyor.

Uzman danışmanlar Euroconsult’a göre bu, önümüzdeki 10 yıl boyunca uzaya her gün bir ton malzeme gönderilmesi anlamına geliyor.

Fırlatma hizmetlerinin 2031 yılına kadar satışlarını neredeyse dört katına çıkararak 28,4 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Günümüzde, Avrupa’nın uzay limanı projelerinin çoğu özel sektör girişimleridir.

Bir fırlatma rampasının coğrafi konumu, fırlatma ile ilgili sorunlar olması durumunda gerekli olan seyrek nüfuslu alanlar nedeniyle çok önemlidir.

Ek olarak, roketlerin Avrupa’daki üretim tesislerine daha yakın fırlatılması, müşterilerin ilgisini çekmesi muhtemel olan uzak fırlatma bölgelerine uzun ve maliyetli ulaşımdan kaçınır.

Astronotikte, yalnızca kişinin pozisyonunun kuzeyine fırlatmak mümkündür.

Marie-Anne Clair, Ekvator’a yakın konumlanmış Güney Amerika’daki Kourou’nun “tüm yörüngelerde fırlatılabileceğini” ancak “yalnızca kutup yörüngesinde, İsveç, Norveç veya kuzey İskoçya gibi kuzey enlemlerinde uyduları fırlatmak için iyi bir konumda olduğunuzu” açıkladı.

Küçük uyduları içeren çok sayıda proje, kutupsal bir yörünge gerektiren Dünya’yı gözlemlemek için tasarlanmıştır: Uydu, Kuzey Kutbu’na doğru fırlatılır, ardından iki kutup arasında yörüngeye girerek gezegenin tam olarak taranmasını sağlar.

Çok sayıda mini fırlatıcı ve uzay limanı projesinin karlı olup olmayacağı henüz belli değil.

Clair, “Pek çok proje var, bazıları başarılı olacak, diğerleri olmayacak” dedi.

Ariane roketlerinin fırlatıldığı Kourou üssü de Avrupa pazarındaki payı için yarışıyor.

Fransız uzay ajansı CNES, Kourou’daki eski Diamant-1 fırlatma rampasını mini ve mikro roketleri barındırabilecek şekilde yenilemek için 50 milyon avro (52 milyon $) yatırım yaptı.

ABD fırlatma hizmetleri şirketi Astra Space’in başkanı Chris Kemp, hareketi memnuniyetle karşıladı.

“Ne kadar çok uzay limanı mevcutsa, uzaya erişim şansımız o kadar artar.”

© 2022 AFP