Neil Rimer, bir teknoloji festivalinde katıldığı oturum sırasında, yapay zeka etrafında biriken serveti tartışırken, “Bir tür yeniden dağıtım olacağına dair güçlü bir his duyuyorum” dedi. Bu, doğrudan ya gönüllü ya da zorunlu olarak gerçekleşecek, ama umuyorum ki gönüllü olur” şeklinde devam etti. Rimer’ın bu sözleri, çoğu için standart bir popülizm gibi görünse de, Index Ventures’ın kurucu ortaklarından biri olarak, oldukça dikkat çekici bir ifade biçimi olarak değerlendirildi.
2021 yılında günlük yatırımlardan geri adım atan Rimer, şu günlerde Yunanistan’ın başkenti Atina’da daha fazla zaman geçiriyor. Kendisinin de Yunan pasaportuna sahip çocukları ve burada yaşayan eşi var. Görüşmeye rahat bir giyimle katıldı; gözlemlenenin aksine, bir yatırımcıya özgü giyimleri tercih etmedi. Ancak Index Ventures’ın son yıllardaki getirileri oldukça dikkat çekici. Şirket, kuruluşundan bu yana dış yatırımcılardan yaklaşık 15 milyar dolar aldı ve geçen yılki çıkışlar, Figma’nın halka arzı ve Google’ın siber güvenlik firması Wiz’i satın alması gibi işlemlerle, Index Ventures’a yaklaşık 9 milyar dolarlık kazanç sağladı.
Rimer, topluma geri vermek için çeşitli yollar buldu. Gelişen pazarlardaki girişimcilere akıl veren Endeavor Yunanistan’ın yönetim kurulunda görev alıyor ve 2019-2025 yılları arasında İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün yönetim kurulu başkanlığını üstlendi. 2021 sonunda, babası ve iki kardeşi ile birlikte, McGill Üniversitesi’ne 13 milyon dolar bağışlayarak bir kampüs binasının yenilenmesine destek oldular ve Yerli Araştırma ve Bilgiler Enstitüsü’nü kurdular.
Rimer’ın yeniden dağıtım konusundaki yorumları, bağış konusunda ilginç bir döneme denk geldi. Warren Buffett ve Bill Gates’in 2010 yılında milyarderlerin yarısını hayır kurumlarına bağışlaması için başlattığı “Giving Pledge” (Bağış Vaadi) giderek daha az geçerli hâle geliyor. İlk beş yılda 113 aile imza atarken, sonraki yıllarda bu sayı hızla düştü; 2024’te sadece dört aile bu vaadi imzaladı. New York Times’ın Mart ayında yayımladığı bir habere göre, bunun zenginlerin hayırseverlikten uzaklaştığını gösteriyor.
Amerikan bağışlarının toplamı 2024 yılında rekor düzeyde 592.5 milyar dolara ulaştı, ancak bağış yapan Amerikalı sayısının son beş yıldır azalmış olması dikkat çekiyor. 2000 yılında hanelerin üçte ikisi bağış yapıyorken, günümüzde bu oran yaklaşık yarıydı. Bank of America ve Lilly Family School’a ait veriler, zengin hanelerin bağış oranının, 2017’de yüzde 90’dan, 2024’te yüzde 81’e düştüğünü gösteriyor.
Index Ventures’ın portföyünde yer alan Anthropic’te de benzer bir durum gözlemleniyor. Business Insider’a verdiği bir röportajda, yeni zenginlerin, çoğu etkili hayırseverliğe bağlanmış Anthropic çalışanları arasından, servetlerinin büyük bölümünü bağışlamaya söz verip vermediği şeklinde bir soru yöneltti. Çalışanların bağışlarını yüzde 25 oranında eşleştirdiği bilinse de, birçok çalışan hayırseverlik yerine melek yatırım yapma veya kendi şirketlerini kurma hedeflerine yönelmeyi tercih ediyor.
İlginç bir şekilde, gönüllü bağışlardaki düşüş, bunu zorunlu kılmaya yönelik yasaların gündeme gelmesine yol açıyor. Bu yıl Kaliforniya’da seçmenler, milyarderleri hedef alan tek seferlik yüzde 5 servet vergisini oylayacak. Google kurucuları Sergey Brin ve Larry Page, kendilerini güvende tutmak amacıyla ana ikametlerini Güney Florida’ya taşıdılar.
OpenAI’nin 2027’de halka açılmayı düşündüğü bildirilirken, bu süreç dahi vergi düzenlemelerinin, net serveti, yıl sonundaki dünya genelindeki varlıklar üzerinden hesaplama girişimiyle de dolaylı bir ilişki içinde olabilir.
Silicon Valley, Uncle Sam’ı kendi raflarında görmek konusunda isteksiz olmaya devam ediyor. Ancak bu ölçekte bir servet yeniden dağıtımını zorlamak için herkes karşı çıkıyor. Kaliforniya Valisi Gavin Newsom’un da bu politikalarla ilgili itirazda bulunduğu biliniyor.
OpenAI, federal hükümete yüzde 5’lik bir hisse verme fikrini gündeme getirdi, CEO Sam Altman bunu halka açık bir şekilde yapay zekanın faydalarından kamuya pay vermek olarak tasarladı; ama bu, bazı eleştirmenler tarafından politik korunma sağlamak için bir yol olarak görülüyor. Silicon Valley’nin geçmişte olduğu gibi hibe vermek yerine bu tür yollar araması dikkat çekici.
Gerçekten de, Elon Musk, bu ay SpaceX’in halka arzından sonra trilyon dolarlık bir servete ulaşarak bu seviyedeki iktidarın yeni bir ölçütü haline geldi. Forbes tarafından 2026 sıralamasında yalnızca yapay zeka alanında 45 yeni milyarderin toplamda 2.9 trilyon dolara ulaşmış olması, bu durumun radikal boyutunun bir göstergesi. Yapay zeka firmalarının halka arzı tamamlandığında, çalışanlarının serveti sadece San Francisco bölgesindeki konutların üçte birini satın almak için yeterli olacak düzeye ulaşmakta.
Üst düzey zenginliğin paylaşımı üzerine konuşmalar tekrar alevlenirken, Rimer’ın önerdiği iki yol, geçmişte de karşılık bulmuş. 1889’da Andrew Carnegie, bu meseleleri gündeme getirirken zenginlerin, yaşamları boyunca toplum yararına servetlerini dağıtması gerektiğini savunduğu bir makale yayımladı. Bu makale, modern hayırseverliğin kurucu belgesi olarak kabul edildi.
Rimer, bu konudaki iki yolun, gönüllü veya zorunlu olabileceğini belirtmiştir. Ancak hayırseverliğin gücü, teknologların ve zenginlerin vereceği kararlarla belirlenecek. Sizce gelecekte kimlerin bu sorumluluğu alması gerekir?
