Gökbilimciler şimdiye kadar görülen en parlak flaşla büyülendi

Gökbilimciler, Dünya’dan 2,4 milyar ışıkyılı uzaklıkta meydana gelen ve muhtemelen bir kara deliğin oluşumu tarafından tetiklenen bir olaydan şimdiye kadar görülen en parlak ışık parlamasını gözlemlediler.

Elektromanyetik radyasyonun en yoğun biçimi olan gama ışınları patlaması ilk olarak 9 Ekim’de yörüngedeki teleskoplar tarafından tespit edildi ve ardından gelen parıltı hala dünya çapında bilim adamları tarafından izleniyor.

Astrofizikçi Brendan O’Connor AFP’ye Pazar günü meydana geldiği gibi yüzlerce saniye süren gama ışını patlamalarının Güneşimizden 30 kat daha büyük olan büyük yıldızların ölmesinden kaynaklandığının düşünüldüğünü söyledi.

Yıldız bir süpernovada patlar, bir kara deliğe çöker, sonra kara deliğin etrafındaki bir diskte madde oluşur, içine düşer ve ışık hızının yüzde 99,99’unda hareket eden bir enerji jeti halinde dışarı püskürtülür.

Flaş, 18 teraelektronvoltluk rekor bir enerji taşıyan fotonları serbest bıraktı – bu 18’in arkasında 12 sıfır var – ve Dünya’nın iyonosferindeki uzun dalga radyo iletişimini etkiledi.

Cuma günü erken saatlerde taze gözlemler yapmak için Şili’deki Gemini Güney teleskopunda kızılötesi aletler kullanan O’Connor, “Hem foton miktarı hem de bize ulaşan fotonların enerjisi açısından gerçekten rekorlar kırıyor” dedi.

“Bu kadar yakın, bu kadar parlak bir şey gerçekten yüzyılda bir olacak bir olay” diye ekledi.

Gama ışını araştırması ilk olarak 1960’larda, Sovyetler Birliği’nin uzayda bomba patlatıp patlatmadığını tespit etmek için tasarlanan ABD uydularının Samanyolu’nun dışından kaynaklanan bu tür patlamaları bulmasıyla başladı.

O’Connor, “Gama ışını patlamaları genel olarak birkaç saniye içinde Güneşimizin tüm ömrü boyunca ürettiği aynı miktarda enerjiyi serbest bırakır ve bu olay en parlak gama ışını patlamasıdır” dedi.

GRB 221009A olarak bilinen bu gama ışını patlaması, ilk olarak Doğu saatiyle Pazar sabahı NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu, Neil Gehrels Swift Gözlemevi ve Rüzgar uzay aracı dahil teleskoplar tarafından tespit edildi.

1.9 milyar yıllık film

Yay takımyıldızının yönünden kaynaklandı ve Dünya’ya ulaşmak için tahmini 1,9 milyar yıl yol kat etti – evren genişlediği için başlangıç ​​noktasının mevcut mesafesinden daha az.

Olayı şimdi gözlemlemek, bu olayların önümüzde ortaya çıkan 1,9 milyar yıllık bir kaydını izlemek gibidir, bu da gökbilimcilere kara delik oluşumu gibi şeylere yeni içgörüler toplamak için nadir bir fırsat verir.

Maryland Üniversitesi ve George Washington Üniversitesi’ne bağlı O’Connor, “Bu tür bir bilimi bu kadar bağımlılık yapan şey budur – bu şeyler olduğunda bu adrenalin patlaması yaşarsınız” dedi.

Önümüzdeki haftalarda, o ve diğerleri, flaşın kökeni hakkındaki hipotezlerinin doğru olduğunu ve olayın bilinen fiziğe uygun olduğunu doğrulamak için optik ve kızılötesi dalga boylarında süpernovaların imzalarını izlemeye devam edecekler.

Ne yazık ki, ilk patlama amatör gökbilimciler tarafından görülebilse de, o zamandan beri gözden kayboldu.

Süpernova patlamalarının ayrıca altın, platin, uranyum gibi ağır elementlerin üretiminden sorumlu olduğu tahmin ediliyor ve gökbilimciler de onların imzalarını arıyor olacaklar.

Astrofizikçiler geçmişte, gama ışını patlamalarının katıksız gücünün, burada, Dünya’da yok olma düzeyinde olaylara neden olabileceğini yazmışlardı.

Ancak O’Connor, enerji jetleri çok sıkı bir şekilde odaklandığından ve galaksimizde ortaya çıkma ihtimali olmadığından, bu senaryonun çok fazla endişelenmemiz gereken bir şey olmadığına dikkat çekti.

© 2022 AFP